दायित्व

सामाजिक न्यायासाठी आरक्षणाचे अ,ब,क,ड वर्गीकरण

भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या १२५व्या जयंती निमित्ताने शासनातर्फे सन २०१५-१६ हे वर्ष ‘समता व सामाजिक न्याय’ वर्ष म्हणून साजरे केले. परंतु, आजही खरे पाहिले तर आजही जातीअंतर्गत जातीमध्ये प्रस्थापित-विस्थापित वाद दिसून येत आहे. तसेच ओबीसी, एससी, एसटीच्या काही सुशिक्षित, प्रगतशील, पुढारलेल्या जाती सोडल्या तर बाकी सर्वच जाती शैक्षणिक, सामाजिक, आर्थिक, राजकीय, शासन प्रशासनातील टक्केवारी पाहता एक किंवा दोनच जातींचे वर्चस्व सर्व क्षेत्रात दिसून येत आहे. मागसवर्गीयांपैकी अल्पसंख्याक असंघटित वरील ..

नागवंशी कान्होजी जेधे

‘शिंदे’ हे उपनाम कसे निर्माण झाले? त्यांची व्युत्पत्ती कशी झाली असावी? ह्या विचाराने इतिहास वाचन सुरु केले त्यावेळी लक्षात आले की, महाराष्ट्रात असलेली ९६ कुळे त्यातील ४ कुळे दक्षिण भागातून आलेली आहेत व शिंदे हे घराणे नागवंशीय असून ते एक प्राचीन परंपरा सांगणारे घराणे आहे...

रश्मीज स्माईल ट्रस्ट आशेचा एक कवडसा

वाचायला थोडं भावनिक वाटेल, पण एखाद्याच्या निखळ हसण्याचं स्वप्न त्या व्यक्तीच्या पश्चात सत्यात साकारावं अन त्या स्वप्नांतर्गत अनेक गरजूंना त्यांची स्वप्नं पूर्ण करण्याचं बळ मिळावं, अशाच एका स्वप्नाची माहिती आहे या संपूर्ण लेखात.. ..

प्रत्येक दिन सत्कार्याचा

‘दोशी चॅरिटेबल ट्रस्ट’च्या ‘बोरिवली रक्तपेढी’ला बोरिवली महानगरपालिका रुग्णालयातील ४० थॅलेसेमियाबाधित मुलांच्या उपचारासाठी रक्ताची तातडीने आवश्यकता असल्याने कृष्णा महाडिक (समाजसेवक व नाना पालकर सेवा समिती व्यवस्थापक) यांच्या पुढाकाराने, गोरेगावतील रा. स्व. संघ,जनकल्याण समिती आणि राजहंस प्रतिष्ठान या दोन संस्थांनी एकत्र येऊन नुकतेच गोरेगाव जिमखाना येथे रक्तदान शिबीर आयोजित केले. योगायोगाने २६ जुलै हा कारगिल विजय दिन! २१ वर्षांपूर्वी भारतमातेच्या रक्षणासाठी आपल्या वीर जवानांनी रक्त सांडले आणि आज गोरेगावकरांन..

राष्ट्रध्वज, आपला स्वाभिमान...

लवकरच आपला स्वातंत्र्य दिन येत आहे. दि. १५ ऑगस्ट रोजी आपण सर्वच आपल्या देशाचा स्वातंत्र्य दिन साजरा करतो. देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी लढलेले क्रांतिकारक, स्वातंत्र्यसेनानी यांचे आपण स्मरण करतो, त्यांना अभिवादन करतो...

जीवनात शिक्षक होण्याची संधी मिळणे यासारखे भाग्य नाही: मुकुल कानिटकर

सध्या ही योजना महाराष्ट्र, गोवा, राजस्थान आणि केरळ या चार राज्यांमधील ९०० शाळांमध्ये राबविण्यात येत आहे. गेल्या १७ वर्षांमध्ये १५ लाख विद्यार्थ्यांनी या योजनेचा लाभ घेतला आहे.” महाराष्ट्र आणि गोव्यातील १० हजार शिक्षक फेसबुक आणि युट्यूबच्या माध्यमातून या ऑनलाईन कार्यशाळेत सहभागी झाले होते. कार्यक्रमाचे संचालन प्रकाश वाड यांनी केले तर दीपिका गावडे यांनी उपस्थितांचे आभार मानले. ..

शैक्षणिक सेवेचा नंदादिप

मी एकटा काही करू शकत नाही, पण म्हणून मी करूच नये असे काही आहे का? मी सुरूवात तर करेन. माझ्यापरीने सत्कार्याची ज्योत प्रज्वलित करेन. एक ज्योत लाखो ज्योती निर्माण करून अंधकाराला पराभूत करू शकते, असा विचार करून चंद्रकांत सावंत या शिक्षकाने सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात शैक्षणिक क्षेत्रात सेवाकार्य करण्यास सुरूवात केली. सेवाकार्याचे बिज रोवताना या माणसाने कोणत्याच प्रसिद्धीचा, लाभाचा विचार केला नाही. हे सेवाकार्य जणू त्यांच्या जीवनाचे लक्ष्य होते आणि आहे. या लेखामध्ये त्यांच्या सेवाकार्याचा घेतलेला हा मागोवा... ..

‘जीवनीयाँ’ : मानसी अत्रे

मानसी अत्रे यांनी अनुक्रमे गुरू किशोरीताई, ज्योत्स्नाताई, चारूताई, ज्योतीताई आणि सध्या गुरू जयंती मालाजी (कथ्थक सम्राज्ञी सीतारादेवी यांची कन्या) अशा अनेक पूजनीय गुरूंचरणी बसून चिकाटीने त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली आपली नृत्यसाधना, तपश्चर्या अविरतपणे अव्याहतपणे चालू ठेवली ती आजमितीपर्यंत. याच सिद्धतेच्या आधारावर त्यांनी कथ्थक नृत्यात अनुक्रमे कथ्थक विशारद, कथ्थक नृत्यअलंकार आणि कथ्थक नृत्यप्रभाकर या पदव्या प्राप्त केल्या आहेत आणि अधिकार वाणीने आज या क्षेत्रात मुक्तविहार करत आहेत...

‘कोरोना’ विरुद्ध ‘हॅप्पीवाली फीलिंग’नाबाद अकरा

कोरोनाचा प्रसार रोखण्यासाठी पुकारलेल्या ‘लॉकडाऊन’मुळे माणसांच्या आश्रमांना भेटी थांबल्याने तिथे मिळणारी मदतदेखील कमी येऊ लागली. तरी आश्रमातील चिमुकल्यांना आणि वृद्धांना कोणत्याही गोष्टीची कमी पडू नये यासाठी चाललेल्या धडपडीला यश येऊन गेल्या तीन महिन्यांमध्ये टीम ‘हॅप्पीवाली फीलिंग’च्या माध्यमातून एकंदरीत अकरा आश्रमांमध्ये अन्नधान्याच्या साधन सामग्री वाटप पार पाडले गेले...

संन्यस्त राजकारणी-हशु आडवाणी

भारतीय जनता पक्ष आज देशात प्रथम क्रमांकाचा राजकीय पक्ष आहे. मुंबईत पक्षाचे तीन खासदार, २० आमदार आणि ८५ नगरसेवक आहेत. पण, अर्ध शतकापूर्वी चित्र अगदी वेगळे होते. १९६७ साली पहिला आमदार निवडून आला. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचा सिंध प्रांतातला प्रचारक ते महाराष्ट्राचा मंत्री असा राजकीय प्रवास करणारे जनसंघाचे मुंबईतील पहिले आमदार हशु आडवाणी यांच्या २५व्या पुण्यतिथीनिमित्त... ..

वात्सल्यमूर्ती

प्रत्येक भारतीय आपले राष्ट्रप्रेम, राष्ट्रभक्ती आपल्या देशाचं नाव ‘भारतमाता’ म्हणून आदराने घेऊन व्यक्त करतो...

‘माय ग्रीन सोसायटी’चा अण्णपूर्णेचा वसा

‘माय ग्रीन सोसायटी’ने ‘लॉकडाऊन’च्या काळात समाजासाठी केलेल्या कामाचा हा घेतलेला मागोवा...

श्रवणप्रतिष्ठा

लहानपणी नवजात बालकाला काही कळत नाही. ते बालक अज्ञानदशेत असते. नंतर कालांतराने ती व्यक्ती आजूबाजूचे पाहून, अनुभवातून व दुसर्‍यांचे ऐकून शिकत जाते व शहाणे होते. शब्द तसेच भाषा यांच्याद्वारा विचार दुसर्‍यांपर्यंत पोहोचवता येतात. त्यामुळे ऐकलेले किंवा वाचलेले शब्द माणसाचे व्यक्तिमत्त्व घडवत असतात...

सेवाकार्य राष्ट्राला समर्पित ; श्री श्री शंकरदेव समिती

श्री श्री शंकरदेव समिती संस्थेचे कार्य सध्या वस्तीपातळीवरही सुरू आहे. अर्थात, कामाचे स्वरूप समाजाचे उत्थान हेच आहे. त्यातही समाज एकसंघ राहावा. या देशाप्रति त्यांची निष्ठा कायम राहावी हेच आहे. शिक्षण, आरोग्य, स्वावंलबन ही संस्थेच्या कामाची प्रेरणा आहे. नवी मुंबई स्तरावरून देशभरात कार्य करणार्‍या संस्थेच्या कार्याचा घेतलेला हा आढावा...

‘कोरोना’शी लढताना सेवाकरूणेचा सागर ‘केशवसृष्टी ग्रामविकास योजना’

वाडा, विक्रमगड, जव्हार मधल्या ६० गावांत तर मोखाड्यामधील १५ गावांत ‘केशवसृष्टी ग्रामविकास योजने’चे काम सुरू आहे. कोरोनाच्या आपत्कालामध्ये ‘केशवसृष्टी ग्रामविकास योजने’चे कार्य, त्याचे स्वरूप यांची व्याप्ती वाढली आहे. पालघर जिल्हा प्रशासनासोबत ‘कोरोना योद्धा’ म्हणून काम करताना ‘केशवसृष्टी’चे कार्य अत्यंत महत्त्वाचे आणि अतुलनीय आहे. त्या कार्याचा घेतलेला मागोवा...

द्रष्टा कलासाधक ‘हरिभाऊ वाकणकर’

जागतिक ख्यातीचे शैलाश्रायाचे अध्ययन करणारे, पाषाणावर काढलेल्या चित्रांचा अभ्यास करणारे, त्यामधून भारताच्या आणि जगाच्या उत्क्रांतीचा इतिहास एकत्रित मांडणारे कलाकार, शैलाश्रायाचे अभ्यासक, चित्रकार, व्यासंगी, ज्ञानी, सतत ज्ञानाची आकांक्षा असणारे ‘हरिभाऊ वाकणकर’ यांच्या बद्दलची ही माहिती...

उत्तम बंडू तुपे...

उत्तम बंडू तुपे, ज्येष्ठ साहित्यिक आणि श्रेष्ठ माणूसही. मानवी जगण्याच्या एक दुर्लक्षित विश्वाला त्यांच्या साहित्याने जगाच्या व्यासपीठावर आणले. तुपे यांची साहित्यसमृद्धी लक्षणीय आहे. कादंबरी, कथा, नाटक अशा वेगवेगळ्या साहित्यप्रकारातील तब्बल 52 पुस्तके उत्तम तुपेंच्या नावावर आहेत. त्यांच्या ‘आंदण’ या कथासंग्रहाला महाराष्ट्र साहित्य परिषदेचा पुरस्कार मिळाला होता. ‘काट्यावरची पोटं’ या आत्मकथेला महाराष्ट्र शासनाचा उत्कृष्ट वाङमय पुरस्कार मिळाला होता. ‘झुलवा’ कादंबरीलाही राज्य सरकारचा पुरस्कार मिळाला. ..

श्रीमती उषाभाभी श्रॉफ - श्रद्धांजली

‘एक्सेल इंडस्ट्रीज लि.’च्या व्हाईस चेअरपर्सन उषा अश्विन श्रॉफ यांची दि. २९ एप्रिल, २०२० रोजी प्रथम वार्षिक पुण्यतिथी. त्यानिमित्ताने उषाभाभींना विनम्र श्रद्धांजली!..

पश्चिम महाराष्ट्रातील ६७ हजार कुटूंबांना रा.स्व.संघाचा आधार

सद्यस्थितीत पोलीस यंत्रणा, प्रशासन व वैद्यकीय सेवेतील मंडळींना ताण सहन करावा लागतो, असे नमूद करत व्यास यांनी सांगितले की, सेवा देणार्‍या यंत्रणेला स्थानिक स्वयंसेवक आवश्यक ती सेवा देत आहेत. श्रीरामपूर, कोपरगाव, संगमनेर, पुण्यातील सिंहगड भागात पोलिसांना राहुट्या उभारून दिल्या आहेत. बिबवेवाडी (पुणे), लोणी-काळभोर येथे सॅनिटायझर टनेल तयार करून दिले आहेत. यासह विविध सेवा कार्य अविरतपणे सुरू आहेत. ..

आकांक्षा पुढती जिथे गगण ठेंगणे

'सृजनशक्ती महिला संघटना' शैक्षणिक, वैद्यकीय, आरोग्यविषयक आणि स्त्रीसबलीकरणासाठी काम करते. जनजागृती करते. महाबळेश्वर आणि पाचगणी या पर्यटनस्थळांमध्ये कार्यरत असलेली ही संघटना. या संघटनेच्या कार्याचा घेतलेला हा आढावा.....

निर्मळ मनाचे परोपकारी 'फॅमिली स्टोअर्स' चे अप्पा जोशी

कोरोना व्हायरसच्या साथीमुळे मन सुन्न अवस्थेत असतानाच 'फॅमिली स्टोअर्स'चे अप्पा जोशी गेल्याची बातमी कानावर आली. मन अधिकच सुन्न झाले. 'विवेक'च्या कामामुळे माझा अप्पा जोशींशी सतत संपर्क येत असे. त्यातून अप्पा जोशींशी माझा स्नेहबंध जुळत गेला आणि पुढे तो एकदम घट्ट झाल्याचा अनुभव मला येऊ लागला होता. अप्पांनी आपल्या जन्माचा सोहळा केला होता असे मी म्हणेन...

धर्म संस्थापनार्थाय संभवामि युगे युगे...

भारत ! 'भा' म्हणजे तेज व 'रत' म्हणजे रममाण झालेला. 'तेजात रममाण झालेला देश' म्हणजे 'भारत' होय. अशा या 'भरतभूमी'त जन्माला येणं खरंतर ही भाग्याची गोष्ट म्हणायला हवी. विष्णू पुराणातला पहिला श्लोक 'भारत' या नावाची ओळख करून देतो...

कुबेर

समाजाच्या शैक्षणिक, सामाजिक आणि आर्थिक विकासासाठी कार्यरत असणार्‍या ‘कुबेर फांऊडेशन’च्या सामाजिक कार्याचा आढावा घेणारा हा लेख.....

अखंड सेवाकुंड रामदास सेवाश्रम

मुंबईच्या गोरेगावमधील मसुराश्रमात ब्रह्मचारी विश्वनाथजींकडून परागबुवा रामदासी यांना १९८८ साली अनुग्रह लाभला. १९९४ पर्यंत तुंगारेश्वराच्या जंगलात ईश्वरफरी मंदिरामध्ये साधना केली. नंतर १९९७ ते २००० पर्यंत नर्मदा परिक्रमा पूर्ण केली. विश्व हिंदू परिषदेत सक्रीय होताना ध्येयाचा मार्ग त्यांना सापडला. वांगणीला १९९५ साली वास्तुकार नगरात स्थापन केलेल्या रामदास सेवाश्रमाच्या कार्याला त्यांनी वाहून घेतले...

स्वयंप्रेरितांसाठी 'त्यांचा' पुढाकार अनुबंध सामाजिक संस्था

समाजातील प्रत्येक वंचित घटकासोबत आत्मियतेचा 'अनुबंध' जोपासत कल्याण येथील 'अनुबंध संस्था' समाजिक काम करीत आहे. वंचित आणि 'नाही रे' गटात असणार्‍या आणि डम्पिंग ग्राऊंडवरील मुलांच्या सर्वांगिण प्रगतीसाठी 'अनुबंध सामाजिक संस्था' धडपडते. ज्या वंचित घटकांसाठी ते काम करतात, त्यांना आता 'अनुबंध सामाजिक संस्था' 'वंचित' असे संबोधत नाहीत. जगण्याच्या संघर्षात ही मुलेसुद्धा पुढे वाटचाल करत आहेत. म्हणून त्यांना 'स्वयंप्रेरित' म्हणतात...

‘संस्कृति संवर्धन प्रतिष्ठान’च्या नैतिक शिक्षण उपक्रमांतर्गत पुरस्कार वितरण संपन्न

‘संस्कृति संवर्धन प्रतिष्ठान’ गेली १६ वर्षे नैतिक शिक्षणाच्या क्षेत्रात कार्य करीत आहे. यावर्षी ९०० शाळांमधील १ लाख, ३५ हजार विद्यार्थी या उपक्रमात सहभागी झाले...

भारताच्या इतिहासलेखनात भारताचा आत्मा दिसला पाहिजे : डॉ. बालमुकुंद पांडेय

इतिहास संकलन समितीच्या वतीने ‘वर्तमान संदर्भात भारताचा इतिहास’ या विशेष व्याख्यानाचे आयोजन..

महाआरोग्य शिबिराच्या माध्यमातून सत्कर्म

‘सत्कर्म बालक आश्रम, बदलापूर’ आणि ‘रश्मीज स्माईल ट्रस्ट, घाटकोपर’ यांच्या संयुक्त सहभागाने पार पडले, महाआरोग्य शिबीर! ज्यात पाचशेहून जास्त गरजूंनी लाभ घेतला. ..

गुणसागर पत्र महर्षी स्वयंसेवक : नारायण बाळकृष्ण लेले

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे पहिल्या फळीतील प्रचारक व धुरंधर पत्रकार नारायण बाळकृष्ण लेले म्हणजेच आपले ना. बा. लेले, संघ परिवारातील बापूराव लेले होत. यांच्या जन्मास १०० वर्षे होत आहेत. त्यांच्या महनीय स्मृतींना उजाळा देण्याचा प्रयत्न.....

मनुष्यनिर्मितीचे विद्यापीठ

एक परिपूर्ण व हजारो कार्यकर्त्यांना प्रेरक ठरेल, असे दीर्घायुष्य जगून बाळासाहेब दीक्षितांनी या जगाचा निरोप घेतला. त्यांच्या स्मृतींना उजाळा देणारा हा लेख.....

साहित्यिक सावरकर - स्वा. सावरकर : कृतज्ञता स्मरण

दि. २६ फेब्रुवारी १९६६ रोजी स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकरांनी आत्मार्पण करुन जगाचा निरोप घेतला. सावरकर म्हणजे प्रखर तेज, राष्ट्रभक्ती आणि राष्ट्रशक्तीची जाज्वल्य प्रतिमा! त्यांचे व्यक्तिमत्त्व अष्टपैलू होते. ते देशभक्त, समाजसुधारक, उत्तम वक्ता, उच्च कोटीचे साहित्यिक होते. त्यांच्या गुणकौशल्यावर स्वतंत्र संशोधन व्हावे, असे त्यांचे व्यक्तिमत्त्व. त्यांच्या आत्मार्पण दिनानिमित्ताने त्यांच्या साहित्यिक योगदानावर प्रकाश टाकणारा हा लेख.....

...आणि एक निरागस कळी खुलली !

“ठाण्यात एका दत्तक मुलीला तिची आई खूप त्रास देतेय, तिला मारतेय, चावतेय, तिला आपल्याला सोडवायला हवंय. प्रियाताईने आज बराच पाठपुरावा केला, पण यश येत नाही. आपण काही मदत करू शकतो का?” आलेला हुंदका दाबत असं एका दमात शीतलताईने सांगितले. मूल दत्तक जरी घेतलेले असले तरी त्याच्याशी इतके निष्ठुरपणे कसे वागता येईल, याचा विचार करतच मी आरतीताईंना यात काही करू शकतो, अशा आशयाचा मेसेज पाठवला. ..

स्त्रीदाक्षिण्य आणि शिवराय

परवा-परवा हिंगणघाटच्या रस्त्यावरती माझ्या एका भगिनीला जीवंत पेटवून देण्यात आले. अशा घटना रोज घडत होत्या. अशा परिस्थितीमध्ये ‘शिवजयंती’ साजरी करायची म्हणजे नक्की काय करायचे? कारण, ज्या महापुरुषाची जयंती साजरी करायची आहे, त्याच्या विचारांचा थोडा तरी अर्थ उरला आहे का? आज छत्रपती शिवाजी महाराज जयंती, त्यानिमित्ताने महाराजांचे कर्तृत्व आणि विचारांचे स्मरण करायलाच हवे.....

सहकार, संघर्ष, समाजव्रत आणि सीताराम राणे

सीताराम राणे यांनी रूजवलेल्या सेवाव्रताचा अंकुर आज वटवृक्षाच्या रुपात कित्येकांना सावली देत उभा आहे. सहकार क्षेत्र असो वा सामाजिक क्षेत्र, त्यांच्या योगदानाचा दै. 'मुंबई तरुण भारत'ने घेतलेला हा आढावा... ..

स्वकर्तृत्वाने स्वतःला सिद्ध करणारे परेश राजन गुजरे

एक सामान्य कार्यकर्ता ते भाजप युवामोर्चा महाराष्ट्र प्रदेश सचिवपदापर्यंत त्यांचा प्रवास अगदी थक्क करणारा... ..

जुळून येती रेशीमगाठी...

९ फेब्रुवारी रोजी कोठिंबे, ता. कर्जत येथे वनवासी कल्याण आश्रमाच्या माध्यमातून नारायण रेकी सत्संग परिवार आणि ‘स्माईल ए स्प्रेड’ या संस्थेच्या मदतीने जनजाती समाजातील २०५ जोडप्यांच्या सामुदायिक विवाहसोहळ्याचे आयोजन करण्यात आले होते. हा विवाहसोहळा म्हणजे संस्कार, संस्कृती, धर्म आणि समाजाच्या समरस उत्थानाचे प्रतीकच आहे...

सामाजिक समरसतेचा सेतू वणंद

ग्रामविकास योजनेंतर्गत भाजप आमदार भाई गिरकर यांनी रमाबाई आंबेडकर यांचे जन्मगाव वणंद (दापोली) दत्तक घेतले. आ. गिरकरांनी या गावाच्या सर्वांगीण विकासासाठी विविध योजनेंतर्गत रुपये खर्च केले. विकासांतर्गतच इथे भव्यदिव्य मातोश्री रमाई स्मारक सभागृह बांधले.(विश्रांतीगृह). त्याचा लोकार्पण सोहळा दि. ६ फेब्रुवारी रोजी वणंद इथे पार पडला. या कार्यक्रमाचे उद्घाटक होते, भारतीय बौद्ध महासभेचे राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष भीमराव आंबेडकर!..

आज दिवस तुमचा समजा!

अतिदुर्गम भागातील खोडदेची शाळा असली तरी टापटीप आणि शिस्तबद्ध. याचे सारे श्रेय येथे याआधी असलेले शिक्षक दीपक शनवारे यांचे आहे...

मातृहृदयी प्रमिलामावशी!!

जीवनकार्याच्या गौरवार्थ नुकताच राष्ट्र सेविका समितीच्या पूर्व संचालिका व वंदनीय प्रमिला मेढे यांना ‘श्रीमती नाथीबाई दामोदर ठाकरसी महिला विद्यापीठा’ने नुकताच ‘डी.लिट’ देऊन गौरव केला आहे. मावशी म्हणजे आईची बहीण. एक मायेचा झरा. एक आधार. आईसारखेच प्रेम व माया करणारी हक्काचे आश्रयस्थान. आज अहिल्या मंदिरात अर्थात मातृतीर्थावर ज्यांचा सहवास, भेट प्रत्येकाला समृद्ध करते आणि पुन्हा ओढीने भेटण्याचा कायमच आग्रह धरतात अशा वंदनीय प्रमिलामावशी मेढे...

‘नारी तू नारायणी’चा वसा : नगरसेविका सुधा सिंह यांच्या ‘अलंकार क्रिएशन पब्लिक चॅरिटेबल ट्रस्ट’चा प्रवास

तुम्ही लोकांमध्ये जाऊन जोपर्यंत मिसळत नाही, तोपर्यंत तुम्हाला त्यांचे प्रश्न, त्यांच्या भावना समजू शकणार नाहीत, या विचारांवर कायम चालणार्या सुधा सिंह यांनी आजवर अनेक निराधारांचे प्रश्न लावून धरत त्यांना न्याय मिळवून देण्याचा वसा गेली कित्येक वर्षे सुरू ठेवला आहे. याच कामाचे फलित म्हणून त्यांचा राजकारणातील वावरही त्यांना यशाच्या शिखरापर्यंत नेऊ शकला. महिलांच्या समस्या सोडवण्यासाठी ‘अलंकार क्रिएशन पब्लिक चॅरिटेबल ट्रस्ट’ हे व्यासपीठ उभे करून अव्याहतपणे हे कार्य सुरू ठेवले. त्यांच्या जन्मदिनानिमित्त ..

मैत्रकुल जीवन विकास केंद्र : समाजाच्या अपंगत्वाला विद्यार्थ्यांच्या मदतीने मैत्रीपूर्ण हात

समाजातील अत्यंजांचे दु:ख जाणून त्या उपेक्षितांचे दु:ख दूर करण्याचे कार्य ‘मैत्रकुल जीवन विकास केंद्र’ करत आहे. संस्थेचे संस्थापक किशोर जगताप हे विविध सामाजिक चळवळींशी संबंधित होते आणि आहेत. विविध सामाजिक संस्था स्थापन केल्यानंतर, त्यांना जाणवले की वंचित, पीडित आणि समाजप्रवाहापासून सर्वार्थाने दूर असलेल्यांपर्यंत शिक्षणाची ज्ञानगंगा पोहोचायला हवी. त्यातूनच मग निर्मिती झाली ‘मैत्रकुल जीवन विकास केंद्रा’ची...

हॅप्पीवाली फीलिंग

सुरुवात करतोय 'संडे फंडे'पासून. पहिल्यांदा तर तुम्हाला 'संडे का फंडा' नक्की काय, ते मोजक्या शब्दात सांगतो. महिन्यातला एक रविवार कोणत्याही एका वृद्धाश्रमात किंवा अनाथाश्रमात जायचं आणि तिथे वयोमानानुसार नियोजित करमणुकीचे निरनिराळे खेळ लहानांपासून थोरांपर्यंत सर्वांसोबत खेळायचे. सोबत हास्यविनोदाने प्रत्येकाच्या गालावर हसू उमटवायचे. छोटीशी 'खाऊ पार्टी' करायची आणि अशा प्रकारे त्या 'संडे'ला 'फंडे' बनवून टाकायचे. या पद्धतीने टीम 'हॅप्पीवाली फीलिंग'ने आजवर पाच 'संडे फंडे' विविध संस्थांमध्ये साजरे केले. या ..

स्वप्नांना पंख देणारी 'सहगामी'

काही वर्षांपूर्वी आमिर खान अभिनित 'तारे जमीं पर' हा चित्रपट पाहिला होता. या चित्रपटातील 'ईशान' या व्यक्तिरेखेला त्याच्या स्वप्नांना पंख देऊन ते फुलवण्याचे काम त्याचे शिक्षक करतात, अशी काहिशी ती कथा होती... या चित्रपटाची आठवण यासाठीच की अशीच काहिशी कथा आहे प्राजक्ता रुद्रावार व त्यांची 'सहगामी संस्था' यांची. रस्त्यावरच्या बेघर व बेवारस लोकांच्या पुनर्वसनासाठी संस्था प्रयत्नशील आहे. अशा लोकांना सुरक्षित जागी पोहोचवून त्यांच्या मूलभूत गरजा पूर्ण करण्यासाठी कायम यशस्वी प्रयत्न 'सहगामी'च्यावतीने केले जातात...

कौशल्यातून महिला सक्षमीकरण

जागतिकीकरणाच्या या युगात महिला शिक्षणाकडे वळत असल्या तरी आजही समाजनिर्बंध, तसेच आर्थिक कमतरता यामुळे स्वखर्चाकडे त्या लक्ष देत नाही. काही परिस्थितीत तर त्या आर्थिक जबाबदारी पेलण्यापेक्षा दुसर्‍या एखाद्या व्यक्तीवर अवलंबून राहणे पत्करतात. अशा या परिस्थितीत कल्याणमधील 'रुची सामाजिक संस्थे'च्या माध्यमातून या महिला आर्थिकदृष्ट्या सक्षम होण्यासाठी रोजगार उपलब्ध करून दिले जात आहेत...

तीळगूळ घ्या, गोड गोड बोला

थंडी ऐन बहरात येऊन गुलाबी होते. धुक्यांच्या लाटा सकाळ कुशीतून उमलायला लागतात. सांज अधिक गहिरी कातर होऊ लागते. पानगळीचे गालिचे रस्त्यांवर पहुडूलागतात अन् हिवाळा भरात येतो. शेकोटी, हुरडा, वांग्याचा लुसलुशीत कोवळेपणा, माघाची थंडी आणि जोडीला संक्रांतीचे तीळवण. एका सृजनोत्सवाची पेशकारी. तीळगूळ घ्या, गोड गोड बोला.....

‘संघकाया फाऊंडेशन’ आयोजित बौद्ध महासभा

दि. १२ जानेवारी रोजी ‘संघकाया फाऊंडेशन’च्या माध्यमातून बौद्ध महासभेचे आयोजन अहमदाबाद येथील गुजरात विद्यापीठाच्या सिनेट हॉलमध्ये कार्यक्रमात भिक्खू संघाला चीवरदान करण्याचे योजिले आहे...

सर्जनशीलतेच्या नगरीत...

तरुणांमधील सर्जनशीलता आणि उद्योजकता यांची जोपासना करून त्याद्वारे रोजगारनिर्मिती व्हावी, यादृष्टीने मोदी सरकार ‘स्टार्टअप इंडिया’, ‘स्मार्ट इंडिया हॅकॅथॉन’ यांसारख्या अनेक योजना राबवत आहे. यातीलच एक पाऊल म्हणजे ‘नीती आयोगा’चे ‘अटल इनोव्हेशन मिशन!’..

चलो जलाएं दीप वहां...

गोरेगाव विभागाचा दि. २२ ते २५ डिसेंबर २०१९ रोजी श्रम संस्कार शिबीर आयोजित करण्यात आले होते. यामध्ये एकूण शिबिरार्थींची संख्या १५९ (२८ नगर व ६४ शाखांमधून) होती. निसर्गरम्य अशा टेटवली गावातील (जि. पालघर) एकूण तीन एकर परिसरामध्ये शिबीर आयोजित करण्यात आले होते...

देणे समाजाचे फेडूया

यावर्षी गणपतीला पेढे-लाडूऐवजी शैक्षणिक साहित्य म्हणून प्रसाद आणावा,’ या ‘ओंकार’च्या आवाहनाला घरी येणार्‍या आप्तेष्ट मंडळींनी भरभरून प्रतिसाद दिला आणि येथूनच आमच्या उपक्रमाला सुरुवात झाली, असं म्हणायला हरकत नाही...

प्रेरणा : राष्ट्र सेविका समितीची

राष्ट्र सेविका समितीची रत्नागिरीची मी कार्यकर्ती आहे. त्यामुळेच होय! त्यामुळेच कोणताही सामाजिक प्रश्न मला ‘माझा’च वाटतो. तो कसा सोडवावा, यासाठी प्रयत्न करायचेच, हे आपसूक ठरते. रत्नागिरीमध्ये राष्ट्र सेविका समितीच्या विचारांचे आणि आदर्शांचे जागरण करताना अनेक सामाजिक उपक्रम सुरू केले. त्याविषयी थोडक्यात.....

कवयित्री संमेलन : शाश्वत मानवी मूल्यांची प्रेरणादायी यात्रा

पुणे विद्यापीठाचे लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे अध्यासन, पुणे मराठी ग्रंथालय आणि स्वयं महिला मंडळ यांच्या संयुक्त विद्यमाने सावित्रीबाई फुले यांच्या जयंतीनिमित्त कवयित्री संमेलन ..

महिला कल्याणाची ‘सिद्धी’ : सिद्धी महिला कल्याणकारी संस्था

लहान मुलाच्या सर्वात जवळ त्याची आई असते आणि तिचे जास्त प्रयत्न असतात ते मूल घडवण्यामागे... परंतु, पैशाअभावी किंवा अज्ञानामुळे काही महिला ते करू शकत नाहीत. म्हणून स्त्रियांना सक्षम करणे व त्यांची मानसिकता बदलणे गरजेचे आहे. या सर्वाचा विचार करून गरीब मुले व महिला यांसाठी ‘सिद्धी’ म्हणजे ‘प्रसिद्धी’ ही आपण म्हणू शकतो. ‘सिद्धी महिला कल्याणकारी संस्थे’ची स्थापना एप्रिल २०१६ रोजी करण्यात आली. नावाप्रमाणेच ही संस्था महिलांसाठी कार्यरत आहे. परंतु, गरीब मुले आणि शैक्षणिक कार्यातही या संस्थेतर्फे विविध उपक्रम ..

माणुसकीची ऊब प्रोजेक्ट वॉर्म विशेष

डिसेंबर महिन्यात म्हणे कोणी संता येतो आणि गुपचूप कित्येकांना भेटवस्तू देऊन जातो, पण इस्लामपुरातल्या व्ही. एस. नेर्लेकर कर्णबधिर मुलांच्या शाळेत ७३ चिमुकल्यांना निःस्वार्थ माणुसकी जपणाऱ्या मुंबईतील 'टीम' 'हैप्पीवाली फिलिंग'ने गुपचूप नव्हे तर खुलेआम निखळ माणुसकीची ऊब आणि आनंदरूपी भेटवस्तू देऊन माणुसकीची मिसाल जिवंत ठेवली...

नागरी पत्रकारिता काळाची गरज

जागतिकीकरणाच्या रेट्यात प्रसारमाध्यमे मोलाची भूमिका बजावत आहेत. वर्तमानपत्रच नव्हे तर समाज प्रसारमाध्यमांचे प्राबल्यही वाढले आहे. ही माध्यमे हाताळणे, योग्य ती माहिती, विचार समाजापर्यंत पोहोचवता येणे, ही प्रत्येक सजग नागरिकाची गरज आहे. हे कौशल्य सर्वसामान्य नागरिकाला प्राप्त व्हावे म्हणून नागरी पत्रकारिता कार्यशाळेचे आयोजन करण्यात येते. त्याचा घेतलेला हा मागोवा.....

समरसतेचा मंत्र देणारी : ‘जिव्हाळा’

काय आहे या ‘जिव्हाळा’ परिवारात, असा प्रश्न पडणे स्वाभाविक आहे. अतिदुर्गम भागातील निराधार मुलामुलींना शिक्षण, वस्त्र, निवारा, आरोग्य यांची विनामूल्य व्यवस्था करून त्यांना उच्च शिक्षित करण्यापासून स्वतःच्या पायावर उभे राहण्यास समर्थ करण्यापर्यंतची ही ‘जिव्हाळा’ संस्था आहे. स्त्रियांना सन्मान प्रदान करणार्‍या या संस्थेचा परिचय करून देणारा हा लेख.....

समाजहितासाठी कार्यतत्पर... वेणुताई चॅरिटेबल प्रतिष्ठान

वेणुताई चॅरिटेबल प्रतिष्ठान, शिक्षण, आरोग्य आणि स्वच्छता क्षेत्रात वेगाने काम करणारी संस्था. पद्धतशीरपणे समाजात जागृती करणे, नियोजनबद्ध पद्धतीने सामाजिक उपक्रम राबवणे हे या संस्थेंचे वैशिष्ट्य. मुंबईतील पूर्व उपनगरात या संस्थेने समाजातील सर्वच स्तरातील घटकांसाठी काम करण्याचा जणू विडा उचलला आहे. जाणून घेऊया या संस्थेबाबत.....

चाईल्ड सेफ्टी फोरम

‘एम पूर्व’ विभागामधील मुलांच्या व महिलांच्या संरक्षणाच्या संदर्भात ‘एम पूर्व’ विभागामध्ये कार्यरत संस्थां एकत्र आल्या. नशा, छेडछाड, कुपोषण, मुलांचे होणारे शोषण, महिलांच्या व मुलांच्या आरोग्याचा प्रश्न तसेच शोषणापासून मुलांचे संरक्षण, विकास, आरोग्य, सहभागीता मुद्द्यांवर मुलांसाठी हिंसामुक्त व सुरक्षित वातावरण निर्माण करण्यासाठी ‘चाईल्ड सेफ्टी फोरम’ ची स्थापना केली...

'समुत्कर्ष अभ्यासिका' दिवाळी शिबीर २०१९

दि. ७ नोव्हेंबर, २०१९ रोजी बोईसर पूर्वमधील लोखंडीपाड्यातील स्वामी विवेकानंद सेवा केंद्रात बोईसर विभागातील अभ्यासिका विद्यार्थ्यांचे दिवाळी शिबीर अतिशय जल्लोषात पार पडले. या शिबिराचे उद्घाटन अर्चना वाणी, महावीर सोलंकी, प्रकाश मोरे इ. मान्यवरांच्या हस्ते झाले. या शिबिरात बोईसर विभागातील सहा अभ्यासिकांचे एकूण १५० विद्यार्थी सहभागी झाले होते. या सर्व विद्यार्थ्यांनी घोषवाक्य स्पर्धा, समूह गायन स्पर्धा, कथाकथन स्पर्धा तसेच समूह नृत्य स्पर्धा इत्यादी स्पर्धांमध्ये अतिशय आवडीने आपला सहभाग नोंदव..

'समतोल दीपोत्सव'

घरातून विविध कारणांनी पळून आलेली, स्वप्न हरवून बसलेली, रेल्वेस्थानकावर भीक मागून, कचरा गोळा करून, बूटपॉलिश करून अंध:कारमय जीवन कंठणार्‍या या निष्पाप कळ्यांना त्यांच्या आई-वडिलांकडे सुपूर्द करणार्‍या 'समतोल फाऊंडेशन' या संस्थेने दरवर्षीप्रमाणे यावर्षीदेखील 'दीपोत्सव' कार्यक्रमाचे आयोजन केले होते. ..

संघ स्वयंसेवकाने मुस्लीम शाळेतील मुलींसाठी बांधले शौचालय

रायगड जिल्ह्यातील तळा तालुक्यातील जिल्हा परिषदेच्या उर्दू शाळा व हाजी ताहिर उर्दू हायस्कूल या शाळेत शौचालय नव्हते. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक व ‘नाना पालकर स्मृती समिती’चे व्यवस्थापक कृष्णा महाडिक यांना ही गोष्ट लक्षात आल्यानंतर त्यांनी मुंबईमधील उद्योगपती सुमनताई रमेश तुलसियानी यांची भेट घेतली. ..

आम्ही वाचनसंस्कृतीचे संस्थापक आणि प्रचारक

कल्याण शहराला ‘ऐतिहासिक शहर’ म्हणून संबोधले जाते. या शहराच्या ऐतिहासिक खुणा काहिशा पुसट झाल्या आहेत. मात्र, वाचन संस्कृती वृद्धिंगत करणारा एक ऐतिहासिक वारसा आजही आपली साक्ष देत कल्याणमध्ये पाय रोवून उभा आहे. ‘ग्लोबलायझेशन’च्या या जमान्यात आपल्यात नवेपण अंगी घेऊन जुन्या आठवणी जपत कल्याणमधील सार्वजनिक वाचनालय, कल्याण गेले दीड शतक कल्याणमध्ये कार्यरत आहे...

सेवाधाम प्रतिष्ठान

हृदयाची शुद्धि; अहंभावनेचा विनाश; सर्वत्र ईश्वरत्व ची अनुभूति तसेच शांति भावनेची प्राप्ति. म्हणजे सेवा होय. असे पुज्य गोळवलकर गुरूजी म्हणाले होते. या लक्षणांनीयुक्त सेवा पाहायला मिळणे दुर्लभ आहे. मात्र माळेगाव पुण्याची सेवाधाम प्रतिष्ठाण संस्था मात्र याच सेवाभावावर काम करते. डॉ. बीव्ही राव, एस वार्डेकर, डॉ. एस व्ही गोरे, डॉ. के.व्ही वाढोकर यांनी १५ ऑगस्ट १९७८ साली या संस्थेची स्थापना केली. संस्था आरोग्य आणि शिक्षणाच्या मुद्यांवर लक्ष केंद्रित करून संस्था महाराष्ट्रात वेगवगेगळ्या स्तरावर कार्यरत आहे...

आपली शाळा, आपला महाराष्ट्र रिनोव्हेट इंडिया, मुंबई

सर्वसाधारणपणे कोणतीही नैसर्गिक आपत्ती आली की त्यावेळी देशवासी मदतीसाठी तत्पर असतात. त्यावेळी मदतीचा ओघ येतच असतो. मात्र, काही दिवसांतच ती घटना विस्मृतीत जाते. त्यामुळे एखाद्या ठिकाणी नैसर्गिक आपत्ती आल्यावर त्या परिसराची एकंदर परिस्थिती सगळ्यांनाच माहिती असते. त्या परिस्थितीसंदर्भात उपाययोजनाही आखल्या जातात. पण, ती नैसर्गिक आपत्ती ओसरल्यानंतर त्या ठिकाणची परिस्थिती पाहणेही गरजेचे असते. त्यामुळेच कोल्हापूरला आलेल्या पुराने जे थैमान घातले ते सगळ्यांनी पाहिले. मात्र, त्यानंतरची परिस्थिती पाहणेदेखील गरजेचे ..

अशीही दिवाळी पूजन श्रमाचे

दिवाळी म्हणजे तिमिरातून तेजाकडे. धनत्रयोदशी म्हणजे धनाची पूजा. या दिवशी धनसंपत्तीचे पूजन केले जाते. धन देणारे, सामर्थ्य देणार्‍या घटकाचे पूजन केले जाते. गोरेगावच्या भगतसिंगनगरमध्ये श्री महालक्ष्मी महिला संघ या सेवाभावी संस्थेने शौचालयाचे पूजन केले. जाणून घेऊया त्याची गोष्ट...

'मुंबई सीबीओ कोअर कमिटी' (नियोजित समिती) आयोजित प्रशिक्षण वर्ग

'स्वच्छ भारत अभियान'अंतर्गत सर्वेक्षण २०१९ सुरू झाले आहे. यानिमित्ताने मुंबईतील वस्ती सामुदायिक शौचालयांच्या सर्व कम्युनिटी बेस ऑग्नायझेशनचे प्रशिक्षण होणे गरजेचे वाटल्याने 'मुंबई सीबीओ कोअर कमिटी' यांच्यावतीने मुंबईच्या विविध भागात कार्यरत असणाऱ्या सीबीओंचे दोन दिवसीय प्रशिक्षण रामभाऊ म्हाळगी प्रबोधिनी, उत्तन, या ठिकाणी घेण्यात आले होते. त्याचा हा आढावा..

समाजसुखासाठी लेखन करणारे...

अंजली रवींद्र घाटपांडे यांच्या स्मृतिप्रित्यर्थ साहित्य विश्वातील मान्यताप्राप्त 'स्नेहांजली पुरस्कार' मराठी सारस्वतातील एका लेखक व लेखिकेस प्रदान केला जातो. यंदाचे हे पुरस्काराचे १८वे वर्ष आहे. यावर्षीचा पुरस्कार सुप्रसिद्ध ज्येष्ठ लेखक व समीक्षक अनिल बळेल यांना देण्यात येणार आहे. मूर्तिशास्त्राचे गाढे अभ्यासक डॉ. गो. बं. देगलुरकर यांच्या हस्ते शनिवार, दि. ५ ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी ६ वाजता एस. एम. जोशी सभागृह, पुणे-३० येथे आयोजित सोहळ्यात बळेल यांना सन्मानित करण्यात येईल. त्या निमित्ताने सुप्रसिद्ध ..

‘माकडीचा माळ’ पुन्हा माणुसकीच्या प्रवाहात

अण्णा भाऊ साठे मानव विकास सेवा संघ..

ओंजळ फाऊंडेशन : आधार मैत्रीचा

‘ओंजळ भासते छोटी, पण असते खूप मोठी’ हे वाक्य आपण खूप वेळा ऐकले असेल. मात्र, या वाक्यातील भावार्थ आपल्याला आयुष्यातील एका पायरीवर नक्कीच उमगतो. मात्र, ही ओंजळ जर माणुसकीची असेल, तर त्याचा गंध काही औरच असतो. अशीच माणुसकीने भरलेली ‘ओंजळ’ अरविंद बिरमोळे यांनी डोंबिवलीकरांना व आजूबाजूच्या परिसराला दिली...

पूरग्रस्त भागात पसरली 'हॅप्पीवाली फिलिंग'

अगदी बरोबर वाचलतं. मुंबईतील 'हॅप्पीवाली फिलिंग' नावाचा १४ जणांचा समूह पूरग्रस्त भागात मदत करणे, हे आपले कर्तव्य समजून पश्चिम महाराष्ट्रातील सांगली, मिरज या भागात जीवनावश्यक वस्तूंच्या ७५० पाकिटांचे वाटप करत शुक्रवार ते रविवार दिवसभर घरोघरी किटरुपी 'हॅप्पीवाली फिलिंग' पसरवत होता...

आयुष्याचे सार्थक

आयुष्याचे सार्थक कशात आहे? नुसते दिर्घायुषी जगण्यात आहे का? तर तसे नाही. आपले आयुष्य दिर्घ नव्हे तर कसे जगलो याला महत्व आहे. आयुष्याच्या संध्याकाळीही समाजभान जपत समाजासाठी कार्य करत राहणे यापेक्षा आयुष्याचे सार्थक काय हे सांगणारी सार्थक संस्था. ..