विविधा

आक्रमक परराष्ट्र नीतीने दुष्प्रचाराला प्रत्युत्तर

अशा प्रकारच्या तथाकथित मानवाधिकाराचा बुरखा फाडून त्यांच्यावर भारतीय जनतेने बहिष्कार टाकण्याची गरज आहे. हे ‘माहिती युद्ध’ प्रत्येक भारतीय नागरिकाच्या मोबाईलमध्येआणि समाजमाध्यमांमध्ये घुसलेले आहे. म्हणून आपण सगळेच ‘सायबर योद्धे’ बनून दुष्प्रचार करणार्‍या काहींना प्रत्युत्तर द्यायला पाहिजे...

मुकद्दर का सिकंदर

कालच्या संध्याकाळची गोष्ट. एका कामानिमित्त वरळीला जायचं होतं. बराच वेळ बसची वाट पाहत उभा होतो. अखेरीस एक रिकामी टॅक्सी आली. चालवणारे काका वयस्कर होते. अर्धं टक्कल, तशाच राकट चेहर्‍यावर पडलेल्या सुरकुत्या, आयुष्यभर कष्ट उपसलेल्या, घाम गाळलेल्या माणसाची खूण सांगत होता...

कल्याणाख्यान

सदानंद फणसे यांनी आपल्या मनातले कल्याण ‘कल्याण नागरिक’ आणि ‘सा. वार्ता-सूत्र’ या माध्यमातून कागदावर उतरवले आहे. त्यांच्या लेखनातून त्यांच्या अगदी जवळच्या असलेल्या आठवणी तर आपल्याला वाचायला मिळतातच, पण कल्याण शहराशी निगडित आणि नंतर तिथून पुढे थोड्या फार आठवणी मुंबईतल्याही आहेतच. ..

टिळकांचा राजीनामा : भ्रम आणि वास्तव (भाग-५)

आजीव सभासदांचा पगार पाच रुपयांनी वाढवावा, या वादाला दोन वर्षं उलटल्यानंतर वासुदेवराव केळकर यांनी लिहिलेल्या पत्रात उल्लेख आढळतो, आजीव सभासदांचा पगार पाच रुपयांनी वाढवावा, असा प्रस्ताव आगरकरांनी मांडला तेव्हापासून गेल्या तीन वर्षांतील आपल्या कडवट भांडणांना सुरुवात झाली, असे म्हणता येईल. त्यामुळे दोन-तीन गोष्टी एकाच वेळी जाणवल्या पहिली गोष्ट म्हणजे त्याग या तत्त्वासंबंधी सभासदांमध्ये गंभीर स्वरूपाचे मतभेद आहेत. दुसरी गोष्ट म्हणजे काही सभासदांमधील व्यक्तिगत संबंध अतिशय कडवट बनले आहेत. तिसरी गोष्ट म्हणजे ..

भय आणि आशामधील ‘पारा’

‘पारा’ म्हणजे आमचा प्रथितयश चित्रकार आणि सर जे. जे. स्कूलचा ज्येष्ठ कलाध्यापक ज्याचं कागदोपत्री नाव ‘राजेंद्र पाटील’ असं आहे. ‘पारा’ हे नाव अर्थात टोपणनाव. पण हे नाव कसं पडलं, हा प्रश्न मी कदाचित त्याला विचारणारही नाही. कारण, ‘पाटील’चा ‘पा’ आणि राजेंद्रचा ‘रा’ असा ‘पारा’ बनला असेल, अशी मी रास्त समजूत करून घेऊन ‘पारा’च्या कलाकृतींचा आशय शोधण्याचा प्रयत्न या लेखात करणार आहे. ..

९० व्या वर्धापन दिनानिमित्त 'जावा' ची विशेष आवृत्ती जाहीर

फ्रँटीजेक जानेसेक यांनी १९२९ या वर्षी अगोदरच्या झेकोस्लोव्हाकियामध्ये जावा मोटारसायकल्सची स्थापना केली आणि जावा ५०० ओएचव्ही या जावा ब्रँडच्या पहिल्या मोटारसायकलची संकल्पना प्रत्यक्षात आणली. या घटनेचा ९० वा वर्धापनदिन साजरा करण्याच्या निमित्ताने क्लासिक लीजेन्डस् प्रायव्हेट लिमिटेड यांनी भारतात जावाची ‘९० वा वर्धापनदिन आवृत्ती’ आणली आहे...

संबोधन सरसंघचालकांचे

रा. स्व. संघाच्या परंपरेप्रमाणे यंदाही नागपूरच्या रेशीमबाग मैदानावरुन सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांनी विविध विषयांवर स्वयंसेवकांना मार्गदर्शन केले. सरसंघचालकांनी यंदाच्या विजयादशमी उत्सवाच्या आपल्या संबोधनात देशाच्या सुरक्षित सीमा, कलम ३७० हटविण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय, मॉब लिंचिंगच्या देशाला बदनाम करणार्‍या घटना, तरुणांमधील वाढती व्यसनाधीनता आणि हिंदू-हिंदुत्वाची संकल्पना यांसारख्या विविध मुद्द्यांवर प्रकाश टाकला. तेव्हा, प. पू. सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांनी विजयादशमी उत्सवानिमित्ताने केलेल्या ..

डोनाल्ड ट्रम्प यांचे अफलातून किस्से, जरूर वाचा...

नुकतेच WWE मधील एक व्हिडीओ युट्युब वर टाकल्यामुळे चर्चेत आलेले डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याविषयी विशेष माहिती ... ..

ऊसतोड मजुराचा मुलगा ते विधानसभेचे उमेदवार!

माळशिरसचे भाजप नेते राम सातपुते यांच्या जीवनप्रवासाची कहाणी..

भिमा

उपजीविकेसाठी सभ्यतेत मोडणारे सर्व उद्योग करून झाले होते. तरी दोन वेळ खायची भ्रांत. शेवटी मग एक दिवस वेड्यासारखा रस्त्यावर फिरू लागला. मग काही मित्रांनी त्याला हॉस्पिटलला भरती करून नंतर औषधोपचार करून घेतले. हल्ली हल्ली तो माणसात आहे असं वाटायचं. त्याचविषयी मित्र सांगत असतानाच तो परत आला...

आपल्या महाराष्ट्राचे पर्यटन वैभव

महाराष्ट्र! ज्याच्या नावातच 'राष्ट्र' आहे. अशा महाराष्ट्राने 'राष्ट्र' निर्माण करण्याची ताकद असलेले महायोद्धे याच मातीत निर्माण केले आणि म्हणूनच नावाला जागणाऱ्या महाराष्ट्राचे पर्यटन बाकी राज्यांपेक्षा वेगळे ठरते. भौगोलिक दृष्ट्या विचार करता, निसर्गाने इथे मुक्तहस्त उधळण केली आहे. तब्बल ७२० किमींचा समुद्रकिनारा इथे लाभला असून गर्द वनराईचे वस्त्र लपेटून स्थितप्रज्ञ सह्याद्री मनसोक्त बागडला आहे. सह्याद्रीच्या शिखरांवर मुकुट म्हणून गडकिल्ले आहेत, तर आभूषणं म्हणून इथे लेणी आहेत तर त्याच्या पायथ्याला दऱ्या-खोऱ्..

'स्वरसाधिका' दुर्गा : नंदिनी बेडेकर

आजच्या घडीला स्त्री ही प्रत्येक क्षेत्रांत प्रगती करत असून तिने आपल्या कर्तृत्वाचा ठसा उमटवला आहे. संगीताच्या क्षेत्रातही स्त्रियांनी मोलाची भूमिका बजावली असून अनेक पुरस्कारांवर आपल्या पदरात पाडून घेतले आहेत. आपल्या सुरांनी अनेक श्रोत्यांना मंत्रमुग्ध करणाऱ्या प्रख्यात गायिका नंदिनी बेडेकर यांच्या कार्याविषयी.....

सर्जक संघटक : भास्करराव कळंबी

वनवासी कल्याण आश्रमाचे माजी संघटनमंत्री रा. स्व. संघाचे प्रचारक भास्करराव कळंबी यांचे जन्मशताब्दी वर्ष ५ ऑक्टोबरपासून सुरू होत आहे. यानिमित्त वनवासी कल्याण आश्रम, नाशिक येथे प्रांत सचिव शरद शेळके यांच्या उपस्थितीमध्ये विशेष कार्यक्रम होत आहे. त्यानिमित्त.....

टिळकांचा राजीनामा : भ्रम आणि वास्तव (भाग-४)

टिळकांनी १८८७ साली सामाजिक वादात न्यायमूर्ती रानड्यांवर केलेल्या टीकेचे संदर्भ अनेकदा दिले जातात, पण १८८५ सालात आगरकरांनी रानड्यांवर टीका करणारे लेखन केले याकडे दुर्लक्ष होण्याचा संभव असतो. रानडे हे सामाजिक सुधारणेचे पुरस्कर्ते असूनही त्यांच्या चार पावले पुढे आगरकरांची मते गेली आणि रानड्यांशी आगरकरांचे खटके उडाले. जिथे सुधारक रानड्यांसोबत आगरकरांचे खटके उडाले तिथे सोसायटीमधील धर्माभिमानी सहकारी आणि टिळक यांच्यासोबत सामाजिक प्रश्नावर आगरकरांचे वाद होणे स्वाभाविकच म्हणायला हवे, यात काहीच नवल नाही. या ..

जय शारदे वागीश्वरी विधिकन्यके विद्याधरी

दुर्गा देवीच्या अनेक रूपांपैकी एक रूप म्हणजे शारदेचं. आज सरस्वतीची पूजा करून तिच्याकडे ज्ञानप्राप्तीसाठी प्रार्थना केली जाते. या ज्ञानदायिनीचा वरदहस्त लाभलेल्या आणि अनेकांना ज्ञानलाभ करून देणार्‍या मुंबई विद्यापीठाच्या माजी कुलगुरू, केईएम रुग्णालयाच्या माजी अधिष्ठाता आणि टाटा रुग्णालयाच्या उच्च समितीमध्ये असणार्‍या डॉ. स्नेहलता देशमुख यांच्याविषयी.....

पोनुंग डोमिंग : एक लढवय्यी दुर्गा...

आजच्या स्त्री-पुरुष समानतेच्या युगात, असे एकही क्षेत्र नसेल जे महिलांनी पादाक्रांत केलेले नाही. युद्धभूमीवरही देशासाठी सर्वस्व अर्पण करणाऱ्या महिला भारतीय सैन्यदलात कार्यरत आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे पोनुंग डोमिंग. अभियंता, पुढे लष्करात 'मेजर' आणि आता अरुणाचल प्रदेशची 'लेफ्टनंट कर्नल'पदी नियुक्ती झालेली पहिला महिला. अशा या देवभूमी ते रणभूमी गाजवणाऱ्या लढवय्या दुर्गेच्या जीवनप्रवासाचा घेतलेला हा मागोवा.....

निर्भीड भ्रमंती करणारी 'दुर्गा'...

समाजाने तिच्यावर टाकलेली बंधने झुगारण्याचा उंबरठा तिने केव्हाच ओलांडला. आज कोणत्याही क्षेत्रात एक पाऊल पुढे असणारी ती खूप स्वावलंबी, आत्मविश्वासू आणि जगाचे आव्हान पेलणारी आहे. भ्रमंती करण्यातही स्त्री आज मागे नाही. अशीच भारतभ्रमंतीसाठी एकटीच निघालेली राखी कुलकर्णी आणि तिच्या धैर्याविषयी.....

रोजगार मिळवून देणारी माय...

स्त्री-पुरुष समानतेचे धडे अनेकदा दिले जातात. आज स्त्री ही अनेक क्षेत्रांत पुरुषाच्या खांद्याला खांदा लावून कार्यरत आहे. स्त्रियांनी केलेल्या उत्तम कामगिरीनंतर त्या आज पुरुषांपेक्षा एक पाऊल पुढे असल्याचे अनेकदा पाहायला मिळत असून स्त्री कर्तृत्वाचे दाखले नेहमी दिले जातात. नारी ही स्वतःचा विकास साधतेच किंबहुना आपल्यासोबत इतरांचाही विकास घडवते. भांडुपमध्ये अशाच प्रकारे स्वतःसोबत अनेक महिलांना स्व-रोजगार मिळवून देणार्‍या ज्योती राजभोज यांच्याविषयी.....

‘दी चेंजमेकर’: पायल जांगिड

असत्यावर सत्याचा विजय म्हणजेच दसर्‍याचे पर्व. प्रतिकूल परिस्थितीत अनेक आव्हानांचा सामना करत आयुष्याची लढाई जिंकणे हीच खरी जीवनाची विजयादशमी. आपल्या आयुष्यात विविध संघर्षांवर मात करत विजयादशमीचा उत्सव खर्‍या अर्थाने साजरा करणार्‍या नवदुर्गांना दै. ‘मुंबई तरुण भारत’चे दसरा पर्वानिमित्ताने अभिवादन. राजस्थानातील समाजपरिवर्तन दुर्गा म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या पायल जांगिड हिच्या कार्याविषयी.....

मराठवाड्यातील समाजशील दुर्गा..

असत्यावर सत्याचा विजय म्हणजेच दसर्‍याचे पर्व. प्रतिकूल परिस्थितीत अनेक आव्हानांचा सामना करत आयुष्याची लढाई जिंकणे हीच खरी जीवनाची विजयादशमी. आपल्या आयुष्यात विविध संघर्षांवर मात करत विजयादशमीचा उत्सव खर्‍या अर्थाने साजरा करणार्‍या नवदुर्गांना दै. ‘मुंबई तरुण भारत’चे दसरा पर्वानिमित्ताने अभिवादन. मराठवाड्यातील समाजशील दुर्गा म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या डॉ. योगिता पाटील यांच्या कार्याविषयी.....

टिळकांचा राजीनामा : भ्रम आणि वास्तव (भाग-३)

आपली सामाजिक मते ‘केसरी’त मांडण्याचा प्रसंग आला आणि आगरकरांची कोंडी कशी झाली, याचे न. चि. केळकरांनी यथार्थ वर्णन केले आहे. ते म्हणतात, “पण आगरकरांची गोष्ट वेगळी होती. ते स्वतः संपादक असल्यामुळे मतभेदाची अडचण त्यांना फार भासली. आपली मते लिहावी तर न्यू स्कूलातील आपले समान अधिकारी लोक नाखूष होणार. त्यांची मते लिहावी तर ती गोष्ट स्वतःच्या विवेक बुद्धीला नापसंत. लिहून आलेला मजकूर म्हणून आपला लेख घालावा, तर आपल्याच घरात हवे तसे बसण्या उठण्याच्या चोरीची लाज वाटावी आणि स्वतःच्या सहीवर लेख प्रसिद्ध करावा तर ..

साईसेवेचा अद्भुत लेखाजोखा

पुस्तकात साई संस्थानची, संस्थानने केलेल्या कामांची सविस्तर-सचित्र माहिती दिली आहे. त्यामुळे हे पुस्तक आकर्षक ठरते. पुस्तकाची बांधणी, छपाई, मुखपृष्ठ, दर्जा अत्युत्तम असून आपल्या परिचितांना भेट देण्यासाठीही उत्तम ठरणारे आहे. खरे म्हणजे डॉ. हावरे यांनी हे पुस्तक लिहून सर्वच साईभक्तांना आनंदाची अनुभूती दिली आहे, असे हे पुस्तक संग्रही ठेवावे असेच...

बावाजी

ठेंगणा देह, पांढरे शुभ्र केस, त्या केसावर घातलेली ती लाल रंगाची पारशी टोपी, पांढरं गोल गळ्याचं गंजी अन् त्याखाली पांढराच लेंगा; मुख्य म्हणजे त्याचं ते उठून दिसणारं नाक आणि त्याच्या सोबतीला खोबणीतून इकडे तिकडे नजर टाकत फिरणारे डोळे...

'जेजे'त जलरंग लहरी

मुंबई येथील जगप्रसिद्ध असलेल्या सर ज. जी. उपयोजित कला महाविद्यालयाच्या अंतिम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांनी 'जलरंग लहरी' या शीर्षकाखाली निसर्गचित्रांचे प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले होते...

भारतीय नंदनवनाचा प्रवास आणि आपले पर्यटन

आज २७ सप्टेंबर, जागतिक पर्यटन दिनानिमित्ताने जम्मू-काश्मीरमधील पर्यटनाच्या संधी आणि प्रेक्षणीय स्थळे यांचा थोडक्यात आढावा घेणारा हा लेख.....

शेकडो समाजबांधवांची रशिया वारी

दि. १६ व १७ सप्टेंबर, २०१९ रोजी रशियाच्या मॉस्को शहरात असणार्‍या ‘पुश्कीन इन्स्टिट्यूट’मध्ये अण्णाभाऊ साठेंच्या जन्मशताब्दीनिमित्त आंतरराष्ट्रीय परिषद संपन्न झाली. मुंबई विद्यापीठ, ‘पुश्कीन इन्स्टिट्यूट’ यांच्या संयुक्त विद्यमाने व ‘एमजीडी’ या सामाजिक संस्थेच्या पुढाकाराने या आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील परिषदेचे आयोजन करण्यात आले होते. या परिषदेच्या उद्घाटनाला दोन्ही विद्यापीठांच्या प्रमुख अधिकार्‍यांसोबत भारताचे रशियातील राजदूत डी. बालकृष्ण हे उपस्थित होते. या आंतरराष्ट्रीय परिषदेला देशभरातून ३५० प्रतिनिधी ..

‘महाजनादेशा’ची भाऊवाणी

‘महाजनादेशा’ची भाऊवाणी..

प्राचीन विमानविद्या अभ्यासक आणि संशोधक : पंडित तळपदे

दि. १७ सप्टेंबर रोजी प्राचीन विमानविद्या अभ्यासक आणि संशोधक शिवकर बापुजी तळपदे यांची १०२ वी पुण्यतिथी होती. तळपदेंचे योगदान विमानविद्याशास्त्राबरोबरच वैदिक आणि दार्शनिक साहित्यातही आहे. त्यांच्या या कार्याची माहिती देणारा हा लेख.....

धार्मिक नगरी नाशिक राजकीय घडामोडींचा केंद्रबिंदू

एरवी निवडणुका जाहीर झाल्यानंतर नाशिकमध्ये राजकीय वातावरणात गरमागरमी आजवर दिसून येत असे. तसेच, याच काळात एखाद्या बड्या राजकीय नेत्याची सभा नाशिकमध्ये पार पडली की, या वातावरणातील राजकीय वादविवाद अगदी शिगेला पोहोचत. असे आजवर सर्वसामान्यपणे दिसणारे चित्र मात्र यंदाच्या विधानसभा निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर नाशिकमध्ये दिसत नाही. राष्ट्रीय आणि राज्य पातळीवरील अनेक नेते या दरम्यान नाशिकमध्ये आले. संवाद झाले, सभा झाल्या, आगामी प्रचाराची दिशा काय असणार याचाही अंदाज आला. मात्र, सगळ्याची फलनिष्पती काय, मतदारराजाचा ..

नीलिमा दाते...

नीलिमा दाते.....

टिळकांचा राजीनामा भ्रम आणि वास्तव (भाग-२)

कोल्हापूर प्रकरणानंतर टिळक-आगरकर आपापली व्यक्तिगत मते जाहीरपणे व्यक्त करायला लागले होते. १८८३ ते १८८६ या कालावधीत भोवताली काही सामाजिक प्रश्न निर्माण झाले. सामाजिक सुधारणा आणि राजकीय स्वातंत्र्याचे दोघेही पुरस्कर्ते होते, हे लक्षात घ्यायला हवे. आगरकरांना सामाजिक सुधारणेत वेग हवा होता, तर हळूहळू लोकांना शिक्षित करून आपण सामाजिक सुधारणा घडवून आणूया, या मताचे टिळक होते इतकाच काय तो मतभेद. या प्रश्नांवर आपापली मते मांडताना टिळक-आगरकरांच्यात मतभेदाला सुरुवात झाली. व्यक्त होण्यासाठी वृत्तपत्रांच्या रूपाने ..

टिळकांचा राजीनामा : भ्रम आणि वास्तव (भाग-१)

‘डेक्कन एज्युकेशन सोसायटी’मधील भांडणे किरकोळ नव्हती. या वादाच्या मुळाशी अनेक कारणे होती. टिळक, आगरकर, गोखले यापैकी प्रत्येकाच्या मताला एक वेगळे अस्तित्व होते. महाराष्ट्रातल्या मात्तब्बर विद्वानांमधील हा वाद होता. ही मोठ्या माणसांची भांडणे होती. म्हणूनच महाराष्ट्रभर त्याची चर्चा झाली. या वादाचे परिणाम महाराष्ट्रमानसावर झाल्याखेरीज राहिले नाहीत. त्यामुळे या वादाची चर्चा करताना सावधगिरी बाळगून सखोल अभ्यास करावा लागतो. तशी तयारी ठेवूनच या वादाची तर्कशुद्ध मांडणी करण्याचे योजिले आहे...

गुजरातच्या सक्षम सागरी सुरक्षेकरिता खबरदारीचे उपाय

गुजरातमधील खाडीक्षेत्र गुन्हेगारी आणि राष्ट्रविरोधी कृत्यांमुळे असुरक्षित आहेत. उदाहरणार्थ गुजरातमध्ये, हरामी नाला प्रवाहक्षेत्र भारतात उगम पावून पाकिस्तानात प्रवेश करते. मग पुन्हा भारतात येते. त्यामुळे हे प्रवाहक्षेत्र घुसखोर व तस्करांच्या पसंतीचे झालेले आहे...

टिळकांचा राजीनामा : भ्रम आणि वास्तव (भाग-१)

‘डेक्कन एज्युकेशन सोसायटी’मधील भांडणे किरकोळ नव्हती. या वादाच्या मुळाशी अनेक कारणे होती. टिळक, आगरकर, गोखले यापैकी प्रत्येकाच्या मताला एक वेगळे अस्तित्व होते. महाराष्ट्रातल्या मात्तब्बर विद्वानांमधील हा वाद होता. ही मोठ्या माणसांची भांडणे होती. म्हणूनच महाराष्ट्रभर त्याची चर्चा झाली. या वादाचे परिणाम महाराष्ट्रमानसावर झाल्याखेरीज राहिले नाहीत. त्यामुळे या वादाची चर्चा करताना सावधगिरी बाळगून सखोल अभ्यास करावा लागतो. तशी तयारी ठेवूनच या वादाची तर्कशुद्ध मांडणी करण्याचे योजिले आहे...

विषय एक - महाकवी दोन

योगी अरविंदांची बाजीप्रभूंवरची कविता आणि स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी ते पुण्यात महाविद्यालयात शिकत असताना लिहिलेला बाजीप्रभूंवरचा पोवाडा, असे हे एकाच विषयावरील दोन महाकवींच्या कवितांचे रसग्रहण.....

पुरुषांनाही डोळसपणा देणारे स्त्रीभान

'भारतीय स्त्री शक्ति' संघटनेच्या उपाध्यक्षा आणि लेखिका नयना सहस्रबुद्धे यांच्या 'स्त्रीभान' या लेखसंग्रहाचे प्रकाशन उद्या १६ सप्टेंबरला मराठी साहित्य संमेलनाच्या अध्यक्षा अरुणा ढेरे यांच्या हस्ते ठाण्यात होत आहे. या निमित्ताने या पुस्तकाला नाटककार अभिराम भडकमकर यांनी लिहिलेल्या प्रस्तावनेचा हा संपादित भाग.....

साहित्य पंढरीतील विठोबा : सावाना

नाशिक सार्वजनिक वाचनालय भारतातील सर्वात जुने असे तिसर्‍या क्रमांकाचे वाचनालय आहे. भारतातील कोलकाता येथील आणि मुंबई येथील एशियाटिक लायब्ररीनंतर ‘सावाना’चा भारतात असणारा तिसरा क्रमांक ही नाशिककर नागरिकांसाठी मोठी अभिमानाची बाब आहे...

महाराष्ट्राच्या पर्यटनाला झळाळी

पर्यटन विभागामार्फत देश-विदेशातील पर्यटकांना महाराष्ट्रात आकर्षित करून येथील पर्यटनाला चालना देण्यासाठी व्यापक उपाययोजना हाती घेण्यात आल्या आहेत. महाराष्ट्र हे पर्यटकांचे आवडते डेस्टिनेशन ठरावे, यादृष्टीने राज्य शासन विविध उपाययोजना राबवित आहे. त्याविषयी सविस्तर.....

मराठी विश्वकोश ; प्रतिभावंतांनी रेखाटलेला विश्वासार्ह ज्ञानालेख

मराठी भाषा ही ज्ञानभाषा व्हायला हवी, असे अनेकांना वाटते. विश्वकोश यात महत्त्वाची भूमिका निभावतो. मराठीमध्ये विश्वकोश निर्मितीचे काम १९६०च्या दशकापासून सुरु करण्यात आले असून आता आधुनिक युगानुसार त्यात बदलही होत आहेत. इंटरनेट, मोबाईल व अ‍ॅपच्या माध्यमातून आता विश्वकोश एका क्लिकवर आला आहे. जाणून घेऊया विश्वकोशाचा आजपर्यंतचा प्रवास आणि त्याची नव्या काळातली पावले.....

विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत क्षमतेला विकासाची जोड आवश्यक

राष्ट्रपिता महात्मा गांधी यांनी शिक्षणाची व्याख्या नेमक्या शब्दांमध्ये मांडली आहे. त्यांच्या मते, शिक्षण म्हणजे बालकाच्या शरीर, मन आणि आत्मा या प्रक्रियेमध्ये जे सुप्त उत्तमत्त्व आहे, त्याचा सर्वांगीण विकास घडवून आणणे. राज्य शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागामार्फत गेल्या चार वर्षांपासून विद्यार्थीकेंद्रित शिक्षणाला प्राधान्य देण्यात येत असून विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचा आनंद मिळावा यासाठी प्रयत्न करण्यात येत आहे. येणार्‍या काळात शिक्षण फक्त पुस्तकी आणि साचेबद्ध नसून कृतिशील, प्रयोगशील, नैसर्गिक आणि अनुभवशील ..

आरोग्य सुविधांमध्ये महाराष्ट्र देशात अग्रेसर

आरोग्याच्या क्षेत्रात वेळोवेळी घेतलेल्या सकारात्मक निर्णयांमुळे राज्याचा गुणात्मक दर्जा वाढला आहे. त्यामुळे महाराष्ट्र देशात आरोग्याच्या बाबतीत नेहमीच अग्रेसर राहिले आहे. नीती आयोगाकडूनही राज्याच्या कामाची दखल घेतली असून मातामृत्यू, बालमृत्यूच्या क्षेत्रात राज्याने केलेल्या कामगिरीवर नीती आयोगाने शिक्कामोर्तब केले आहे. विभागाने राबविलेल्या अनेक योजना आणि उपक्रमांमुळे राज्याची आरोग्यसेवा सक्षम होण्यास मदत झाली आहे. त्याचा थेट फायदा नागरिकांना होत आहे. सामान्य माणूस केंद्रबिंदू मानून आरोग्य सेवेच्या ..

दामले काकू

गिरगावात जसे अवलिये होऊन गेले तसे हे अगदी आदर्श आयुष्य जगणारे योगीजनसुद्धा झाले. दामले काकू या त्यातल्या एक. मुलगी सासरी गेली. मुलगा अमेरिकेला. आता तसे हे दोघंच. दामले काका स. का. पाटील उद्यानात आणि काकू नेहमीच्या फडके मंदिरात असे आपापसात त्यांनी विभाग वाटून घेतले आहेत. आजही तोच दिनक्रम आचरताना त्या मला भेटल्या होत्या...

राष्ट्रसेवेची अपूर्व पूर्वतयारी - भाग ५

डोंगरीच्या तुरुंगातून सुटका झाल्यानंतर टिळक आगरकरांचे जे सत्कार झाले त्याबद्दल ‘नेटिव ओपीनियन’ च्या वृत्तान्तातले पुढील वाक्य फार महत्वाचे आहे. पानसुपारी वाटण्यापूर्वी भाषणे झाली. भाषण करणार्‍यात यहुदी हिंदू व मुसलमान या तिन्ही प्रकारचे लोक होते. सर्वधर्माच्या लोकांचा टिळक आगरकरांच्या सत्कारात सहभाग कसा होता हे यावरून दिसते. कोल्हापूर प्रकरणात कोण कुठल्या जातीधर्माचा आहे हा प्रश्न गौण ठरला आणि जे जे असत्य आहे, चुकीचे आहे आहे त्यावर हे तरुण संपादक हल्ला चढवणार हे सिद्ध झाले. कोल्हापूर खटल्यानंतर लोकंमध्ये ..

बाप्पाला निरोप देताना

गणेशोत्सव हा आता केवळ धार्मिक उत्सव राहिलेला नाही. तो आता लोकप्रिय सांस्कृतिक आणि जगभर पसरलेल्या गणेशभक्तांमुळे ग्लोबल उत्सव झाला आहे.पण हा मंगल उत्सव साजरा करताना आपण काही नवीन गोष्टीही लक्षात घ्यायला हव्यात. या सणाला असलेली पर्यावरणाची, श्रद्धेची, सहकुटुंब उपासनेची किनारही सर्वांनी लक्षात घ्यायला हवी. हा सण सगळ्यांचा असल्याने इतर धर्माचे लोकही कसे भाग घेतील, हे मंडळांनी पाहायला हवे...

बांगलादेशी घुसखोरी झालेल्या राज्यांत ‘एनआरसी’ची प्रक्रिया राबवा

यादीतून ज्यांची नावे वगळली गेली आहेत, त्यातील एक लाखांहून अधिक लोक बंगाल सरकारच्या असहकारामुळे वंचित राहिले आहेत. ज्यांनी आपल्या अर्जामध्ये बंगालमधून आसामला येऊन स्थायिक झाल्याची माहिती व तपशील दिला आहे, त्याची छाननी बंगालच्या सरकारकडून होण्याची गरज आहे. बांगलादेशी घुसखोरांनी पश्चिम बंगाल, आसामसह महाराष्ट्र-मुंबई, ठाण्यातही बस्तान बसवल्याचे अनेकदा उघड झाले. केंद्र सरकारने जास्त घुसखोरी झालेल्या राज्यांत ‘एनआरसी’ची प्रक्रिया राबवावी, बांगलादेशी घुसखोरांना हुडकून काढावे...

घरकुलाचे स्वप्न होणार साकार, ‘प्रधानमंत्री’ योजना घेईल आकार!

अन्न, वस्त्र, निवारा या सामान्य माणसाला अपेक्षित असलेल्या पायाभूत सुविधांची गरज पूर्ण करणार्‍या सरकारला जनाधार मिळत असतो. पंतप्रधान नरेंद्रजी मोदी यांनी देशाच्या सुरक्षेबरोबरच सामाजिक सुरक्षेला दिलेले प्राधान्य विचारात घेता राज्य सरकारची वाटचालदेखील मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली सामाजिक हित डोळ्यासमोर ठेवून सुरू असल्यानेच देशातील प्रत्येक कुटुंबाला २०२२ पर्यंत पक्के घर असावे, हे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पाहिलेले स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी ‘प्रधानमंत्री आवास योजना’ ‘सर्वांसाठी घरे’ ..

जलसमृद्धीकडे वाटचाल...

थेंब थेंब पाण्याचा अडवा, पाणीसाठा धरणीचा वाढवा... कण कण मातीचा अडवा.. जमिनीचीही धूप थांबवा.. या उक्तीप्रमाणे राज्यातील महत्त्वाकांक्षी ‘जलयुक्त शिवार अभियाना’ची सुरुवात झाली आणि बघता बघता गेल्या चार वर्षांत राज्यातील शिवाराचे चित्रच बदलत असल्याचे दिसून आले. बळीराजाला दरवर्षी सुगीचे दिवस यावेत, यासाठी राज्य शासनाने ही योजना सुरू केली. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या कल्पनेतून शासनाच्या विविध विभागांनी एकत्र येऊन पाणी टंचाईमुक्तीचे आव्हान पेलले आहे. महाराष्ट्राच्या शेतीला शाश्वततेकडे नेणारी ही योजना ..

आर्थिक व औद्योगिक महाराष्ट्र

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या नेतृत्वाखाली महाराष्ट्राने गेल्या ५ वर्षांत आर्थिक व औद्यागिक क्षेत्रात प्रगतीचे नवनवे टप्पे गाठले. राज्य सरकारने विविध योजना, प्रकल्पांचीदेखील यासाठी आखणी केली. जिल्हा, तालुकास्तरावरही औद्योगिक विकास व आर्थिक प्रगती कशी होईल, यासाठीची ध्येये समोर ठेवली. जाणून घेऊया याबद्दलच...

महाराष्ट्रातील पायाभूत विकासकामे

महाराष्ट्रातील सत्ताधारी भाजप-शिवसेना सरकारने गेल्या पाच वर्षांच्या कार्यकाळात अनेक विकासात्मक प्रकल्प मार्गी लावले. अजूनही बरेच प्रकल्प प्रस्तावित आहेत, तर काही विकासपथावर आहेत. यामध्ये रस्ते, द्रुतगती मार्ग, मेट्रो, रेल्वे तंत्रज्ञान, स्वच्छता, स्मार्ट शहरे, गृहबांधणी अशा अनेक आयामांचा समावेश आहे. या विकासकामांची ओळख करुन देणारा हा लेख... ..

महाराष्ट्रातील जलस्रोतांचे नियोजन आणि व्यवस्थापन

गेल्या ५० वर्षांतील महाराष्ट्रातील जलधोरणाचा अभ्यास केला तर छोटे बंधारे व मोठी धरणे बांधण्याव्यतिरिक्त गावोगावी नव्याने तलावनिर्मितीकडे दुर्लक्ष झाले आहे. याउलट, अनियंत्रित पद्धतीने विंधण विहिरी, बोअरवेल करून जमिनीतून अनियंत्रित पाण्याचा उपसा केला आहे, त्याचा परिणाम पर्यावरण असमतोल होण्यात झाला आहे...

महाराष्ट्रातील बळीराजाला बळ देणार्‍या कृषी योजना

शेतकर्‍यांचा उत्पादन खर्च कमी करून शेतीची उत्पादन क्षमता वाढली तर शेतकर्‍यांचे उत्पन्न वाढेल. त्यासाठी कृषी विभाग दीर्घकालीन उपाययोजना राबवित आहे. तेव्हा, महाराष्ट्रातील बळीराजाला बळ देणार्‍या कृषी योजनांची माहिती देणारा हा लेख.....

मेक इन महाराष्ट्र

महाराष्ट्र राज्य औद्योगिक क्षेत्रात कायम अग्रेसर असून शासन राबवत असलेल्या उद्योग सुलभ धोरणामुळे आजही देश-विदेशातील गुंतवणूकदार महाराष्ट्राला पहिली पसंती देत आहेत. उद्योग विभागाने मागील पाच वर्षांत राबविलेल्या ‘मेक इन इंडिया’ आणि ‘मॅग्नेटिक महाराष्ट्र’ उपक्रमामुळे सुमारे पंधरा लाख तरुण-तरुणींना रोजगार उपलब्ध झाला आहे. तेव्हा, महाराष्ट्राच्या उद्योगविषयक धोरणांचा घेतलेला हा सविस्तर आढावा...

राज्यविकास हेच व्हिजन

महाराष्ट्र हे देशातील सर्वात विकसित व पुढारलेले राज्य म्हणून ओळखले जाते. राज्यात २०१४ मध्ये झालेल्या सत्तांतरानंतर देवेंद्र फडणवीस मुख्यमंत्री झाले. भाजप सरकारच्या या कार्यकाळात सामाजिक, आरक्षणविषयक, औद्यागिक, आर्थिक मुद्दे उपस्थित झाले. सरकारने या सर्वच मुद्द्यांवर सकारात्मक व यशस्वी भूमिका घेतली. आपल्या सरकारच्या याच यशाबद्दल भाजप प्रदेशाध्यक्ष व महसूलमंत्री चंद्रकांतदादा पाटील यांच्याशी दै. मुंबई तरुण भारतच्या प्रतिनिधीने केलेली ही खास बातचित.....

बदललेलं आपलं सिव्हिल

जिल्हा रुग्णालयात असणारी सुविधांची वानवा, अस्वच्छता, कर्मचारीवर्गात स्नेहभावाचा असणारा अभाव या सर्वांमुळे सिव्हिलबाबत एक नकारात्मक भावना नाशिक जिल्ह्यात सर्रास पाहावयास मिळत असे. मात्र, आता जिल्ह्यातील गोरगरीब जनतेचे हक्काचे आरोग्यसंकुल असणारे सिव्हिल बदलले असून ते आता रुग्णांना आपलेसे वाटू लागले आहे. सिव्हिलच्या कार्यशैली आणि रुग्णसेवेसंबंधी कार्यात अनेक बदल झाले असल्याची माहिती जिल्हा शल्यचिकित्सक डॉ. सुरेश जगदाळे यांनी दिली...

भारताच्या अण्वस्त्रविषयक धोरणाचा पुनर्विचार आवश्यक

पाकिस्तान आणि चीनचे संयुक्त आव्हान भारतासमोर उभे राहिले आहे. पाकिस्तान आणि चीन यांच्यातील मैत्री आणि दोघांचेही भारताच्या विरोधातील वागणे पाहता भारताने सुरक्षेच्या आणि प्ररोधनाच्या दृष्टीने आपल्या अणुधोरणावर पुनर्विचार करण्याची वेळ आली आहे, असे वाटते. पहिल्यांदा अणुहल्ला करणार नाही. मात्र, भारतावर अणुहल्ला झाल्यास प्रतिहल्ला करून शत्रूचे अधिकाधिक नुकसान करण्याचे भारताचे सध्याचे धोरण आहे. या धोरणानुसार पहिला हल्ला शत्रुराष्ट्राकडून अपेक्षित आहे. प्रतिहल्ल्याच्या भीतीतून शत्रुराष्ट्र आपल्यावर हल्ला करणार ..

राष्ट्रसेवेची अपूर्व पूर्वतयारी भाग-४

महापुरुषांच्या चरित्राचा अभ्यास करताना भक्तीभाव, आदर, द्वेष या भावना बाजूला सारून लेखन करावे लागते. ऐतिहसिक पुराव्यांच्या छाननीतून समोर आलेले ऐतिहासिक निष्कर्ष व्यक्तिगत मते बाजूला ठेवून स्वीकारावी लागतात. तसे न केल्यास महापुरुषांच्या कार्याबद्दल संभ्रम निर्माण होतो आणि यातूनच नवे वाद निर्माण होण्याचा संभव असतो. टिळकांच्या विचारांचा मागोवा घेणारे लेखन आजवर अनेकदा झाले आहे. तरीही व्यक्तिगत अभिनिवेश बाजूला सारून टिळक चरित्र लिहिण्याचे प्रयत्न फार क्वचित दिसून येतात हेही तितकेच खरे. म्हणूनच कोल्हापूर ..

कृष्णाची 'सायकलस्वारी' काश्मीर ते कन्याकुमारी

महाभारतात भगवान श्रीकृष्णाने अर्जुनासाठी पथदर्शकाची भूमिका बजावल्याने पांडवांना विजय मिळाला. गेल्या ७० वर्षांचा काश्मीर प्रश्न 'कलम ३७०' आणि '३५ ए' रद्द झाल्याने आणि काश्मीर भारताचा खऱ्या अर्थाने अभिन्न अंग बनल्याचा आनंद आता कृष्णा तनपुरे साजरा करणार आहे. महाभारतातील कृष्ण रथाचा सारथी होता. हा कृष्णा सायकलचा सारथी बनून आपला प्रवास करणार आहे. अभाविपचा कार्यकर्ता असणारा आणि रा. स्व. संघाच्या संस्कारांचा अभिमान बाळगणाऱ्या कृष्णा तनपुरेविषयी.....

समाजासाठी झटणारा उद्योजक

करिअर मार्गदर्शन शिबीर आणि प्रदर्शन, गृहिणींसाठी 'मी सुगरण स्पर्धा', सफाई कामगार महिलांप्रति कृतज्ञता म्हणून त्यांना साडी वाटप, सर्वसामान्यांना पर्यावरणाचे महत्त्व कळावे म्हणून ग्रीन गणेशा स्पर्धा, स्वातंत्र्यदिनी कांजूर मार्ग- भांडुप येथील तीन शाळा, सात स्वयंसेवी संस्था, पतपेढ्या यांची सहभाग असलेली वृक्षदिंडी आदी अभिनव कार्यक्रम संजय नलावडेंच्या नेतृत्वाखाली 'सोबती फाऊंडेशन'च्या माध्यमातून होत असतात...

'चेक' इट आऊट!

चेक अर्थात धनादेशाचा वापर हा काही अनुभवी जनांच्या दृष्टीने सोपा आणि वर्षानुवर्षाच्या कामकाजाचा भाग असला, तरीही आजच्या तरुण पिढीचा धनादेशाशी फारसा संबंध येत नाही. पण, काही आर्थिक व्यवहारांसाठी मात्र धनादेशाचीच मागणी केली जाते. त्यामुळे धनादेशाचा एकूणच वापर, प्रकार, नियमावली इत्यादींची खासकरुन तरुणांसाठी माहिती देणारा हा लेख.....

केसरी टिळक

लोकमान्यांचे विचार पूजणार्‍या शेठच्या वडिलांनी याचं नाव ’केसरी’ असं ठेवलं खरं, पण तस्करी केलेल्या ’केसर’प्रमाणे यातही ‘केसर’च्या जागी लाकडाचा भुगाच जास्त. वाचनाची आवड एवढाच काय तो ’केसर’चा अंश. वडिलांची पेन्शन आली की अर्धी आईच्या हातात देऊन अर्धी स्वतःकडे ठेवत साहेब मुशाफिरी करायला मोकळे. केसरीशेठचा जीवनपट लोकमान्यांनी बघितला, तर त्या स्वातंत्र्य सिंहालासुद्धा घाम फुटला असता कदाचित...

चीनला व्यापारयुद्धातून उत्तर देण्याची गरज

अवैध आयात व्यापार हा कडक निर्बंधाखाली आणला पाहिजे. अवैध व्यापारासाठी भारताच्या सीमा सील कराव्या लागतील. सरकारने वेळीच हालचाल केली तर हे संकट निश्चितपणे थोपवले जाऊ शकते यात काही शंका नाही. मात्र, त्यासाठी राष्ट्रीय कल्याणाची दुर्दम्य इच्छा आणि राजकीय इच्छाशक्ती असली पाहिजे. चीनवर बहिष्कार टाकून त्याच्याशी सर्व व्यवहार बंद केला पाहिजे. ‘स्वदेशी’चा शत्रू आणि ‘स्वदेशा’चा शत्रू यात काही भेद नाही!’..

पंचगंगेतीरी संघशक्ती, जीवनशक्ती

सगळ्या महाराष्ट्रातून संघ स्वयंसेवक इथे पोहोचले होते. कसलीही अपेक्षा नाही, कसलाही लोभ नाही. मदतीबाबत कुणी साधे आभार व्यक्त करायला आले, तरी त्या आभाराचेही धनी होणे टाळणारे हे संघ स्वयंसेवक, राष्ट्र सेविका समितीची ती मातृशक्ती. या सर्वांना समाजासाठी पडेल ते दिव्य करण्याची आंतरिक शक्ती देणारे कोण होते? सगळ्यांशी बोलल्यावर सगळ्यांचे उत्तर होते, आम्ही काय विशेष केले? आपल्या समाजासाठी, आपल्या बांधवांसाठी आपण नाही करणार, तर कोण करणार? त्यात काय विशेष!!!..

चर्चा विधानसभेची

केंद्रात आणि राज्यात बदललेले सरकार, भुजबळ यांची 'जेल वारी' या काळात आ. पंकज भुजबळ यांची मतदारसंघाशी नाळ तुटली. आगामी विधानसभा निवडणुकीत पंकज हॅटट्रीक साधतात की, राष्ट्रवादीच्या हातातून हाही मतदार संघ निसटतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे. ..

काम होवूक व्हया!

अहो, आधीच आपल्या कोकणात लांब लांबपर्यंत माणूस माणसा दिसणा नाय आणि त्यात याची भर. नाय मी काय म्हणतंय, सुधारणा हवीच. नको कशी. पण माणसासारखं जगायला पण शिकूक हवं की नाय सांगा तुमी.....

विविध धर्मप्रणालीतील चिह्नसंकेत : रांगोळी संस्कृती

माझ्या लिखाणात मी नेहमीच 'प्राचीन भारतीय संस्कृती' असा उल्लेख करत असतो. मूर्ती, शिल्प, चित्र, शब्द, लिखित साहित्य अशा अनेक माध्यमांतून अशी संस्कृती स्पष्ट होत जाते. वेगवेगळ्या प्रदेशातील प्रथा, परंपरा, भाषा, परिधान, कुटुंब पद्धती, इतिहास, भूगोल, रसना संस्कृती, अलंकार पद्धती अशा समाजशास्त्राच्या विविध पैलूंच्या अभ्यासातून त्या त्या समाजाच्या संस्कृतीचा परिचय मिळत असतो. त्या समाजाची आध्यात्मिक मूल्ये, धार्मिक मूल्ये, नैतिक मूल्ये काय आहेत आणि ती तशी का आहेत, याचा व्यापक संदर्भ मिळतो. वर उल्लेख केलेल्या ..

विश्वआदराचे स्थान भारत आणि रा. स्व. संघ

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे अखिल भारतीय संपर्क मंडळाचे सदस्य, ‘विश्व अध्ययन केंद्र फॉर ग्लोबल स्टडिज’ (चेन्नई सेंटर)चे मार्गदर्शक, भारताबाहेर कार्य करणार्‍या हिंदू स्वयंसेवक संघाचे प्रचारक असलेले आणि ज्यांनी मुख्यत्वे ऑस्ट्रेलिया, मलेशिया, फिजी, थायलंड, सिंगापूर, हाँगकाँग आणि इतर युरोपियन राष्ट्रांमध्ये काम केले आहे, असे रवीजी अय्यर यांच्याशी जागतिक स्तरावरील भारताची स्थिती आणि रा. स्व. संघाबाबत जगातील लोकांचे मत, याबाबत दै. ‘मुंबई तरुण भारत’ने साधलेला हा खास संवाद.....

राष्ट्रसेवेची अपूर्व पूर्वतयारी : भाग-२

राष्ट्राची परतंत्र आणि अवनत अवस्था टिळकांना शल्याप्रमाणे बोचत होती. राष्ट्राच्या अभिवृद्धीचा हा अनोखा प्रयत्न होता. अनेक आव्हानांचा सामना करताना वेगवेगळ्या स्वभावाची माणसे त्यांनी अनुभवली, आजमावली, स्वतःचे विचार आणि धोरणे प्रत्यक्षात उतरवताना अडचणीतून मार्ग काढला. शाळा, कॉलेज आणि वृत्तपत्रे अशा तिहेरी भूमिकांतून लोकजागरण करताना थेट तुरुंगापर्यंत जाण्याची मजल त्यांनी मारली. भोवतालच्या लोकांचे बरेवाईट अनुभव घेताना, आपला विवेक सदैव जागृत ठेवला. या अनुभवातून ‘विवेके क्रिया आपुली पालटावी’ या समर्थवचनाप्रमाणे ..

कारागृह नव्हे, परिवर्तनगृह !

नाशिक मध्यवर्ती कारागृह हे एक कारागृह म्हणून ओळखले जात नसून ते एक परिवर्तन आणि सुधारगृह म्हणून ओळखले जाते. याचे सर्व श्रेय जाते येथील कारागृह प्रशासन आणि बंदी यांना. ..

कानडा वो रंग

जहांगीर कलादालन, मुंबई येथे कर्नाटकातील चार प्रथितयश कलाकारांच्या कलाकृतींचे प्रदर्शन सुरू आहे. हे चारही कलाकार कर्नाटकातील चार वेगवेगळ्या कलासंस्कृतींची स्वतंत्रपणे ओळख असलेल्या ठिकाणांहून एकत्र आलेले आहेत. कदाचित त्यांनी प्रदर्शित केलेल्या कलाकृतींबद्दलचे हेच वैशिष्ट्य असावे. या चारही कलाकारांच्या कलाकृती निर्माणाची शैली आणि तंत्र जरी भिन्न भिन्न असले, तरी या चारही कलाकृती प्रकारांची नाळही निसर्गाशीच जुळलेली दिसते. निसर्गातील वैविध्यपूर्ण आकारांचे 'क्रिएटिव्ह एक्सप्रेशन' म्हणजे या कलाकारांच्या कलाकृती ..

भारतस्य प्रतिष्ठे द्वे संस्कृतं संस्कृतिस्तथा...

केंद्र सरकारने १९६९ साली संस्कृत दिन किंवा संस्कृत महोत्सवाची घोषणा केली. तद्नुसार दरवर्षी श्रावण महिन्यातील (इंग्रजी-ऑगस्ट महिना) पौर्णिमेला संस्कृत दिन साजरा केला जातो. योगायोगाने याच दिवशी बहीण-भावातील अतूट नाते सांगणारा 'रक्षाबंधन' हा सणही असतो. सोबतच याच शुभदिनापासून विद्यार्थी गुरुकुलात राहून वेदाध्ययनाची सुरुवात करतात. परिणामी, संस्कृत विद्वान, विद्यापीठे, शैक्षणिक संस्था, स्वयंसेवी संस्था आणि हितचिंतक मोठ्या उत्साहाने राखी पौर्णिमेसह 'संस्कृत दिन'ही साजरा करतात...