E-PaperDownload App

चिरंतनाचे प्रवासी : मारूती चितमपल्ली

    15-Jun-2026




मारुती चितमपल्ली निसर्ग-लेखन पक्षी-संवर्धन पर्यावरण-साहित्य वन्यजीव-अभ्यास मराठी लेखक Maruti Chitampalli nature writing bird conservation environmental literature wildlife studies Marathi author
मुंबई तरुण भारत न्यूज मराठी आता व्हॉट्सॲपवर

कृतिशील वाचकांचे कृतिशील दैनिक 'मुंबई तरुण भारत'चं व्हॉट्सअप चॅनल फॉलो करा!

अग्रलेख

अग्रलेख
भारताचे वास्तववादी उत्तर !

१९ जून २०२६

भारताचे वास्तववादी उत्तर !

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी 'जी- ७ परिषदेत जागतिक आर्थिक विकासाचे नवे प्रारूप मांडताना, सागरी सुरक्षेचा महत्त्वाचा मुद्दा उपस्थित केला. तसेच राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्याशी झालेली द्विपक्षीय चर्चा भारताचे वाढते सामर्थ दर्शवणारी असली, तरी ट्रम्प ..

जुनी माती अन् जुनेच वळण!

१८ जून २०२६

जुनी माती अन् जुनेच वळण!

‘उबाठा’ गटात चार वर्षांनंतर पुन्हा अपेक्षेप्रमााणे मोठी फूट पडली आणि सहा खासदारांनी शिंदेंच्या शिवसेनेत विलीनीकरण केल्याने उद्धव ठाकरेंचे राजकीय अस्तित्वच धोक्यात आले. ठाकरेंचा पराकोटीचा अहंकार आणि संवादाचा अभाव, यामुळेच हा दुसर्‍या फुटीचाही अंक ..

महिला सक्षमीकरणाचा नवा अध्याय

१७ जून २०२६

महिला सक्षमीकरणाचा नवा अध्याय

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या निर्देशानुसार, महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी जाहीर केलेला ‘एक बचत गट, एक हेक्टर जागा’ हा निर्णय महिला सक्षमीकरणाच्या दिशेने टाकलेले एक ऐतिहासिक पाऊल म्हणावे लागेल. बांबू आणि चारा लागवडीतून महिलांसाठी शाश्वत ..

पर्याय थोडा सक्षम करा!

१६ जून २०२६

पर्याय थोडा सक्षम करा!

वय वाढल्यावर माणसाला नैसर्गिकरीत्याच थोडीफार प्रगल्भता येते. राहुल गांधी हे या नियमालाही अपवाद! त्यांना आजही राजकीय वास्तव काय आहे, याचे आकलन होत नाही. अर्थात, त्यांनी जे राजकीय सल्लागार नेमले आहेत, ते त्यांना योग्य सल्ला देत नाहीत, अन्यथा ज्या ..

आर्थिक स्वातंत्र्याचा नवा जाहीरनामा

१५ जून २०२६

आर्थिक स्वातंत्र्याचा नवा जाहीरनामा

केंद्र सरकारने १०० टक्के इथेनॉल इंधनवापराला हिरवा कंदील देत, देशाच्या ऊर्जा आणि कृषिक्षेत्रात एका ऐतिहासिक क्रांतीची पायाभरणी केली आहे. या महत्त्वपूर्ण निर्णयामुळे पेट्रोलवरील अवलंबित्व लक्षणीयरीत्या कमी होईल. पुढील दोन महिन्यांतच अत्याधुनिक फ्लेस ..

इस्लामिक भाईचार्‍याचा फाटलेला बुरखा

१३ जून २०२६

इस्लामिक भाईचार्‍याचा फाटलेला बुरखा

घुसखोरांना मायदेशी परत पाठवण्याच्या भारताच्या ठाम भूमिकेला बांगलादेशच्या कट्टरतावादी ‘जमात-ए-इस्लामी’ आणि इतर कट्टरपंथीयांनी कडाडून विरोध दर्शवला आहे. स्वतःच्याच मुस्लीम नागरिकांना घुसखोर ठरवून, सीमेवर मानवी ढाल उभारण्याची त्यांची वल्गना ही जागतिक ..

जरुर वाचा

जरुर वाचा

'समाजव्रती' हभप सुयोग आपटे

संघकार्य, बँकिंग, संगीत अन् कीर्तनाच्या माध्यमातून समाजप्रबोधनाचा वसा जपणारे वसईतील एक आदर्श व्यक्तिमत्त्व, 'समाजव्रती' हभप सुयोग आपटे यांचा जीवनप्रवास.....

उद्धव ठाकरे प्रकृतीमुळे, तर आदित्य प्रवृत्तीमुळे मागे पडले : सुशील कुलकर्णी

उद्धव ठाकरे प्रकृतीमुळे, तर आदित्य प्रवृत्तीमुळे मागे पडले : सुशील कुलकर्णी

शिवसेनेतील २०२२च्या ऐतिहासिक फुटीनंतर उद्धव ठाकरे यांच्या पक्षाने नव्याने उभारी घेण्याचा प्रयत्न केला खरा. मात्र, आता पुन्हा एकदा पक्षातील काही खासदारांच्या फुटीने राजकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. उबाठा गटातील नऊपैकी सहा खासदार एकनाथ शिंदेंच्या शिवसेनेत प्रवेश करणार आहेत. मात्र, एकेकाळी महाराष्ट्रातील प्रमुख प्रादेशिक पक्षांपैकी एक असलेल्या उद्धव ठाकरेंच्या पक्षाला आता आपले स्थान टिकवणे अवघड का झाले आहे? उबाठाचे राजकीय भविष्य काय असेल? याविषयी पत्रकार आणि राजकीय विश्लेषक सुशील कुलकर्णी यांची ही रोखठोक मुलाखत..

केंद्रस्थानी भारत का ?

केंद्रस्थानी भारत का ?

कॅनडामध्ये नुकत्याच पार पडलेल्या 'जी-७' शिखर परिषदेत भारत पुन्हा एकदा विशेष निमंत्रित देश म्हणून सहभागी झाला. अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी, इटली, जपान आणि कॅनडा या सात विकसित अर्थव्यवस्थांच्या गटाचा भारत सदस्य नसला, तरी गेल्या काही वर्षांपासून भारताला सातत्याने निमंत्रित करण्यात येत आहे. त्यामुळे या मंचावर भारताचे वाढते महत्त्व अधोरेखित होत असल्याचे दिसून येते...

'एकल महिलां'साठी पुढचे पाऊल

संयुक्त राष्ट्रसंघाने घोषित केलेला दि. २३ जून हा 'आंतरराष्ट्रीय विधवा दिन' संपूर्ण महाराष्ट्रात 'एकल महिला दिवस' म्हणून सर्व महानगरपालिका, नगरपालिका, नगरपंचायत व ग्रामपंचायतींमध्येदेखील साजरा करावा, असे निर्देश राज्याच्या महिला व बाल विकास विभागाच्या बैठकीत नुकतेच देण्यात आले. हा दिवस साजरा करत असताना, महाराष्ट्राच्या धोरणाप्रमाणे 'विधवा' या शब्दाऐवजी 'एकल महिला' ही सन्मानजनक संज्ञा वापरावी, असेही सुचवण्यात आले आहे. जगाचा आणि संसाराचा रथ महिला आणि पुरुष बरोबरीने हाकत असतात. यात एक चाक जरी निखळले, तरी संसारर..

‘रायगड प्राधिकरणा’च्या कामावर शिवप्रेमींकडूनच प्रश्नचिन्ह का?

‘रायगड प्राधिकरणा’च्या कामावर शिवप्रेमींकडूनच प्रश्नचिन्ह का?

नुकत्याच संपन्न झालेल्या शिवराज्याभिषेक दिनाच्या सोहळ्याला दुर्गराज रायगडावर शिवप्रेमींना प्रचंड गैरसोयींचा सामना करावा लागला. त्यामुळे सरकारतर्फे ६०० कोटींचा निधी दिल्यानंतरही ‘रायगड प्राधिकरणा’च्या एकूणच कामकाजावरही प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात आले. यासंदर्भात नुकतीच सांस्कृतिक कार्यमंत्रालयाची बैठकही पार पडली असून, सचिवांना कृती आराखडा सादर करण्याचे आदेशही सरकारतर्फे देण्यात आले आहेत. त्यानिमित्ताने रायगडावरील पायाभूत सोयीसुविधांच्या समस्यांचा आढावा घेणारा आणि तेथील प्रश्नांवरील समाधान शोधण्याची गरज ..

संबंधित मजकूर

संबंधित मजकूर
चिरंतनाचे प्रवासी : मारूती चितमपल्ली

१५ जून २०२६

चिरंतनाचे प्रवासी : मारूती चितमपल्ली

मराठी निसर्गसाहित्यातील एक अजरामर पर्व म्हणजे ‘पद्मश्री’ मारुती चितमपल्ली. वनाधिकारी, पक्षी-अभ्यासक, अनुवादक आणि संवेदनशील लेखक म्हणून त्यांनी जंगल, पशु-पक्षी, वनस्पती आणि आदिवासी जीवन यांचे अद्वितीय विश्व शब्दबद्ध केले. त्यांच्या लेखनातून वाचकांना ..

आठवणीतली विलायती चिंच

०१ जून २०२६

आठवणीतली विलायती चिंच

खरं तर प्रत्येकाचंच बालपण अशा अनेक उन्हाळी कोणत्या ना कोणत्या झाडाच्या सावलीत वेगवेगळे खेळ खेळून गेले असेल. यातील आठवणीतले झाड म्हणजे विलायती चिंच. याच झाडाविषयी माहिती देणारा हा लेख.....

लंका नगरीचे चतुर

०९ मार्च २०२६

लंका नगरीचे चतुर

जंगलात जाऊन वाघ-बिबटे पाहणे तसे सोपे. मात्र, आकाराने लहान असणाऱ्या जीवांना पाहण्यासाठी विशेष दृष्टी असावी लागते. ही दृष्टी असली की देश कोणताही असो, तिथली सूक्ष्म जीवसृष्टी उघड्या डोळ्यांनीदेखील दिसते. श्रीलंकेतील चतुर-टाचण्यांची सूक्ष्म सृष्टीची ..

हसणेची गाव देवराई

०१ डिसेंबर २०२५

हसणेची गाव देवराई

राधानगरीत देवरायांचा संच पाहावयास मिळतो. याच संचामधील एक असणाऱ्या हसणेच्या गाव देवराईविषयी.....

उपासना सागरी जीवांची

०६ ऑक्टोबर २०२५

उपासना सागरी जीवांची

महाराष्ट्रात मासेमारी करणार्‍या समाजातील अनेक समुदायांचे समुद्रातील जीवांशी निरनिराळ्या प्रकारचे नाते आहे. प्रत्येक समाज समुद्रात अधिवास करणार्‍या मत्स्य प्रजाती आणि सागरी सस्तन प्राण्यांशी वेगवेगळ्या पद्धतीने सहजीवन करतो. याच सहजीवनाचे नाते उलगडणारा ..

सडे संवर्धनाचा शाश्वत प्रयोग

०६ ऑक्टोबर २०२५

सडे संवर्धनाचा शाश्वत प्रयोग

कोकणातील निर्जीव वाटणार्‍या सड्यांनादेखील जैवविविधतेचा आधार आहे. त्या आधाराला बळकटी देत केवळ ‘सडे वाचवा’ अशी बोंब न ठोकता, त्याच्या संवर्धनाची जबाबदारी आपली आहे, असे मानून देवरुखची ‘सह्याद्री संकल्प सोसायटी’ ही संस्था काम करत आहे. त्यांना ‘महाराष्ट्र ..

काकस्पर्श

०८ सप्टेंबर २०२५

काकस्पर्श

पितृपक्षास सुरुवात झालेली असताना या काळातील आकर्षणाचा विषय असतो तो कावळा. पितृपक्षात कावळ्याला सर्वसाधारण महत्त्व असले तरी, पर्यावरणातदेखील त्याची महती मोठी आहे. आपल्याला सहज दिसणार्‍या मात्र तरीही दुर्लक्षित राहिलेल्या पक्ष्याविषयी माहिती देणारा ..

मासेमारीचा उतरता आलेख

११ ऑगस्ट २०२५

मासेमारीचा उतरता आलेख

महाराष्ट्राच्या ७२० किमी लांबीच्या कोकण किनार्‍यावरचा मासेमारी करणारा समाज पिढ्यान्पिढ्या समुद्राशी जुळवून घेत मासेमारी करीत आहे. परंतु, आता हवामान बदलाचा प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष परिणामांमुळे पारंपरिक मासेमारी व्यवसायावर गंभीर प्रश्न निर्माण ..

झाडे होता गुरु

०८ जुलै २०२५

झाडे होता गुरु

झाड स्वतःच्या भूतकाळात जगते का, हे माहीत नाही, मात्र ते दुसर्‍याच्या भूतकाळातही जगत नाही, हे 100 टक्के आपण सांगू शकतो. गुरुपौर्णिमेच्या पार्श्वभूमीवर झाडांकडून माणसाने काय शिकावे, हे विशद करणारा हा लेख...

व्हेलचे सुमधुर गाणे

२८ एप्रिल २०२५

व्हेलचे सुमधुर गाणे

melodious sound of this whale गेल्या आठवड्यात आपण अरबी समुद्रात अधिवास करणार्‍या ‘हम्पबॅक व्हेल्स’ची माहिती घेतली. या लेखातून आपण या व्हेलबद्दल भूतकाळात आणि वर्तमान स्थितीत कोणते संशोधनकार्य सुरू आहे, तसेच या व्हेलच्या सुमधुर आवाजाचा आढावा घेऊया...



Useful Links

Contact Us

Email

[email protected]

Phone

+91 22 2416 3121

Copyright ©2025 Mumbai Tarun Bharat All rights reserved.

Powered by Sangraha