आरोग्य

ऊर्जावर्धक - रोगप्रतिकारक ‘अश्वगंधा’

‘पितांबरी’ने ‘अश्वगंधा’ वनस्पतीवर संशोधन करुन शास्त्रशुद्ध पद्धतीने अश्वगंधा वनस्पतीच्या अर्कापासून ‘अश्वगंधा-टॅब्लेट’ची निर्मिती केली आहे. त्यामुळे ‘पितांबरी अश्वगंधा‡टॅब्लेट’मधून ‘अश्वगंधा’ वनस्पतीची कार्यकारी तत्त्व जशीच्या तशी आपल्याला मिळतात. ‘अश्वगंधा’ वनस्पती ही उत्कृष्ट ‘इम्युनोस्टिम्युलेटर’ आहे. अश्वगंधातील ‘विथेनॉन’ हे रसायन शरीरातील कोशिकांमध्ये (सेलमध्ये) घातक विषाणूचा प्रवेश थांबवून रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवण्यासाठी मदत करते. त्यामुळे कोरोनासोबतच इतर कोणतेही आजार झालेल्या रुग्णांचे ‘व्हायरल ..

कोरोना कहर (भाग-१६)- ‘चायना आर्स’

तापात रुग्णाचे हात-पाय बर्फासारखे थंडगार पड़तात. रुग्णाला झोप लागत नाही व मधूनमधून दम लागू लागतो. तापामध्ये रुग्णाला खूप घाम येतो. त्यामुळे रुग्ण खूप थकून जातो. सतत आम्लपित्ताचा त्रास होऊ लागतो. छातीत थडथडायला लागते. (Palpitations ) या आणि अशा प्रकारची जर लक्षणे रुग्णामध्ये आढळली तर ‘चायना आर्स’ हे औषध तो आजार मुळापासून बरे करते...

इच्छाशक्तीचे ईप्सित...

आपण लोकांना पसंतीची संधी दिली तर प्रत्येकाला इच्छाशक्ती नक्कीच पाहिजे असते. इच्छाशक्तीच्या मुळाशी काय आहे, तर आपल्या छोट्या-छोट्या मोहांना बळी न पडता आपल्या जीवनातील महत्त्वाच्या महत्त्वाकांक्षांना कितीही वेळ लागला तरी प्राप्त करण्याची इच्छा आणि बांधिलकी. यासाठी आपल्याला छोट्या-छोट्या मोहांना दूर ठेवायला लागते...

शुअरक्लिन... आता हात होतील निर्जंतुक क्षणात!

इथिल अल्कोहोलयुक्त ‘पितांबरी शुअरक्लिन’ हॅण्ड सॅनिटायझर’ केवळ कोरोना विषाणूसाठीच नव्हे, तर आपल्या हातांवरील सर्वच घातक, तसेच साथीचे आजार पसरवणार्‍या विषाणू, जिवाणूंना निर्बंध करण्यासाठी उपयुक्त ठरते. आपल्या हातांवर असलेल्या कुठल्याही घातक विषाणूला एक मेद आवरण असते. ज्यामुळे तो विषाणू संसर्ग करु शकतो. पण, ‘पितांबरी शुअरक्लिन’ हॅण्ड सॅनिटायझरने हात स्वच्छ केल्यावर यामधील इथिल अल्कोहोलमुळे विषाणूवरील हे मेद आवरण विरघळण्यास मदत होते, ज्यामुळे तो विषाणू संपूर्णपणे नष्ट होतो आणि आपल्याला कुठलाही रोगसंसर्गाची ..

इतनी शक्ति हमें देना दाता...

आपण यापूर्वीही खरेतर यापेक्षा आव्हानात्मक आणि कठीण दगडांना फोडून आपला इथवरचा मार्ग स्वतःच घडविला. हे जेव्हा लक्षात येतं, तेव्हा समस्या तेवढीच लांबी-रुंदीची असते. पण, आपली लांबी-रुंदी मात्र कित्येक पटीने वाढते. ..

कोरोना कहर (भाग-१५) - ‘अँटीम टार्ट’

सर्वसाधारणपणे मवाळ रुग्णांमध्ये ताप व कोरडा खोकला व अंगदुखी अशी सामान्य लक्षणे दिसतात. परंतु, आजाराची तीव्रता वाढून जेव्हा अजून महत्त्वाच्या अवयवांची लक्षणे दिसू लागतात, तेव्हा ‘अँटीम टार्ट’ (Antim Tart) सारखे औषध मदतीला धावून येते. आपण या ‘अँटीम टार्ट’बद्दल आज माहिती पाहूया. ..

आणीबाणीची ४५ वर्षे

२५ जून १९७५. भारतीय लोकशाहीमधला काळकुट्ट दिवस. याच दिवशी मध्यरात्री १२ पासून तत्कालीन राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी आणीबाणी घोषित केली. आज या घटनेला ४५ वर्ष पूर्ण होत आहेत. पण, आणीबाणी का घोषित करावी लागली? त्याआधी नेमक्या अशा कोणत्या घटना घडल्या, ज्यामुळे आणीबाणी लादण्याचा निर्णय घेण्यात आला, त्याचाच आढावा या लेखातून घेण्याचा हा प्रयत्न. ..

‘गोपियुष’ घेऊया, ‘इम्युनिटी’ वाढवूया!

अभिनव उत्पादनांची निर्मिती करणार्‍या ‘पितांबरी’ कंपनीने 3 वर्ष संशोधन करुन निरोगी देशी गाईच्या दुधापासून रोगप्रतिकारशक्तीवर्धक ‘गोपियुष कॅप्सुल’ आणि ‘गोपियुष च्युएबल टॅब्लेट्स’ तयार केल्या आहेत. सध्या ‘कोविड-१९’च्या संक्रमणापासून आपल्याला वाचायचे असेल, तर सर्वात जास्त गरज आहे ती रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्याची आणि त्यासाठी आयुर्वेदानुसार ‘ओज’ व ‘सप्त’ धातू वर्धन होणे आवश्यक आहे. ‘गोपियुष’ सप्त धातूंपैकी रस धातू आणि शुक्र धातू यांची त्वरीत वाढ करते. त्यामुळे शरीरामध्ये ओजाचा संचय होऊन रोगप्रतिकारक क्षमता ..

कभी सुख कभी दुख, यही जिंदगी है...

ज्यांनी आत्महत्येच्या काठावरून परंतु जीवन संपन्न करायचे ठरविले, त्यांना पुढे ते अमाप सुख मिळाले. ते त्यांच्या मुखातून ऐकून कान तृप्त होतात. जेव्हा मन काळोखात हरवते, तेव्हा संतोषाचा प्रकाश दिसण्याची सुतराम शक्यता मावळते. पण, आयुष्य काळोखाला भेदून प्रकाशाकडे जाऊ शकते आणि त्यासाठी उत्तम मार्गदर्शन, योग्य उपचार आवश्यक आहेत. डीप्रेशनमधून नक्की बाहेर येता येतं. मात्र, मदतीची हाक वेळीच मारता यायला हवी...

कोरोनाचा कहर (भाग-१४) - जेल्सेमियम

कोरोनाचा कहर (भाग-१४) - जेल्सेमियम..

‘कोरोनामुक्त मुंब्रा’

‘अर्शिया वेल्फेअर फाऊंडेशन’ आणि ठाणे महानगरपालिकेच्या संयुक्त विद्यमाने मुंब्र्यामधील संजय नगर, समर्थ नगर, गावदेवी, शैलेश नगर येथे दि. ११ जून ते १४ जून असे चार दिवस आरोग्य तपासणी शिबीर आयोजित करण्यात आले होते. ‘अर्शिया फाऊंडेशन’ला सर्वतोपरी मदत केली होती, ती भारतीय जनता पक्ष आणि जनकल्याण समितीने. या सगळ्या ‘कोरोना योद्ध्यां’ना भेटून एकच जाणवले, तो म्हणजे त्यांचा संकल्प- ‘मौत से क्या डरना? हमे अपना फर्ज निभाना हैं।’..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-६) जागतिक अन्नसुरक्षा दिन, २०२०

२०१४ पासून ‘जागतिक आरोग्य संघटने’ने FAO (Food And Agriculture Organisation of United Nations) बरोबर संयुक्त विद्यमानाने ७ जूनला जागतिक अन्न सुरक्षा दिन (म्हणजेच World Food Safety Day) साजरा करण्याचे घोषित केले आहे. असा जागतिक दिवस घोषित करण्यामागचे कारण म्हणजे, अन्नातून होणार्‍या आजारांवर, आरोग्यावर प्रतिबंधात्मक उपाय, त्याची ओळख आणि त्यावरील उपाययोजना करणे. तेव्हा, आजच्या भागात त्याविषयी सविस्तर जाणून घेऊया.....

जिंदगी ना मिलेगी दोबारा...

नैसर्गिक आव्हानांवर आपले नियंत्रण नाही, हे आपण नम्रपणे स्वीकारुया. पण, त्याचवेळी या सगळ्या आव्हानात्मक परिस्थितीला आपण कसे सामोरे जायचे? भीतीने मरून जायचे, का ‘जिंदगी ना मिलेगी दोबारा’ हे लक्षात घेऊन धाडसाने सामोरे जायचे, हे तर आपल्याच हातात आहे. ..

कोरोना कहर (भाग - १२ - ‘कोरोना’वर उपयुक्त ‘कॅम्फर’

तापामध्ये डोळे दुखू लागतात. वेदना डोक्यापासून निघून हाताच्या बोेटांपर्यंत पसरतात. सतत नाकाला चुरचुरत राहते व सर्दी होते. जिभेचा रंग निळसर होतो. कारण, रुग्णाला ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी पडतो व दम लागू लागतो. अंग थरथरू लागते. ताप येताना थंडीपासून ताप येतो व शरीर एकदा थंड, तर नंतर गरम असे बदल होतात. अंग तापलेले असताना रुग्णाला पांघरुण घ्यावेसे वाटते. अचानकपणे ताप येतो. त्यानंतर जबरदस्त थकवा येतो. घाम कमी येतो व रुग्ण एकदम थकल्याने कोसळून जातो. ..

कोरोना कहर (भाग-११) - कोरोनावर परिणामकारक ‘युपॅटोरीयम परफोलिअ‍ॅटम’

‘ब्रायोनिया अल्बा’नंतर अजून एक महत्त्वाचे औषध आहे, जे ‘कोविड-१९’च्या कार्यावर अतिशय परिणामकारक आहे व ते म्हणजे ‘युपॅटोरीयम परफोलिअ‍ॅटम’ (Eupatorium Perfoliatum) ‘युपॅटोरीयम’ची लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत. या औषधाचे सर्वात मोठे लक्षण म्हणजे अतिशय तीव्र व प्रखर हाडांच्या वेदना होणे. रुग्णाला जणू असे वाटते की, त्याची हाडे मोडत आहे. जबरदस्त हाडांच्या वेदना हे याचे प्रमुख लक्षण आहे...

दुरितांचे तिमिर जावो...

आपले संवाद जर निर्मळ आणि मोकळे असतील, तर ‘लॉकडाऊन’नंतरचा ‘कोविड- १९’बरोबरचा प्रवास सोपा होईल. माणसांची नाती अभंग राहतील. नात्यांमधला घरंदाजपणा आणि माननीयता शाबूत राहतील...

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग ५) - आज खाने में क्या है?

परवा किराणाच्या दुकानात एक संवाद ऐकला. “सध्या बेकिंग पावडर, बेकिंग सोडा, मैदा, इनो इ. पटकन संपते. (Selling like hot cakes!) या जिन्नसांची डिमांड ‘लॉकडाऊन’ मध्ये खूप वाढली आहे!” इ.इ. घरी येता येता विचार करू लागले. एवढे का बरे लागत असेल? आणि जे वापरतात, त्यांना त्या वस्तूंचे फायदे-तोटे माहीत आहेत का? मग ठरविले, आजच्या लेखातून या वस्तूंवर लिहावे.....

सशक्त व्हा, उठा चला!!!

साहजिकच ‘कोविड’च्या विकृत आणि विलक्षण इतिहासाचा आपणही भाग होतो, याचा आपल्यालाही अभिमान वाटेल. कारण, आपण यातून सुखरूप बाहेर पडलो. कारण, आपलीही प्रतिकारशक्ती अचाट आणि पराक्रमी होती, म्हणून आपण ‘कोविड-१९’चा पाडाव केला, याचा पुरावा आपोआप आपल्याबरोबर या जगाला मिळेलच...

कोरोना संक्रमण काळात पशुपालकांनी घ्यावयाची काळजी

दूध काढणे हे अत्यावश्यक सेवेमध्ये येते आणि त्यासाठी पशुधनाचे व्यवस्थापन करावे लागते. गाई-म्हशीला वेळच्यावेळी चारापाणी करावे लागते. त्यांना रोगराईपासून दूर ठेवावे लागते आणि रोज सकाळ-संध्याकाळ त्यांच्यापासून दूध काढणार्‍या लोकांमध्येही भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. शेतीला ‘लॉकडाऊन’मधून सध्या वगळले असले तरी बर्‍याच पशुपालकांना त्यांच्या काम करण्याच्या ठिकाणावर कसे काम करावे, हे सांगण्यासाठी सदर लेखात माहिती दिलेली आहे...

अन्न हे पूर्णब्रह्म...(भाग-४)

उन्हाळा म्हटला की अन्नधान्याची वाळवण-साठवण ही ओघाने आलीच. तेव्हा, नेमकी ही साठवण कशी करावी आणि हे करणे आरोग्यासाठी किती फायदेशीर ठरु शकते, याचा आढावा घेणारा हा लेख.....

कोरोना कहर (भाग-८)

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग हा जरी मुख्यत्वे करून श्वसनसंस्थेशी निगडित असला तरी त्याचा परिणाम हा माणसाच्या संपूर्ण शरीरावरच नव्हे, तर मनावरसुद्धा होत असतो. जसे आधी आपण पाहिले की, छातीशी, फुप्फुसांशी व श्वसनसंस्थेशी निगडित असलेली सर्व लक्षणे ही अभ्यासली जातात. त्याचबरोबरीने या साथीच्या आजाराची सामान्य लक्षणेसुद्धा अभ्यासून त्यानुसार होमियोपॅथीचे औषध ठरवले जाते...

‘स्मार्टफोन पिंकी सिंड्रोम ’ पासून सावधान

‘लॉकडाऊन’मुळे हाताशी भरपूर रिकामा वेळ असल्यामुळे तर स्मार्टफोन वापरण्यात जाणार्‍या तासांमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे आणि त्यातूनच ’पिंकी फिंगर’ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या करंगळीमध्ये व्यंग निर्माण होत असल्याची तक्रार घेऊन येणार्‍यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. यात, तासनतास स्मार्टफोनचे वजन पेलण्यामुळे आपल्या डॉमिनंट किंवा प्रामुख्याने वापरल्या जाणार्‍या हाताची करंगळी वाकडी होत असल्याचे दिसून येत आहे. यालाच ‘स्मार्टफोन पिंकी’ असे म्हणतात. ..

खरा तो एकचि धर्म...

आपण या कोरोना महामारीच्या काळात पाहिलं की, जो तो स्वतःच्या सुरक्षिततेचा प्रथम विचार करताना दिसतो. पण, याचा अर्थ दुसर्‍याच्या रोगग्रस्ततेचे किंवा कोणाची मृत्यूची बातमी ऐकल्यावर आपल्याला दुःख होत नाही असे नाही. दुःख तर होतेच, पण आपण कसे या महामारीतून वाचलो, याचे सुख मात्र आपल्याला अधिक असते. जेव्हा मृत्यूचे तांडवनृत्य डोळ्यांसमोर चालू असतं, तेव्हा ‘मला वाचव रे देवा’ ही आर्त वा आक्रमक प्रार्थना आपल्या संकटकालीन ‘डिफेन्स’चा एक महत्त्वाचा नैसर्गिक हिस्सा आहे...

कोरोना कहर (भाग-७)

शरीरशास्त्रानुसार कोरोना व्हायरसमुळे जे प्राथमिक व नंतर गुंतागुंतीचे बदल शरीरात होतात, ते लक्षणे व चिन्हांच्या रुपात रुग्णांमध्ये दिसून येतात. ही लक्षणे व चिन्हे नीट उतरवून घेतली जातात...

कोरोना कहर (भाग-६)

कोरोना व्हायरसच्या या साथीमध्ये होमियोपॅथीचे उपचार हे अत्यंत गुणकारी आणि वरदान ठरले आहेत. या उपचारांबद्दल आपण माहिती विस्तृतपणे घेणारच आहोत. परंतु, त्याआधी आपण पाहूया की, हा ‘साथीचा रोग’ म्हणजे नक्की काय असतो?..

परतफेडीची हीच ती संधी!

भौगोलिक अंतर असले तरी ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मानसिक आणि सामाजिक जवळीक साधण्यासाठी टेलिफोन-मोबाईलची, अर्थात संपर्क आणि संवादाची गरज आहेच. आपण सगळ्यांनाही त्यांची सतत विचारपूस करणे आवश्यक आहे. आपण त्यांना आज प्रेमाने सांभाळणे हे तर परम कर्तव्यच. ..

अन्न हे पूर्णब्रह्म (भाग-३) : आहार कसा निवडावा?

आहार निवडताना व्यक्तीचे वय (बाल, तरुण वा वृद्ध) निरोगी अवस्था का रोगी, पचनशक्तीची क्षमता, भुकेची जाणीव आणि ऋतुमानाचा नक्की विचार करावा. ..

कृषीला दिवस सुगीचे!

कोरोनाला मी माझ्या भाषेत ‘अर्बन डिसीज’ म्हणतो, म्हणजे ‘शहरी आजार.’ आजवर ज्या साथी होत्या त्या बर्‍यापैकी गावातून शहराकडे यायच्या. पण, या आजाराचा प्रवास शहराकडून गावाकडे आहे. म्हणूनच भारतात जवळपास ५६ जिल्हे असे आहेत जिथे कोरोना पोहोचलेला नाही. ‘लॉकडाऊन’च्या घोषणेपूर्वी कित्येक लोक मोठ्या शहरातून आपापल्या गावी निघून गेले. यात सर्वाधिक जो भरडला गेला तो मजूर आणि कामगार वर्ग. ..

स्पर्शसंसर्गाची विकृत भीती...

स्पर्शसंसर्गाची भीती आपल्या मनात संचारते आहे नि जितकी विधायक राहायला हवी तितकी विधायक न राहता आता ती विकृत झाली आहे. आपली नैतिक सूज्ञता नष्ट झाली आहे. आपली विवेकनिष्ठ विचारपद्धती व सद्सद्विवेकबुद्धी कोरोनाच्या लाटेत वाहून गेली आहे. आपण मनाला आवर घालायला पाहिजे...

कोरोनाचा कसोटी काळ

शिक्षकांनी आदर्श वागण्यात सार्वजनिक स्वच्छतेकडे जास्त लक्ष द्यावे. एकदा चांगले वळण पडले की, पुढे फारसे काही सांगावे लागत नाही. स्वयंशिस्त बाळगणार्‍या व्यक्ती पुढे जगभरात कुठेही गेल्या तरी आपली मूल्ये सोडत नाहीत. हा विषय फार गहन आहे. कारण, लोकसंख्या प्रचंड आहे. सगळ्यांना एका सूत्रात बांधणे अवघड असले तरी कठीण मात्र नक्कीच नाही...

बालकांच्या देखभालीमध्ये ‘रेस्पिरेटरी डिस्ट्रेस’चे व्यवस्थापन

मानवी शरीरातील श्वसनसंस्था ही नाकापासून सुरू होते व पुढे घसा (Pharynx), श्वसननलिकेचे मुख (Glottis), श्वसननलिका (Trachea, Bronchus) आणि तिच्या शाखा (Bronchioles) व द्राक्षाच्या आकाराच्या वायुकोशांनी (alveoli) भरलेल्या फुप्फुसांचा या संस्थेमध्ये समावेश होतो. ..

कोरोना कहर (भाग-५)

‘जागतिक आरोग्य संघटने’च्या सूचनांनुसार कोरोनाचा विषाणू सुरुवातीला काहीही लक्षणे न दाखवणे ते गंभीर न्यूमोनियाची लक्षणे दाखवणे अशा स्वरुपात व्यक्त होऊ शकतो.या आजाराने प्रभावित होऊन लक्षणे दाखविण्याचा कालवधी (Incubation period) हा पाच ते सहा दिवसांचा असतो.‘जागतिक आरोग्य संघटने’च्या माहितीनुसार कोरोनाविषयी काही समज आणि गैरसमज आपण जाणून घेऊया...

किसके रोके रुका है सबेरा...

खात्रीपूर्वक वैद्यकशास्त्रावर निर्धास्त विश्वास ठेवा. कुठल्याही संकटावर मात करून मार्ग दाखविणार्‍या ऊर्जेला ‘शास्त्र’ म्हणतात. वैद्यकशास्त्राला केवळ संजीवनी देता येते. म्हणून आपल्याला जे शास्त्रीयदृष्ट्या सांगितले जात आहे, ते फक्त करा...

कोरोना कहर (भाग-४)

डिसेंबर २०१९ मध्ये चीनच्या वुहान शहरातून पसरलेल्या नवीन प्रकारच्या कोरोना व्हायरसमुळे केवळ चीनमध्येच नाही, तर संपूर्ण जगभरात भीतीचे वातावरण तयार केले. जिकडे तिकडे तयार झालेल्या या भयग्रस्त स्थितीमुळे अनेक प्रकारच्या अफवा, नाना प्रकारच्या उपचारांबद्दल मेसेजेस सोशल मीडियावर फिरू लागले. फेसबुक व व्हॉट्सअ‍ॅपसारख्या माध्यमांवर या प्रकारच्या संदेशांचा अक्षरक्षः पाऊस पडला. परंतु, याचा परिणाम म्हणून या व्हायरसबद्दलचे भय लोकांच्या मनात लगोलग वाढू लागले. ..

अन्न हे पूर्णब्रह्म...(भाग-२)

हल्ली बरेचदा ‘व्याधिक्षमता’ वाढविण्यासाठी काय खावे, असे विचारले जाते. पण ‘व्याधिक्षमता’ म्हणजे काय? ती अशी वाढवता येते का? वाढली की कायम तशीच राहते का, याबद्दल कधी विचार केलाय का? आज याबद्दल जाणून घेऊया...

आत्मसंयमाचे आचरण

आपल्या आत्मसंयमाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण नमुन्यात एका बाजूला देव असतात आणि दुसर्‍या बाजूला दानव असतो आणि त्याची भीषण लढाई सतत चालू असते. आपल्या सर्वांना मात्र असं वाटतं की, ज्याची इच्छाशक्ती प्रबळ आहे, त्या व्यक्ती ही लढाई उत्तम लढतात. ..

आयुर्वेद नेऊ घरोघरी...

आम्ही माध्यम आहोत, केवळ 'आयुर्वेद नेऊ घरोघरी' हेच आमचे ब्रीद आहे़ लोकांच्या गरजा आणि त्यांचे हित लक्षात घेऊनच आम्ही आमच्या उत्पादनांवर भर दिला आहे. लक्ष्मी चंचल असते, त्यामुळे अफाट नफा मिळवून ती टिकेलच असे नाही. त्यामुळे सचोटीने काम करत राहिल्यास कशाचीही कमतरता भासत नाही...

कोरोना कहर भाग ३

आजाराचा योग्यवेळी प्रतिबंध करणे हे आजार बरे करण्यापेक्षाही जास्त महत्त्वाचे असते. (Prevention is better than Cure) असे नेहमी म्हटले जाते. कोरोना व्हायरसच्या प्रतिबंधासाठी काही गोष्टींची खबरदारी घेणे महत्त्वाचे असते...

कोरोनाशी कसे लढायचे ?कोरोनाशी कसे लढायचे ?

कोरोना’चे संकट हे कायमस्वरूपी टिकणारे नसून आज ना उद्या ते जाणार आहे व पुन्हा पूर्वीसारखी परिस्थिती निर्माण होईल, असा विश्वास बाळगा. यामुळे जीवनात सकारात्मकता निर्माण होण्यास मदत होईल..

अन्न हे पूर्णब्रह्म... (भाग-१)

आपल्या जीवनाच्या शारीरिक, मानसिक, भावनिक जडणघडणीमध्ये महत्त्वाची भूमिका निभावतं ते आपण ग्रहण केलेले अन्न. तेव्हा, या अन्नसेवनाशी संबंधित विविध पैलूंवर आपण पुढील काही भागांमधून प्रकाश टाकणार आहोत...

घरी बसाल तर...

आपल्या आयुष्यात अनेक गोष्टी आहेत, ज्या आपल्याला एक माणूस म्हणून आवाक्याच्या बाहेर असतात. आपली बुद्धी, आपली ऊर्जा, आपली ताकद कशाकशालासुद्धा या गोष्टी दाद देत नाहीत. साहजिकच या अशा प्रकारच्या गोष्टी आपल्या अस्तित्वासाठी घातक असतात. ..

कोरोना कहर - भाग-2

या विषाणूचा प्रसार नक्की कशाप्रकारे होतो, याची निश्चित माहिती जरी उपलब्ध नसली तरी या लक्षणांचे स्वरुप पाहता शिंकणे, खोकणे यामार्फत या विषाणूचा प्रसार होत असावा, असा एक प्राथमिक अंदाज आहे. यालाच 'Droplet infection' असेही म्हटले जाते. या विषाणूकरिता कोणतीही लस उपलब्ध नाही. त्यामुळे कोणीही जर कोरोनाची लस देत असल्यास ती फसवेगिरी आहे, हे लक्षात ठेवावे. कोरोना विषाणू हा प्राणिजन्य आजार आहे. नवीन जनुकीय रचना असलेल्या कोरोना विषाणूचा प्रसार नक्की कुठल्या प्राण्यापासून होतो, याची निश्चित अशी माहिती अद्याप ..

रोगप्रतिकारकशक्ती वाढविणारी योगसाधना

रोगप्रतिकारकशक्ती वाढविणारी योगसाधना ..

‘सर सलामत तो पगडी पचास...’

जे आरोग्याचे विशेषतः मानसिक आरोग्याचे रोग टाळता येतील ते टाळावे. मेंदू आपल्या शरीरातील सर्वात मोठा महत्त्वाचा अवयव आहे. कोरोनासारख्या अनेक जंतूंमुळे आपण त्याच्याकडे दुर्लक्ष का करायचे?..

सुप्रजा (भाग २८)

हल्लीच्या 'Multi-cuisine'च्या जमान्यात आयुर्वेदिक पथ्य सांगितले की, लोकांची/रुग्णांची भिन्नच प्रश्नावली समोर येते. तळलेलं खायचं नाही? तर सॅलडवर व्हर्जिन ऑलिव्ह ऑईल चालेल का? पित्त होताना आंबट फळं नको म्हटली की, किवी चालेल का? असा प्रश्न येतो. तसेच मिरची-मसालेदार नको म्हटल्यावर Jalapeno/Capsicum इ. चालेल का, असे एक ना अनेक प्रश्न उपस्थित होतात. आयुर्वेदात याच्यावर काय सांगितले आहे, ते आज आपण जाणून घेऊया...

कोरोना कहर (भाग १)

सध्या संपूर्ण जगभरात चर्चेत असणारा व त्याचबरोबर सर्व जगाला भयग्रस्त करणारा विषय म्हणजे ‘कोरोना’ व्हायरस. या कोरोना व्हायरसबद्दल विविध बातमीस्रोतांमधून वेगवेगळ्या बातम्या रोज येतच आहेत. परंतु, बर्‍याचदा या बातम्यांमध्ये विसंगतीही दिसून येते. अशा बातम्यांमुळे सामान्य जनतेमध्ये फार गोंधळ उडतो व अशा आजाराच्या साथींमध्ये आपण नक्की करायचे तरी काय, हे त्यांना कळत नाही. आपली नियमित लेखमाला थोडी बाजूला ठेवून आजपासून आपण ‘कोरोना’बद्दल सत्य माहिती जाणून घेऊया...

तुझे रुप चित्ती राहो...

जे आहे जसे आहे तसे स्वीकारावे आणि पुढे मार्गस्थ व्हावे हेच उत्तम! तरीदेखील आयुर्वेदाने मानवाला नेहमीच मोलाची साथ दिली आहे. ‘सुंदर दिसावं’ या आशेतून विविध क्रिम्स, पावडर चेहर्‍यावर चोपडल्या जातात. ‘विको’ उत्पादनांमध्ये आयुर्वेदिक घटकांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. त्यामुळे सौंदर्य विशेषत: चेहर्‍याच्या सौंदर्यासाठी विचार केला गेला तेव्हा कालसुसंगत ‘फेसवॉश’चा जन्म झाला...

एकतर्फी लक्षणांचे आजार (भाग ४)

एकतर्फी लक्षणांच्या आजारात काही वेळा आजाराची मुख्य किंवा प्रधान लक्षणे ही बाह्य स्वरूपाची असतात व काही ठराविक अवयवांपुरतीच मर्यादित असतात. ही बाह्य किंवा दृश्य लक्षणे मुख्यत्वे करून शरीराच्या बाह्य व दृश्य भागावर प्रवर्तित होत असतात. शरीर, मन व चैतन्यशक्तीमध्ये झालेल्या बिघाडाचे हे बाह्य स्वरूप मुख्यत्वे करून त्वचेवर दिसते. शरीराच्या त्वचेवर या आजाराचा प्रादुर्भाव प्रामुख्याने दिसून येतो. याचप्रमाणे या बाह्य स्थानिय लक्षणांमध्ये एखाद्या अवयवापुरतीच मर्यादित अशी लक्षणे दिसून येतात आणि म्हणूनच त्याला ..

अप्रिय प्रिय ते, प्रिय अप्रिय ते...

गरज असते तेव्हा आपण लोकांसाठी अप्रिय झालो तर काय बिघडणार आहे? आपल्या विचित्रपणाला आतापर्यंत इतर किती लोकांनी सहन केले नाही का? आपल्या आईवडिलांनी व शिक्षकांनी आपल्यासाठी किती वेळा वाईटपणा घेतला. पण, शेवटी त्यात हित आपलेच झाले. तसेच कधी कुणासाठी तरी आपण अप्रिय होऊ शकतो आणि त्यांचे भलेही करू शकतो...

दंतसंरक्षणाय

तोंड हे पचनसंस्थेचे प्रवेशद्वार आहे. मुखाचे आरोग्य हे एकूणच आरोग्याच्या द़ृष्टीने महत्त्वाचे आहे. दातांचा प्रामुख्याने उपयोग होतो तो चर्वणासाठी! त्यामुळे दात व हिरड्या हे घटक महत्त्वाचे ठरतात. खराब झालेले दात, किडलेले दात, वेडे-वाकडे दात, पुढे आलेले दात, हिरड्यांचे आजार यामुळे व्यक्ती संत्रस्त होते. ठणकणार्‍या दाढेपुढे जगातील कोणतंही दु:ख फिकं पडतं! अशावेळेस दंतवैद्य हा देवदूतासारखा वाटू लागतो. कोणतीही वेदना त्रासदायक असतेच, पण दातांच्या दुखण्यामुळे एखादी व्यक्ती हवालदिल होते. आपण प्रत्येकाने कधी ..

नकळत मनात डोकावताना

सार्‍यांना आपला इतका का राग येतो? त्यांना आपण का आवडत नाहीत? ते आपल्याला का धिक्कारतात? याचा खूप उहापोह करतो, पण लक्षात ठेवायला पाहिजे की, आपल्यासमोर एखादी गाडी चिखलातून निघून जाते तेव्हा चिखल तिच्याजवळ असणार्‍यावर उडतो. तिच्यापासून दूर असलेल्या लोकांवर नाही. ..

एकतर्फी लक्षणांचे आजार (भाग ३)

एकतर्फी लक्षणांच्या आजारांचे उपचार करत असताना चिकित्सकाला फार काळजी घ्यावी लागते. कारण, बर्‍याच वेळा ‘सम’ असे औषध न मिळता ‘अंशत: संलग्न’ असे औषध दिले जाण्याचा संभव असतो. अशामुळे आजाराचे दमन होऊ शकते, पण आजार बरा होत नाही. एकतर्फी लक्षणांचे आजार शरीरावर पूर्णपणे दृश्य होत नसल्यामुळे बरे होण्यास कठीण असतात व त्यांना बरे होण्यास खूप कालावधी लागतो...

सुप्रजा भाग – २७ : आहार सेवनाचे नियम

तान्हुलं जेव्हा रांगू लागतं, आधाराशिवाय बसू लागतं, आधार घेऊन उभं राहतं तेव्हा म्हणजे साधारण सहा ते आठव्या महिन्यात दुधाखेरिज अन्य आहार देण्यास सुरुवात करावी. ‘अन्न’ म्हटले म्हणजे लगेच घन आहार नाही, तर दुधापेक्षा दाट द्रवाहार या स्वरुपात सुरू करावे. यासाठी सर्वात प्रथम भाताची पेज देण्यास सुरुवात करावी...

'कोरोना'चा कहर...

'कोरोना'मुळे केवळ चीनच नाही, तर संपूर्ण जगभरात चिंतेचे वातावरण आहे. तेव्हा, हा 'कोरोना' विषाणू म्हणजे नेमके काय, त्याची लक्षणे कोणती, काय काळजी घ्यावी, हे जाणून घेऊया. ..

पिवळी पिवळी हळद लागली...

'विको परिवार' पुढे विस्तारला आणि ग्राहकहिताच्या द़ृष्टीने काही बदल केले गेले. त्वचेच्या पोतानुसार (कोरडी-तेलकट-सामान्य) विको टर्मरिक दोन फेस क्रिम आहेत...

एकतर्फी लक्षणाचे आजार

शारीरिक व्याधींवर उपचार म्हणून सतत दिलेल्या या 'पेनकिलर'मुळे रुग्णाला आराम वाटू लागतो, पण काही काळापुरताच. काही कालावधीनंतर मात्र हा आजार जास्त प्रमाणात बळावतात. काही वेळा या आजारांमध्ये काही प्रमाणात आराम वाटतो. परंतु, आतील आजार मात्र तसाच राहतो...

बचके रहना रे बाबा...

कधीकधी तुमचं बुडतं जहाज तुम्ही सावरता. तुम्ही असे सहजासहजी बुडणाऱ्यांपैकी नसता. म्हणजे असं की, तुम्ही स्वतःला सावरता. म्हणून वरच्या कथनात सांगितल्याप्रमाणे तुम्ही दुसऱ्यांना अगदी पार करून जरी गेला नाहीत, तरी तुम्ही बुडाला कसे नाहीत याचं दुःख किंबहुना अपरंपार दुःख काही व्यक्तींना होतं...

शारीरिक, मानसिक, सामाजिक संतुलनाची स्थिती म्हणजेच आरोग्य

‘देही आरोग्य नांदते। भाग्य नाही यापरते।’ आरोग्याविषयी इतके यथार्थ वर्णन दुसरे कोणतेच नसावे. केवळ सहाच शब्दांमध्ये आरोग्य आणि व्यक्तीचे भाग्य यांचा संबंध किती अतूट आहे, याचे महत्त्व अधोरेखित केलेले आहे...

गणित बिघडलेले...

आपल्यापैकी प्रत्येकाला एक कामयाब जीवन जगायचे असते. प्रत्येकाच्या मनात ‘हम होंगे कामयाब एक दिन...’ हे तत्त्वज्ञान असते. पण, हे तत्त्वज्ञान असून काय उपयोग? हे तत्त्वज्ञान कामयाब जीवनासाठी जादू तर करणार नाही. त्यासाठी खूप कष्ट करावे लागतात आणि ते कष्ट करण्याची तयारी फक्त बोटावर मोजता येणार्‍या लोकांची असते. बाकीच्यांसाठी ते तत्त्वज्ञान फक्त एक स्वप्न असते. ..

सुप्रजा (भाग-२६)

आहार-शरीराचे भरणपोषण करण्यासाठी, ऊर्जानिर्मितीसाठी, ताकद भरून काढण्यासाठी, झीज भरून नवीन पेशी निर्माण करण्यासाठी तसेच सुदृढ, सक्षम शरीर-मन आणि बुद्धीच्या विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विविध आहारघटक शरीरात जाऊन त्यांचे पचन झाल्यावर वरील सर्व कार्ये करण्यात उपयोगी पडतात. यासाठी सकस, पौष्टिक व नियमित आहार घेणे गरजेचे आहे. अन्न, वस्त्र आणि निवारा या तीन मूलभूत गरजांपैकी ‘अन्न’ हे पहिल्या क्रमांकावर आहे. यातूनच त्याचे महत्त्व सिद्ध होते. ..

शस्त्रक्रियेला पर्याय आयुर्वेद

लवकर बरे होणे आणि ऑफिस जॉईन करणे हा जणू ‘ट्रेंड’च झालाय. पण, या झटपट बरे होण्याच्या नादात आपण आपल्याच शरीराचे नुकसान करतोय, औषधांच्या भडिमारामुळे होणार्‍या अनेक ‘साईड इफेक्ट’च्या दरीत ढकलतोय, हे आपल्या लक्षातच येत नाही...

संवेदनशीलता भाग-११

संवदेनशीलतेचा अभ्यास करत असताना एक गोष्ट लक्षात येते की, अनेक संशोधने होऊनही जगातील रोग कमी होत नाहीत, उलट ते वाढतच चालले आहेत. याचाच सरळ अर्थ असा की, रोग जगात आहेतच. परंतु, त्यांच्याशी लढण्यासाठी लागणारी प्रतिकारशक्ती कमी पडत आहे. प्रतिकारशक्तीला योग्य प्रकारे वाढवण्यासाठी संवेदनशीलता असणे अत्यंत गरजेचे आहे. संवेदनशीलतेचे कार्य जर बाहेरुन विषम प्रकारची औषधे देऊन दाबून टाकले, तर मात्र प्रतिकारशक्तीवर थेट वाईट परिणाम होतो...

संवेदनशीलता भाग-१०

शरीराची एक नैसर्गिक ठेवण असते. या ठेवणीत नैसर्गिकरित्याच प्रतिकारशक्ती कार्यरत असते. बाहेरून होणाऱ्या जंतुसंसर्गाला अनुसरून प्रत्येक शरीर त्यानुसार योग्य ते बदल घडवून आणते. त्या जंतूंना परतवून लावण्यासाठी नैसर्गिक सैनिक निर्माण करते...

थोडा हैं थोडे की जरुरत हैं...

जीवन जितके गुंतागुंतीचे त्याहून कदाचित अधिक गुंतागुंतीचे आपले विचारचक्र. त्यातही खासकरुन नकारात्मक विचार सहज मनाच्या पडद्याला चिकटतात, तर सकारात्मक विचार अंगी बाणण्यासाठी मनोमन बदलांची पराकाष्ठा करावी लागते. अशा सकारात्मक आणि नकारात्मकतेच्या द्वंद्वात आयुष्याला दिशादर्शक ठरतील असे मौलिक विचार.....

सुप्रजा भाग २५

'सुप्रजा' या लेखमालेतील हा २५ वा भाग. गर्भधारणेपूर्वी दाम्पत्यांची शरीरशुद्धी ते मानसिक आचरण कसे असावे, येथून ही शृंखला सुरू झाली. पुढे टप्प्या-टप्प्याने गर्भधारणा झाल्यावर गर्भाची होणारी स्वाभाविक वाढ आणि मातेच्या शरीरातील बदल हेदेखील जाणून घेतले. मातेच्या आहार-आचरण इत्यादींवर गर्भाचा विकास कसा अवलंबून असतो, तेही बघितले. जन्मानंतरचे स्तन्याचे महत्त्व व बाल्यावस्थेतील तीन अवस्थांबद्दलही जाणले. यापुढे बाळाच्या वाढत्या वयातील आहार आणि दिनचर्या याबद्दल बघूया...

नुसत्या 'स्टिकी' नको, आयुष्यात सकारात्मकता 'स्टिक' करा!

आपल्याला सकारात्मकता खूप आवडते. ती सकारात्मकता आपण खर्‍या अर्थाने विधायकपणे हाताळली तर खरंच आपले भले होऊ शकते. आपण सकारात्मक प्रवृत्तीबद्दल जेव्हा आज इतका बोलबाला करतो, तेव्हा त्यातील काही तणावात्मक आणि नकारात्मक बाजूंबद्दल जाणून घ्यायलाच हवे. ..

संवेदनशीलता भाग-९

माणसाची संवेदनशीलता ही प्रत्येक माणसाची शारीरिक व मानसिक जडणघडण व प्रकृती यावर अवलंबून असते. एकाच वातावरणात राहणार्‍या दोन लोकांची संवेदनशीलता वेगळी असू शकते. या वेगळ्या संवेदनशीलतेमागे असते, ती प्रत्येक माणसाची मूलभूत प्रकृती व पद्धती. त्यालाच 'Constitution of man' असेही म्हणतात...

वातावरणातील बदल आणि स्ट्रोकचा धोका

तापमानामधील १० अंशांहून अधिक बदलामुळे स्ट्रोकचा धोका १२ ते १८ टक्क्यांनी वाढल्याचे दिसून आले आहे. तेव्हा, स्ट्रोक म्हणजे काय? त्याची लक्षणे आणि उपाययोजना या विषयांवर प्रकाश टाकणारा हा लेख.....

संवेदनशीलता भाग-८

जी गोष्ट टीबीच्या लसीची आहे, तीच कांजिण्या, गोवर, रुबेला इत्यादी लसींची असते. मग असे का होते? लसीकरण केल्यावरही हे आजार होतात. याचे मुख्य कारण म्हणजे, माणसाची संवेदनशीलता (Susceptibility). याच संवेदनशीलतेला विचारात न घेता जेव्हा सरसकट अशी औषधे दिली जातात तेव्हा माणसाची रोगप्रतिकारक शक्ती कमजोर होत जाते...

सकारात्मकतेचे विष

एक प्रकारच्या जबाबदारीचा भार आपल्या डोक्यावर येतो. हा भार किती जड आहे, या जाणिवेने आपण सकारात्मकतेपासून दूर जाण्याचा प्रयत्न करतो. आपल्या मनात त्यामुळे एक तीव्र नकारात्मक भावना निर्माण होते. त्या अर्थाने ही सकारात्मकता आपल्याला विषारी वाटायला लागते. त्याला 'टॉक्सिक पॉझिटीव्हीटी' (Toxic Positivity) असे म्हणतात. ..