आरोग्य

सकारात्मकतेची त्रिसुत्री

नैसर्गिक ऊर्जेच्या शुद्धतेमध्ये जर काही उलथापालथ झाली, तर नैसर्गिक आपत्ती येते. तसेच शारीरिक ऊर्जेमध्ये जर नकारात्मक उलथापालथ झाली, तर आजार उद्भवतात. या शरीरातील ऊर्जेला सदैव निरोगी ठेवणे, हे सर्वस्वी आपल्यावर अवलंबून असते. ..

प्रश्नतरंगांच्या अंतरंगात...

आपल्या विचारांच्या चक्रव्यूहात अडकलो आहोत. अतिविचार करत आहोत. स्वतःच्या उद्देशाबद्दल आपल्या मनात अनेक प्रश्न निर्माण होत आहेत. आपण ज्या महान स्वप्नांच्या किंवा ध्येयांच्या मागे जाण्याचा प्रयत्न करत होतो, ती स्वप्ने आणि ध्येय कुठेतरी हरवली आहेत आणि आपण भलतीकडे भरकटत चाललो आहोत. जे आयुष्य आपल्याला भरभरून जगायचे आहे, त्याबद्दल आपले मन आज साशंक आहे...

आयुष क्वाथ

आयुष मंत्रालयाने एप्रिल-मे 2020 दरम्यान कोविडविरोधी ‘सप्तपदी’ प्रसारित केली होती. यामध्ये काही प्रतिबंधात्मक उपाययोजना विस्तारितपणे सांगितल्या होत्या. जसे गरम पाणी पिणे, हळदीचे दूध पिणे, नस्य (नाकात थेंब घालणे) वाफ घेणे, कवल धारण (तोंडात पाणी धरणे), गुळण्या करणे, व्यायाम करणे इ. त्यातीलच एक म्हणजे ‘आयुष क्वाथ’ (काढा) होय. ..

रोगप्रतिकारकशक्ती आणि इच्छाशक्ती

आपल्या रोगप्रतिकारकशक्तीला मजबूत करणे म्हणजे पर्यायाने आपल्या शरीरातील चैतन्यशक्तीला (डायनॅमिक एनर्जी) पोषण देणे होय. ‘डायनॅमिक एनर्जी’ ही आपल्या निसर्गातील मूळ ऊर्जास्रोताचाच एक भाग असल्यामुळे ही ऊर्जा प्रत्येकाच्या शरीरात शुद्ध स्वरुपात असते. ..

‘हिमोडायलिसिस’ आणि आहारविषयक मार्गदर्शक सूचना

तुमचे आहारतज्ज्ञ तुमच्या आजाराचा विचार करून खास तुमच्यासाठी आहाराचे नियम तयार करून देतीलच, पण त्याचबरोबर ‘हिमोडायलिसिस’ सुरू करणार्‍या प्रौढ व्यक्तींनी आवर्जून लक्षात ठेवावेत, असे काही ठळक मुद्द्यांचा विचार करुया. ..

‘इच्छा’शक्ती तिथे मार्ग!

ज्या लोकांना मोह आवरता येत नाही, त्यांच्यात इच्छाशक्तीची पातळी तरी कमी असते किंवा त्यांनी इच्छाशक्तीचा यथोचित वापरच केलेला नसतो. यासाठी इच्छाशक्तीचा वापर आपण आपल्या आयुष्यात कसा करायला पाहिजे, हे जाणून घेणे आवश्यक आहे. आपल्या भावनांचा इच्छाशक्तीशी खूप जवळचा संबंध आहे. ..

सकारात्मकता वसे मनी...

आजूबाजूची परिस्थिती कितीही खडतर असू दे, तरीही नेहमी चांगल्या परिणामांचाच विचार करावा व अवघड गोष्टींचा कसोशीने सामना करावा. (छत्रपती श्री शिवाजी महाराज यांचे चरित्र हे याचे उत्तम उदाहरण होय.) आपल्या आयुष्याचा व निर्णयाचा ताबा सर्वस्वी आपण घेऊन मग त्यावर कृती करावी...

मना अंतरी सार विचार राहो।

काही छोट्या छोट्या गोष्टीसुद्धा एक निर्भेळ आनंद देऊन जातात. या गोष्टी आपल्या मनातून सहज उत्पन्न होतात. कुठलेही अवडंबर त्यात नसते. त्या गोष्टी आपण प्रत्यक्षात केल्या की, मनाला एक निखळ खुशी मिळते. पाहा ना, एखादे छोटेसे मूल, दुसऱ्या इतर लहान मुलांबरोबर खेळताना त्याला एखाद्या मुलाचा बॉल आपल्या हातात मिळाला तर किती बरे होईल असे वाटते. मग पुढची गोष्ट म्हणजे, त्या मुलांकडून तो बॉल हातात घ्यायचा. ..

आयुर्वेदशास्त्र आणि शस्त्रक्रिया

दि. १९ नोव्हेंबर, २०२० रोजी एका अधिसूचनेचे स्पष्टीकरण सादर करण्यात आले, ज्याद्वारे भारतीय औषधी केंद्रीय परिषद ‘सीसीआयएम’ने (सेंट्रल कौन्सिल ऑफ इंडियन मेडिसिन) आयुर्वेदिकतज्ज्ञांना ‘स्नातकोत्तर शिक्षणा’नंतर म्हणजेच ‘पोस्ट ग्रॅज्युएशन’नंतर काही निवडक शस्त्रक्रिया करण्याची परवानगी दिली. या अधिसूचनेच्या प्रसारणानंतर ‘आयएमए’ने (इंडियन मेडिकल असोसिएशन) दि. ११ डिसेंबर, २०२० रोजी बंद पुकारला. ‘आयडीए’नेदेखील (इंडियन डेंटल असोसिएशन) या अधिसूचनेचा निषेध केला. हा प्रस्ताव नेमका काय आहे, याबद्दल आजच्या लेखातून ..

शक्ती सकारात्मकतेची...

तुम्ही दिसायला सुंदर किंवा राजबिंडे नसाल किंवा पैशाने श्रीमंत नसाल, पण जर तुमचे विचार व तत्त्वे ही चांगली असतील व तुम्ही तुमच्या संस्कृतीला धरुन वाटचाल करत असाल, तर तुमचे व्यक्तिमत्त्व सूर्याप्रमाणे तळपते व तुम्ही शरीराने व मनाने निरोगी होत असता...

आत्मशोधाची जेथे प्रचिती...

आपला दृष्टिकोन आपली जगण्याची कथा किती विधायक असावी, हे ठरवणार! या जगात सगळंच काही भव्यदिव्य, अतिआरामदायी आहे, असे नाही. किंबहुना, खाचखळगेच अधिक आहेत. आपण आपल्या वृत्तीतील आणि बाह्यजगातील अनेक पिशाच्च्यांबरोबर जगत आहोत. आयुष्यात काळोख आतही आहे आणि बाहेरही आहे. पण, आत एक सकारात्मकतेचा दिवा मात्र सदैव तेवत असतो...

व्याधिक्षमत्व : आयुर्वेदिय दृष्टिकोन

आयुर्वेदात स्वस्थ व्यक्तीचे स्वास्थ्य, आरोग्य टिकविणे व आजारी रूग्णाचा रोग बरा करणे या दोन्हींसाठी उपाययोजना सांगितली आहे. केवळ औषध स्वरूपात हे उपाय नसून जीवनशैलीत बदल करणे, आहार हा उत्तम आणि पौष्टिक घेणे, व्यायाम करणे, मनोबल वाढविणे व टिकवणे इ. गोष्टींचाही विचार केला गेला आहे. स्वास्थ्य टिकवण्यासाठी तसेच रोग लवकर बरा होण्यासाठी शरीराची व्याधिक्षमता उत्तम असणे गरजेचे आहे. तेव्हा, व्याधिक्षमतेबद्दल शास्त्रात काय सांगितले आहे, ते आज जाणून घेऊया...

सकारात्मकतेची शक्ती

रोगप्रतिकारक शक्ती म्हणजे आपल्या शरीरातील मूलभूत संरक्षक शक्ती, जी प्रत्येक जीवंत प्राण्यामध्ये कार्यरत असते व तिचा संपूर्ण ताबा आपण स्वत:कडे घेऊ शकतो; मात्र, आपण ठरवलं तरच... ..

जीवनाची वाट वेडी...

प्रत्येकाची तणावजन्यता ही ज्याच्या त्याच्या व्यक्तिमत्त्वावर व झुंजण्याच्या क्षमतेवर अवलंबून आहे. काहींना आयुष्यातील कठीण गोष्टी ‘स्पीडब्रेकर’सारख्या वाटतात. त्यावरुन पार करुन गेलं की रस्ता कसा सुकर होतो. ..

सकारात्मक दृष्टिकोन आणि रोगप्रतिकारक शक्ती

रोगप्रतिकारक शक्ती सशक्त करण्यासाठी केवळ शारीरिक पातळीवर प्रयत्न करून चालत नाही, तर मानसिक पातळीवर जोपर्यंत बदल घडत नाहीत तोपर्यंत रोगप्रतिकारकशक्ती शक्तिशाली होत नाही. जसे आपण पाहिले की मानसिक स्थितीचा शरीरातील संप्रेरकस्राव व रक्ताभिसरण यांच्यावर सततचा परिणाम होत असतो. माणसाच्या भावनिक बदलांमुळे व ताणतणावामुळे रोगप्रतिकारक शक्तीवर नकारात्मक परिणाम होत असतो. ..

भावनिक तणावाचा ‘रेड सिग्नल’

बऱ्याचवेळा अमुक असा शारीरिक आजार नसताना अनेक शारीरिक लक्षणे व्यक्तीला जाणवतात. कितीही तपासण्या केल्या तरी नक्की व्याधी काय आहे, हे कळत नाही. अशावेळी या समस्या मानसिक तणावाशी निगडित असतात...

रोगप्रतिबंधासाठी योगाभ्यासाचे महत्त्व भाग-१

योगाभ्यास हा लहान मुले व वृद्ध व्यक्ती, ज्यांना रोगांचा प्रादुर्भाव लवकर होऊ शकतो, त्यांच्यासाठी खूप उपयुक्त असल्याचे आढळून आले आहे. संसर्गजन्य रोगांचा प्रतिकार करण्यासाठी शरीरातील रोगप्रतिकारक शक्ती उत्तम असणे खूप आवश्यक असते. ताणतणावामुळे संसर्गजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव जास्त प्रमाणात होण्याची शक्यता स्पष्टपणे आढळून येते. तेव्हा, त्याविषयी आजच्या पहिल्या भागात काही आसनांची ओळख करुन घेऊया...

रोगप्रतिकारक शक्ती आणि सकारात्मकता

रोगप्रतिकारक शक्तीचा अभ्यास करताना केवळ शारीरिक पातळीवर बदल घडवणे उपयुक्त नसते, तर त्याचबरोबर मानसिक पातळीवरही सकारात्मक बदल घडवणे हे अत्यंत आवश्यक असते. मानसिक पातळीवर पाहता, रोगप्रतिकारक शक्तीचा माणसाच्या भावनात्मकेतशी थेट संबंध असतो. भावनिक ताणतणाव हे शरीरातील संप्रेरकांना बाधा पोहोचवत असतात वा संप्रेरकांमधील असंतुलन शेवटी आजाराला कारणीभूत ठरत असते. जसे आपण नेहमी म्हणतो तसेच मन हे अतिशय खोलपर्यंत कार्यरत असते. परंतु मन, अहंकार, बुद्धी, चित्त, अंत:करण अशा पातळ्यांवर या मनाचा अभ्यास करावा लागतो. ..

आपला खेळ आपणच खेळायचा!

'मी काय धडा घ्यायला पाहिजे', हे शिकणे केव्हाही फायद्याचेच ठरणार. म्हणूनच आयुष्य हे एक कसोटीचे मैदान आहे. आपला खेळ आपण खेळायचा. खेळताना चुकलो तर का व कसे याचा मनात विचार करून दुसऱ्या डावात थोडे जास्त शहाणे व्हायचे. पूर्वीची कार्यक्षमता संपून गेली आहे आणि आपण आता अकार्यक्षम झालो आहोत, या जाणिवेने माणूस हतबल होऊ लागतो. खरेतर हीच ती वेळ असते, जेव्हा आपण स्वत:ला सावरून या दुर्बलतेवर मात मिळवावी लागते, आपले सामर्थ्य वाढवावे लागते, आपला उत्साह वाढवायला लागतो...

आला गारठा, करू आरोग्याचा साठा!

आज डिसेंबरचा पहिला दिवस. एव्हाना गुलाबी थंडीने अवघ्या महाराष्ट्राला आपल्या कवेत घेतले आहे. तेव्हा, या गारठ्यात आणि खासकरुन या महामारीच्या काळात नेमकी आरोग्याची कशी काळजी घेतली पाहिजे, याविषयी.....

कोरोना कहर भाग ३३ : कोरोना आणि रोगप्रतिकारक शक्ती

आपली रोगप्रतिकारक शक्ती ही बाहेरील जंतूंपासून शरीराचे संरक्षण करण्याचे काम अतिशय तत्परतेने व चोख बजावत असते. परंतु, जेव्हा रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते, तेव्हा रोगकारक जंतू शरीरात प्रवेश करुन शरीराला कमकुवत करत असतात. खरंच का आपण आपले राहणीमान, सवयी, अन्न यांच्या मदतीने रोगप्रतिकारक शक्ती सुधारु शकतो? होय! आपण असे जरुर करु शकतो...

वाफारा फायदे व उपाय

'कोविड-१९' महामारीच्या काळात कोरोनाचा संसर्ग होऊ नये म्हणून वाफ घेण्याचा उपाय सूचविण्यात आला आणि त्याची रुग्णालयांत देखील अंमलबजावणी करण्यात आली. घरोघरीही अशाप्रकारे वाफारे अजूनही सुरुच आहेत. तेव्हा, वाफ घेण्याचे नेमके फायदे काय आणि वाफ घेताना कशी काळजी घ्यावी, यासंबंधी मार्गदर्शन करणारा हा लेख.....

कोरोना कहर भाग ३१ : प्रतिक्रिया आणि रोगप्रतिकारकशक्ती

प्रत्येक जीवंत प्राण्याची प्रेरणेला येणारी विशिष्ट प्रतिक्रिया ही ज्या प्रकाराने येेत असते, त्याच प्रकाराने मग शरीराची संरक्षण प्रतिक्रिया कार्यरत होत असते. शरीराच्या प्रतिक्रियेमुळे रोगप्रतिकारकशक्ती उद्दपित होते व अशी विशिष्ट प्रतिक्रिया शरीराने का दिली, याचा शोध घेतला जातो. यासाठी मेंदू व चेतासंस्था मदत करत असते. एकदा का या चेतासंस्थेला शोध लागला की, तातडीने हा निरोप या संरक्षक पेशींपर्यंत पोहोचवला जातो. ..

तुलनेच्या तराजूत...

आपल्याला लहानपणापासून आपल्या सामाजिक विचार पद्धतीने आपल्या मनावर बिंबवलं आहे की, जोपर्यंत आपण आपली तुलना दुसर्‍यांशी करत नाही, तोपर्यंत आपला विकास होणार नाही. खरंतर दुसर्‍यांच्या तुलनेत तुमचा विकास त्या दुसर्‍या व्यक्तीच्या क्षमतेएवढाच होईलही कदाचित. पण, तो विकास तुमच्या खास क्षमतेपर्यंत पोहोचणार नाही म्हणूनच स्वतःचे एकमेकाद्वितीय असे जगातले अस्तित्व आपण ओळखलं पाहिजे...

चुकीच्या ‘निगेटिव्ह’ रिपोर्टचा अर्थ समजून घेताना...

कोरोना चाचणी अहवालाबद्दल प्रत्येकाच्याच मनात अजूनही संभ्रम दिसतो. रुग्ण कोरोना ‘पॉझिटिव्ह’ आला तरी त्याला फारशी लक्षणे नसतात आणि काही ठिकाणी चाचणी ‘निगेटिव्ह’ आल्यानंतर कोरोनाची रुग्णांना लागण झाल्याचे आढळले. एकाच व्यक्तीचे दोन विविध लॅबमधील चाचणीमध्येही अशाचप्रकारे तफावत आढळून आली. तेव्हा, हे असे नेमके का होते, ते या लेखाच्या माध्यमातून जाणून घेऊया.....

कृत्रिमपणा टाकून नैसर्गिकपणे जगा!

संतुलित, पोषक आहार घ्या. आपल्या आजुबाजूचे वातावरण पोषक, संतुलित, आनंदी ठेवा. खूप हसा अन् हसवत राहा. मिळून मिसळून राहा. जे वाटते ते शांतपणे सौम्य शब्दांत व्यक्त करा. समजवा आणि समजून घ्या. या आणि केवळ याचमुळे शरीर आणि मनाचे स्वास्थ्य जपले जाईल. कृत्रिमपणा टाकून नैसर्गिकपणे जगा...

कोरोनाचा कहर (भाग ३०) - प्रतिक्रिया आणि रोगप्रतिकारकशक्ती

आपण रोगप्रतिकारकशक्तीचा अभ्यास करत असताना असे पाहिले की, रोगप्रतिकारकशक्ती ही आपल्या चैतन्यशक्तीवर आपल्या संवेदनशीलतेवर व आपल्या जीवनशैलीवर अवलंबून असते. संवेदनशीलता ही जीवंत प्राण्याची एक अंतर्निहीन शक्ती आहे. माणसाची किंवा इतर जीवंत प्राणी यांची संवेदनशीलता म्हणजे जन्मजात असलेली व कुठल्याही बाह्य किंवा अंतर्गत प्रेरणेला म्हणजेच स्टिम्युलसला (Stimulus) दिलेली उत्स्फूर्त प्रतिक्रिया होय...

अवघे धरु सुपंथ...

माणूस म्हणून आपण सगळे एकमेकांशी आपल्या जीवित अस्तित्वामुळे जोडले गेले आहोत. थोडक्यात, आपल्या या एवढ्या मोठ्या विश्वात आपण विश्वाच्या अस्तित्वाने संलग्न झालेले आहोत...

आवरा बावर्‍या मनाला...

हितकारक गोष्टी आपल्याला आपल्या आयुष्यात जमवायच्या म्हटल्या तर आपल्याला मुळात इच्छा असावी लागते. स्वहिताच्या दृष्टीने परिश्रम करायची प्रेरणा असायला लागते. शिस्तबद्धता असायला लागते. आरोग्याच्या दृष्टीने पोषक अशा सवयी लावायच्या असतील तर चंचल मनावर आवर घालायला लागतो, तरच शिस्तबद्धता येईल...

आयुर्वेदिक ज्यूसेस - अन्न हे पूर्णब्रह्म! (भाग-१२)

‘ऑक्टोबर हिट’ची उष्णता जाणवू लागली की, थंड पाणी, शीतपेये, आईस्क्रीम यांच्यावर अधिक लक्ष जाते, खाल्ले-प्यायले जाते. पण, सध्याच्या कोविडच्या काळात गरम पाण्याचा वापर करताना वरील पदार्थ घेणे अवघड झाले आहे. अशा वेळेस कही रुचकर आणि त्याबरोबरच आरोग्यदायी पर्याय, जे आयुर्वेदशास्त्रात सांगितले आहेत, त्याबद्दल आज जाणून घेऊयात. ..

‘कोरोना’चा प्रतिबंध आणि रोगप्रतिकारकशक्ती : कोरोनाचा कहर (भाग २९)

रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवण्यासाठी या जीवनसत्त्व व क्षारांचा नक्कीच हातभार लागतो. परंतु, फक्त याचमुळे रोगप्रतिकारकशक्ती वाढते हे म्हणणे तितकेसे बरोबर नाही. रोगप्रतिकारकशक्ती म्हणजे नक्की आहे तरी काय, याची थोडक्यात माहिती असणे गरजेचे आहे...

योगासन-ध्यानामुळे शारिरीक दुखण्यापासून मुक्ती : अमेरिकेचे संशोधन

वर्षानुवर्षे शारिरीक व्याधींशी निगडीत दुखणे असणाऱ्यांसाठी एक दिलासादायक वार्ता आहे. नुकत्याच एका अभ्यासातून मिळालेल्या माहितीनुसार ध्यान आणि योगासनांच्या मदतीने रुग्णांचे दीर्घकालीन दुखणे आणि तणाव नाहीसा होण्यास मदत होईल, असा दावा करण्यात आला आहे. २०१८ मध्ये 'आय इंडियन जर्नल ऑफ पॅलिएटिव्ह केयर' या संस्थेच्या अहवालानुसार भारतातील १९.३ टक्के लोकसंख्या दीर्घकालीन दुखणे, तीव्र वेदनेशी संबंधित त्रासाने पीडित आहेत. देशाच्या लोकसंख्येचा विचार केला असता ही संख्या १८ ते २० कोटींपर्यंत असू शकते...

कोरोनाचा कहर (भाग- २७)- ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

कोरोनाच्या साथीमुळे लोकांना जे नैराश्य व उदानसिनता आली आहे, त्याच्या मुख्य कारणांपैकी एक कारण म्हणजे विलगीकरण म्हणजेच ‘क्वारंटाईन.’ हल्लीच्या जगात जेथे सर्वत्र जलद दळणवळण तसेच, व्यक्त होण्याच्या अनेक वाटा किंवा मार्ग उपलब्ध असताना, एखाद्याला जर बरेच दिवस एकटे राहावे लागत असेल, तर त्यांच्या मनावर व नंतर पर्यायाने शरीरावर किती विपरीत परिणाम होत असेल, याचा विचार करा. एखादा कणखर माणूस हा परिणाम सहज निभावून नेऊ शकतो. परंतु, संवेदनशील माणसांच्या मनावर याचा फार विपरीत परिणाम होऊ शकतो...

पौष्टिक अन् पाचक चटण्या आणि कोशिंबिरी

आपल्या विचारांचा आजूबाजूच्या परिस्थितीचा सगळ्या गोष्टींचा आपल्यावर आपल्या शरीरावर परिणाम होत असतो. शरीरामध्ये साचलेल्या अनेक गोष्टींचा निचरा होणे आवश्यक असते. कारण, या गोष्टीच आपल्या आजारपणास कारणीभूत असतात. जसे शरीरात साठलेल्या किंवा वाढ झालेल्या आवश्यक नसलेल्या पेशी या कर्करोगासारख्या आजाराला आमंत्रण देऊ शकतात, तसेच अनेक वर्षांपासून साठलेले विचार त्यांना वाट मोकळी करून दिली नाही, तर रक्तामध्ये गुठळ्या निर्माण करु शकतात...

स्त्रियांमधील हृदयविकाराचे वेगळेपण

आज जागतिक हृदय दिनानिमित्त आपण स्त्रियांमधील हृदयविकाराचे वेगळेपण आणि या आजाराकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे का आहे, हे जाणून घेऊया...

मेरे अंगने में तुम्हारा क्या काम है?

बरेचदा इतरांचे विचार, बोलणे अथवा त्यांची कृती आपल्या मनात, आयुष्यात अतिक्रमण करुन आपल्यातील ऊर्जा, सकारात्मकतेला उद्ध्वस्त करु पाहते. पण, हे सगळे होते, कारण आपण त्यांना कळत-नकळत आपल्याच आयुष्याच्या अंगणात डोकावण्याची संधी देत असतो. तेव्हा, असे लोक आपल्याबद्दल काय विचार करतात, याचा विचार करुन आसवं गाळण्यापेक्षा ‘मेरे अंगने में तुम्हारा क्या काम हैं’ असा बिनधास्त विचार एकदा करुन तर पाहा.....

‘तक्र शक्रस्य दुर्लभम्।’ - अन्न हे पूर्णब्रह्म (भाग ११)

ताकाची प्रशस्ती सांगताना शक्र (म्हणजे इंद्र) देवाला ते मिळत नाही. (अमृतासमान त्याची महत्ती आहे) असा उल्लेख आहे. आयुर्वेदशास्त्रात दूध-तुपाइतकेच ताकाची ही आहारात व अनुपानात (औषध कशाबरोबर /कशातून घेतले जाते ते) प्रशस्ती वर्णित आहे, असे ताक कसे बनवावे आणि त्याचे प्रकार व गुणधर्म याबद्दल आजच्या लेखात जाणून घेऊया.....

मना सर्वथा शोक चिंता नको रे...

एक सत्य आपल्याला लक्षात घेणे आवश्यक आहे ते म्हणजे, कोरोना आजही आहे आणि या विषाणूचा धोका तितकाच तीव्र आहे. आपल्याला बेफिकीर राहून चालणारच नाही. अशा केविलवाण्या परिस्थितीत सूक्ष्म होऊन आपण आपलचं नुकसान करुन घेण्यापेक्षा काहीतरी नावीन्य आपल्या आयुष्यात आणायलाच हवे. नवीन छंद, नवीन कला, नवीन मित्रपरिवार आणि आपल्या आयुष्यवरचा नवा विश्वास या गोष्टी आपल्याला जगवतील...

कोरोनाचा कहर (भाग - २६) - ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

कोरोना विषाणूचा संसर्ग जसजसा वाढत गेला तसे तसे लोकांच्या लुबाडणुकीचे धंदेदेखील सुरू झाले. केंद्र व राज्य सरकारनेसुद्धा या हॉस्पिटलच्या फसवणूक व लुबाडणुकीच्या दुष्कृत्यांची दखल घेतली. कोरोनाने बाधित झालेला सामान्य माणूस हा मुख्यत: आता कोरोनाला घाबरत नाही. कारण, त्याला माहीत आहे की, आठवडाभरात हा आजार बरा होतो...

कोरोनाचा कहर (भाग-२५) - ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

कोरोना व्हायरसच्या साथीमुळे जगभरात भीतीचे वातावरण तयार झाले व त्यामुळे लोकांमध्ये जो भयगंड निर्माण झाला त्याचे मुख्य कारण म्हणजे, अचानक येणार्‍या मृत्यूचे भय. आपल्या आजूबाजूला जिकडे तिकडे हा कोरोनाच आहे की काय, अशी भीती लोकांना वाटत राहते. सर्वांगाला सॅनिटायझर चोपडून फिरणारे लोकही मी पाहिले आहेत. या भयापोटी लोक अनेक प्रकारची औषधे, जीवनसत्वे स्वत:हून घ्यायला लागले. ..

आजार दूर ठेवी आहार...

नैसर्गिक म्हणजे प्राकृतिक आहार हा आपल्या जीवनाचे रक्षण करण्यासाठी शरीरस्वास्थ्य उत्तम राहाण्यासाठी अतिशय महत्त्वपूर्ण आणि आवश्यक आहे. आपले स्वस्थ जगणे हे आपल्या स्वास्थ्यावर अवलंबून आहे. जर आहार उत्तम असेल, तर कोणताही रोग होण्याची शक्यता नसते...

युद्ध आमुचे सुरु...

कोरोनाच्या दीर्घकालीन अस्तित्वाबरोबर आपल्याला आपले अस्तित्व टिकवायचे आहे आणि जोपासायचे आहे, हे आपल्या लक्षात आले आणि काही काळासाठी का होईना, आपण आपले ‘लॉकडाऊन’मधले दैनंदिन आयुष्य प्रतिरोध करत का होईना, मान्य केले. कोरोनाच्या जीवघेण्या संकटाबरोबर आपल्याला काही अधिक काळ आयुष्य घालवायचे आहे...

‘कोरोना’चा कहर (भाग २४) : ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

काही वैद्यकीय व्यवसाय करणाऱ्यांचा मुख्य हेतू हाच असतो की, लोकांमध्ये भयगंड तयार करणे. कोरोना व्हायरसच्या या साथीचा अशा संधीसाधू लोकांनी स्वतःसाठी भरपूर फायदा करून घेतलेला दिसतो. ..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-१०) : रुचकर खिचडी

बरेचदा पथ्य सांगते वेळी काय खाऊ नये, याचीच यादी मोठी दिसते. मग रुग्णांचा साहजिकच पुढचा प्रश्न असतो, ‘खाऊ तरी काय?’ याचे कारण असे आहे की, आधुनिकतेच्या युगात आपले ते सोडून इतर गोष्टींच्या मागे धावतो. पण, भारतीय पाककृतींमध्ये इतकी वैविध्यता अन्य कोणत्याही देशात/खंडात सापडणार नाही आणि पथ्यातील पाककृतींचा शरीरावर हितकर परिणाम तर होतोच, पण त्याचबरोबर ते रुचकर आणि करण्यास सोप्या अशाही आहेत. अशीच एक पाककृती आज इथे आपण सविस्तररित्या पाहूयात...

खंबीर मनाची साथ...

आपण ठाम आणि खंबीर व्हायचे ठरविले तर ते शक्य आहे का? अगदी शक्य आहे. खंबीर राहण्यामध्ये आपल्याला अशा अनेक गोष्टींचा लाभ होतो की, ज्यामुळे आपण आपल्या आयुष्याच्या पथावर अनेक लोकांबरोबर चालत असताना, आपल्या मनाला जे खरोखर वाटते, ते बोलू शकू. आपल्या आयुष्याला संपन्न करण्यासाठी लागणार्‍या कृती करू शकू. ..

‘कोरोना’ आणि मानसिकता

जगातील प्रत्येक माणसाला स्वत:च्या तब्येतीची काळजी असते. प्रत्येकजण मृत्यूला घाबरतो. प्रत्येकाला असे वाटत असते की, आपल्याला काहीही आजार होऊ नये. प्रत्येकाला असे वाटते की, आपण जास्तीत जास्त वर्षे तरुण राहावे, दिसावे. थोडक्यात काय तर, प्रत्येकजण तब्येतीच्या व आरोग्याच्या बाबतीत आत्मकेंद्री असतो आणि याचाच फायदा औषधे व प्रसाधने, निर्माण करणाऱ्या कंपन्या घेतात. ..

गंभीर नको, तू खंबीर हो!

दुसर्‍यांच्या मूल्यांचा आणि भावनांचासुद्धा या व्यक्तीला साजेसा आदर असल्यामुळे बाह्य द्वंद्वसुद्धा फारशी होत नाहीत. काही कारणांमुळे अशी बाह्य द्वंद्व झालीच, तर अशा व्यक्ती ते द्वंद्व सोडविण्यासाठी तत्परता दाखवितात. काही व्यक्ती उपजतच खंबीर प्रवृत्तीच्या व स्पष्ट स्वभावाच्या असतात. ..

याला जीवन ऐसे नाव...

शोकातून जाणे मानसिक आणि शारीरिकदृष्ट्या कठीण आहे, पण त्यातून सावरणेही शक्य आहे, गरजेचे आहे. यात आपल्याला दिलासा देणार्‍या गोष्टी व्यक्तीने स्वत: शोधल्या तर अधिक चांगले. गेलेल्या गोष्टी आणि व्यक्ती आपल्या आयुष्यात पोकळी निर्माण करतात, पण त्या पोकळीत आपण हरवायचे की नाही, हे ज्याने त्याने ठरवायचे...

आहार हेच औषध!

आपली प्राणशक्ती आपण आहाराने नीट, व्यवस्थित जोपासली, तिची काळजी घेतली, तर आपण कधीच आजारी पडणार नाही. ज्यांची प्राणशक्ती कमी झाली आहे, त्यांना औषध जीवनदान देऊ शकत नाहीत. योग्य प्रमाणात आहार हेच औषध आहे...

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग ९) : ‘क’ जीवनसत्वाचा स्रोत - लिंबू

सध्याच्या ‘कोविड-१९’च्या पार्श्वभूमीवर, प्रतिकारशक्ती उत्तम राखण्यासाठी ‘क’ जीवनसत्त्वाचा (व्हिटॅमिन) वापर (गोळ्या, रासायनिक पद्धतीने बनविलेल्या) खूप मोठ्या प्रमाणात होताना दिसतो. काही जाहिराती बघून किंवा कुणाचे ऐकून या गोळ्या हमखास सुरू केल्या जातात. ‘ व्हिटॅमिन सी’चे शरीरात कार्य काय, त्याचे गुणधर्म काय, किती प्रमाणात त्याची गरज असते, कुठल्या आहारद्रव्यातून ते मिळू शकते. याबद्दल आपण जाणून घेऊयात...

सांग कसे विसरावे...

सुरुवातीला जखम भळभळणारी असते. खोल असते. जसे जसे दिवस जातात तसतशी ती भरायला लागते. पण, तरीही कित्येक वेळा जेव्हा काही प्रसंगी स्मृती दाटून येतात, तेव्हा ती शोकातून प्रत्येकाने, ते अनुभवतच जाणे आवश्यक आहे. काही काळ व्यक्तीला आपल्या या भावना दडपून टाकण्यात क्षणिक दिलासा वाटतो. पण, जखम जर भरायला हवी असेल, तर तिच्याकडे लक्ष द्यायला पाहिजे, स्वत:ची काळजी घ्यायला हवी...

कोरोना कहर (भाग-२१) : ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

साधारणपणे २०१९च्या शेवटी चीनच्या वुहान शहरात कोरोना व्हायरसच्या साथीला सुरुवात झाली आणि त्यानंतर झपाट्याने हा व्हायरस संपूर्ण जगभरात पसरला. या ‘कोविड-19’च्या आजाराने फक्त लोकांच्या शरीरावरच हल्ला नाही केला, तर मानसिकतेवरही प्रचंड प्रमाणात आघात केल्यामुळे त्याचे वाईट परिणामही दिसून आले...

स्वसंदेहांवर स्वनियंत्रण

पण, स्वत:वर विश्वास ठेवल्यास आपल्याला जे मनापासून प्राप्त करायचे आहे, त्यावर लक्ष केंद्रित करता येईल. आपल्या जीवनात जर अनिश्चितता नसेल, तर सामान्यपणे जगायलाच मजा येणार नाही. ज्यांना अपयशाची भीती वाटते, त्यांना खरंतर जगायचीच भीती वाटत असते, असे म्हटल्यास वावगे ठरणार नाही. तेव्हा स्वत:च्या वेड्या मनाला वादळात भरकटवणार्‍या विचारांपासून बाहेर काढायला हवे आणि वेळोवेळी एका जागी शांत बसवून निर्णय घ्यायला शिकवायला पाहिजे...

कोरोना कहर (भाग-२०) कॅल्केरिया कार्ब

होमियोपॅथीमध्ये एका रोगाला ठराविक अशी औषधे नसतात, तर रुग्णाच्या लक्षणांच्या आधारे प्रत्येक रुग्णाचे औषध ठरते. आजाराच्या नुसत्या नावावरून औषधे दिली जात नाहीत, तर आजारी माणसाच्या लक्षणे व चिन्हांचा अभ्यास करून मगच औषध निवडले जाते. कोरोना व्हायरससारख्या साथीच्या आजारात जेव्हा अनेक केसेसचा अभ्यास केला जातो, तेव्हा काही औषधे प्रामुख्याने उपयोगी पडतात असे दिसून येते. याच यादीतील एक औषध म्हणजे ‘कॅल्केरिया कार्ब.’ (Calcarea Carb)..

‘फीट’ आणि प्रथमोपचार

‘फीट’च्या बाबतीत फार काळजी घ्यावी लागते. जर रुग्णाने श्वासोच्छवास थांबवला, तर ते चांगले लक्षण नाही. अशावेळी विलंब न करता ताबडतोब डॉक्टरकडे धाव घ्यावी. त्वरित उपचारासाठी काही पद्धती आहेत...

शरीराची हाक ऐका!

डोळे थकले की आपोआप बंद होतात आणि बोटं नकळत त्यावरुन फिरु लागतात. बोटाला काही लागलं की ते आपोआप तोंडात जात यावरून सहज लक्षात येतं की, शरीर बाह्य किंवा आंतरिक त्रास दूर करण्याचा स्वतः प्रयत्न करीत असते. आपण त्यावेळी लक्ष देऊन शरीराची भाषा समजून घेऊन त्याला हवे ते केले, तर शरीराची स्वतःची ताकद आपोआप बरं होण्याची आपल्याला अनुभवास येते. त्यासाठी शरीराला थोडा वेळ देणे गरजेचे आहे...

वाचा! का केला जातो ऑगस्टमध्ये 'स्तनपान जागृती सप्ताह'

ग्लोबल न्यूट्रिशन रिपोर्ट २०२० जाहीर ..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-८) - फलाहाराचे नियम

श्रावण सुरू झाला की, विविध व्रत-वैकल्ये सुरू होतात. घरांतील वृद्धांमध्ये उपवासाचे प्रमाण वाढते आणि विविध उपवासांमध्ये फलाहार हा प्रामुख्याने केला जातो. नैवेद्यासाठीदेखील फळे वापरली जातात. आयुर्वेदशास्त्रानुसार जसे अन्नग्रहणाचे काही नियम आहेत, त्याचप्रमाणे फलाहाराचेही आहेतच. त्याबद्दल आज जाणून घेऊया.....

देह जाळिती स्वसंदेह...

आपल्यातल्या सद्गुणांची वा प्रतिभेची आपल्यालाच ओळख उरत नाही. आपला मग कस्तुरीमृग होतो. संत कबीरजींनी म्हटलं आहे तसा ‘कस्तुरी कुडली बसे मृग ढूँढे बनमाही’ ही स्वतःबद्दलची भ्रांती रोगट आणि धोकादायक आहे. आपण जेव्हा स्वतःमधल्या गुणांना मानत नाही, तेव्हा आपली प्रेरणादायी ऊर्जासुद्धा आपल्याकडे टिकत नाही. असे रोगट स्वसंदेह हे हावरट बांडगुळांसारखे आहेत, ते आपल्याला गिळून टाकतात. आपली ऊर्जा, आपला सन्मान आणि क्षमता सगळंच संपवतात...

कोरोना कहर (भाग-१९) - अ‍ॅट्रोपा बेलाडोना’

कोरोना व्हायरसच्या या महामारीच्या साथीमध्ये एक गोष्ट फार महत्त्वाची असते व ती म्हणजे, प्राथमिक पातळीवरच आजाराचे निदान करणे व त्याच पातळीवर त्याला थांबवून त्यावर उपचार करून बरे करणे. जर या आजाराला प्राथमिक पातळीवरच रोखले, तर पुढील गुंतागुंतीचे प्रकार आपण टाळू शकतो व रुग्णदेखील लगेच बरा होतो. यासाठी या आजाराच्या लक्षणे व परिणामांचा व्यवस्थित अभ्यास करणे अत्यंत गरजेचे असते. या आजाराचा शरीरातील पेशींवर कसा परिणाम होतो. (Pathophysiology) हे जाणून घेणे फार गरजेचे असते. होमियोपॅथीमध्ये अशी काही प्रभावी औषधे ..

'लॉकडाऊन'मुळे संतापाचा उद्रेक !

महिलांपेक्षा पुरुष अधिक बळी, ‘टाटा सॉल्ट लाइट’चे सर्वेक्षण ..

निरोगी जीवनासाठी निसर्गोपचार

त्रासदायक आहार बंद करून काही काळ केवळ रसाहार घेतला, तर पुन्हा परत सुदृढ निरोगी आयुष्य जगू शकतो. त्यासाठी पूर्वजांनी घालून दिलेल्या नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे...

स्वच्छ राहा, सुरक्षित राहा!

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर ‘आरोग्य’ हा विषय वैश्विकद़ृष्ट्या महत्त्वपूर्ण ठरला आहे. सार्वजनिक स्वच्छता हे सार्वजनिक आरोग्याचे एक महत्त्वाचे अंग आहे. ‘आरोग्यसंपन्न किंवा निरोगीय पर्यावरणीय परिस्थिती’ निर्माण करण्याची कृती किंवा प्रक्रिया म्हणजे ‘सार्वजनिक स्वच्छता’ होय़ ‘सार्वजनिक आरोग्य’ म्हणजे समाजाच्या किंवा एकूण लोकसंख्येच्या आरोग्याची अवस्था होय. लोकांच्या आरोग्याचे रक्षण करणे, त्याची गुणवत्ता वाढवणे व ते सुधारणे यासाठी समाजाने संघटित केलेल्या प्रयत्नांना ‘सार्वजनिक आरोग्य’ म्हणतात...

कोरोना कहर - भाग-१८- ‘कार्बोव्हेज’

होमियोपॅथीच्या औषधांबद्दल सर्वात मोठा गैरसमज आहे की, लोकांना वाटते की होमियोपॅथीची औषधे संथ काम करतात व पटकन प्रभाव दाखवत नाहीत. परंतु, असे अजिबात नाही. होमियोपॅथीची औषधेसुद्धा आपत्कालात फार त्वरित आणि गुणकारी पद्धतीने उपयोगी पडतात. ‘कोविड-१९’च्या साथीमध्ये जेव्हा एखाद्या रुग्णाची प्रकृती गंभीर होते, त्यावेळी काही महत्त्वाची होमियोपॅथीक औषधे वापरल्यास या गंभीर आजारावरही मात करता येते. कोरोनाच्या गंभीर परिणामाला उपयुक्त असे एक औषध आज आपण पाहणार आहोत आणि ते म्हणजे ‘कार्बोव्हेजीटॅबिलीस’ अथवा ‘कार्बोव्हेज’ ..

इच्छा‘शक्ती’ तेथे मार्ग...

पण, ज्या लोकांना मोह आवरता येत नाही, त्यांच्यात इच्छाशक्तीची पातळी तरी कमी असते किंवा त्यांनी इच्छाशक्तीचा यथोचित वापरच केलेला नसतो. यासाठी इच्छाशक्तीचा वापर आपण आपल्या आयुष्यात कसा करायला पाहिजे, हे जाणून घेणे आवश्यक आहे...

स्वयंपाकासाठी सुयोग्य भांड्यांचा वापर

अन्नाचे, आहाराचे जसे विविध गुणधर्म आहेत, तसेच ज्या भांड्यांमध्ये अन्न शिजविले जाते, ज्या पद्धतीने शिजविले जाते, त्यानुसारही त्याच्या गुणधर्मात बदल होतात. हल्ली स्वयंपाक घरात नॉनस्टिक भांडी अधिक वापरली जातात, ज्यात तेल/तूप कमी लागते. क्वचितप्रसंगी तेला-तुपाशिवायही अन्न शिजते, तसेच त्यात अन्न चिकटत नाही, पटकन सुटते. तिसरा उपयोगी गुण म्हणजे त्याची स्वच्छता करणे खूप सोपे आहे. हे वर-वर दिसणारे फायदे जरी असले, तरी नित्य जीवनात, दैनंदिन वापरात नॉनस्टिक किंवा कूकवेअर वापरू नये. असे का, ते आजच्या लेखात सविस्तर ..

कोरोना कहर (भाग-१७) - ‘ग्रिंडेलिया’

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव हा प्रामुख्याने श्वसनसंस्थेवर होत आहे, असे रुग्णांच्या रोग लक्षणांवरून दिसून येते. जेव्हा प्रामुख्याने ताप येऊन मग श्वसनमार्ग व फुफ्फुसे यांना विषाणूंचा संसर्ग होतो. त्यावेळेस या लक्षणातून त्वरित आराम मिळण्यास काही होमियोपॅथीक औषधे फार उपयुक्त आहेत. या औषधांच्या उपयोगाने रुग्ण आजाराच्या गुंतागुंतीमधून लवकर बाहेर येतो. या औषधांपैकी एक महत्त्वाचे औषध म्हणजे ‘ग्रिंडेलिया’ (Grindelia) ..

इच्छाशक्तीची पारख...

इच्छाशक्तीत एक प्रकारची जबरदस्त कार्यशीलता आहे. ‘केल्याने होत आहे रे आधी केलेची पाहिजे’ ही उक्ती इच्छाशक्तीचे खरे सार आहे. काही जणांकडे प्रबळ इच्छाशक्ती आहे आणि काही जणांकडे इच्छाशक्तीची वानवा आहे, या सिद्धांतात तसे काही तथ्य नाही. तथ्य इतकेच आहे की, काही जण आपल्या आयुष्य बदलण्यासाठी वा त्यात परिवर्तन करायला तयार असतात आणि काहींची तशी अजिबात तयारी नसते. ..

ऊर्जावर्धक - रोगप्रतिकारक ‘अश्वगंधा’

‘पितांबरी’ने ‘अश्वगंधा’ वनस्पतीवर संशोधन करुन शास्त्रशुद्ध पद्धतीने अश्वगंधा वनस्पतीच्या अर्कापासून ‘अश्वगंधा-टॅब्लेट’ची निर्मिती केली आहे. त्यामुळे ‘पितांबरी अश्वगंधा‡टॅब्लेट’मधून ‘अश्वगंधा’ वनस्पतीची कार्यकारी तत्त्व जशीच्या तशी आपल्याला मिळतात. ‘अश्वगंधा’ वनस्पती ही उत्कृष्ट ‘इम्युनोस्टिम्युलेटर’ आहे. अश्वगंधातील ‘विथेनॉन’ हे रसायन शरीरातील कोशिकांमध्ये (सेलमध्ये) घातक विषाणूचा प्रवेश थांबवून रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवण्यासाठी मदत करते. त्यामुळे कोरोनासोबतच इतर कोणतेही आजार झालेल्या रुग्णांचे ‘व्हायरल ..

कोरोना कहर (भाग-१६)- ‘चायना आर्स’

तापात रुग्णाचे हात-पाय बर्फासारखे थंडगार पड़तात. रुग्णाला झोप लागत नाही व मधूनमधून दम लागू लागतो. तापामध्ये रुग्णाला खूप घाम येतो. त्यामुळे रुग्ण खूप थकून जातो. सतत आम्लपित्ताचा त्रास होऊ लागतो. छातीत थडथडायला लागते. (Palpitations ) या आणि अशा प्रकारची जर लक्षणे रुग्णामध्ये आढळली तर ‘चायना आर्स’ हे औषध तो आजार मुळापासून बरे करते...

इच्छाशक्तीचे ईप्सित...

आपण लोकांना पसंतीची संधी दिली तर प्रत्येकाला इच्छाशक्ती नक्कीच पाहिजे असते. इच्छाशक्तीच्या मुळाशी काय आहे, तर आपल्या छोट्या-छोट्या मोहांना बळी न पडता आपल्या जीवनातील महत्त्वाच्या महत्त्वाकांक्षांना कितीही वेळ लागला तरी प्राप्त करण्याची इच्छा आणि बांधिलकी. यासाठी आपल्याला छोट्या-छोट्या मोहांना दूर ठेवायला लागते...

शुअरक्लिन... आता हात होतील निर्जंतुक क्षणात!

इथिल अल्कोहोलयुक्त ‘पितांबरी शुअरक्लिन’ हॅण्ड सॅनिटायझर’ केवळ कोरोना विषाणूसाठीच नव्हे, तर आपल्या हातांवरील सर्वच घातक, तसेच साथीचे आजार पसरवणार्‍या विषाणू, जिवाणूंना निर्बंध करण्यासाठी उपयुक्त ठरते. आपल्या हातांवर असलेल्या कुठल्याही घातक विषाणूला एक मेद आवरण असते. ज्यामुळे तो विषाणू संसर्ग करु शकतो. पण, ‘पितांबरी शुअरक्लिन’ हॅण्ड सॅनिटायझरने हात स्वच्छ केल्यावर यामधील इथिल अल्कोहोलमुळे विषाणूवरील हे मेद आवरण विरघळण्यास मदत होते, ज्यामुळे तो विषाणू संपूर्णपणे नष्ट होतो आणि आपल्याला कुठलाही रोगसंसर्गाची ..

इतनी शक्ति हमें देना दाता...

आपण यापूर्वीही खरेतर यापेक्षा आव्हानात्मक आणि कठीण दगडांना फोडून आपला इथवरचा मार्ग स्वतःच घडविला. हे जेव्हा लक्षात येतं, तेव्हा समस्या तेवढीच लांबी-रुंदीची असते. पण, आपली लांबी-रुंदी मात्र कित्येक पटीने वाढते. ..

कोरोना कहर (भाग-१५) - ‘अँटीम टार्ट’

सर्वसाधारणपणे मवाळ रुग्णांमध्ये ताप व कोरडा खोकला व अंगदुखी अशी सामान्य लक्षणे दिसतात. परंतु, आजाराची तीव्रता वाढून जेव्हा अजून महत्त्वाच्या अवयवांची लक्षणे दिसू लागतात, तेव्हा ‘अँटीम टार्ट’ (Antim Tart) सारखे औषध मदतीला धावून येते. आपण या ‘अँटीम टार्ट’बद्दल आज माहिती पाहूया. ..

आणीबाणीची ४५ वर्षे

२५ जून १९७५. भारतीय लोकशाहीमधला काळकुट्ट दिवस. याच दिवशी मध्यरात्री १२ पासून तत्कालीन राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी आणीबाणी घोषित केली. आज या घटनेला ४५ वर्ष पूर्ण होत आहेत. पण, आणीबाणी का घोषित करावी लागली? त्याआधी नेमक्या अशा कोणत्या घटना घडल्या, ज्यामुळे आणीबाणी लादण्याचा निर्णय घेण्यात आला, त्याचाच आढावा या लेखातून घेण्याचा हा प्रयत्न. ..

‘गोपियुष’ घेऊया, ‘इम्युनिटी’ वाढवूया!

अभिनव उत्पादनांची निर्मिती करणार्‍या ‘पितांबरी’ कंपनीने 3 वर्ष संशोधन करुन निरोगी देशी गाईच्या दुधापासून रोगप्रतिकारशक्तीवर्धक ‘गोपियुष कॅप्सुल’ आणि ‘गोपियुष च्युएबल टॅब्लेट्स’ तयार केल्या आहेत. सध्या ‘कोविड-१९’च्या संक्रमणापासून आपल्याला वाचायचे असेल, तर सर्वात जास्त गरज आहे ती रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्याची आणि त्यासाठी आयुर्वेदानुसार ‘ओज’ व ‘सप्त’ धातू वर्धन होणे आवश्यक आहे. ‘गोपियुष’ सप्त धातूंपैकी रस धातू आणि शुक्र धातू यांची त्वरीत वाढ करते. त्यामुळे शरीरामध्ये ओजाचा संचय होऊन रोगप्रतिकारक क्षमता ..

कभी सुख कभी दुख, यही जिंदगी है...

ज्यांनी आत्महत्येच्या काठावरून परंतु जीवन संपन्न करायचे ठरविले, त्यांना पुढे ते अमाप सुख मिळाले. ते त्यांच्या मुखातून ऐकून कान तृप्त होतात. जेव्हा मन काळोखात हरवते, तेव्हा संतोषाचा प्रकाश दिसण्याची सुतराम शक्यता मावळते. पण, आयुष्य काळोखाला भेदून प्रकाशाकडे जाऊ शकते आणि त्यासाठी उत्तम मार्गदर्शन, योग्य उपचार आवश्यक आहेत. डीप्रेशनमधून नक्की बाहेर येता येतं. मात्र, मदतीची हाक वेळीच मारता यायला हवी...

कोरोनाचा कहर (भाग-१४) - जेल्सेमियम

कोरोनाचा कहर (भाग-१४) - जेल्सेमियम..

‘कोरोनामुक्त मुंब्रा’

‘अर्शिया वेल्फेअर फाऊंडेशन’ आणि ठाणे महानगरपालिकेच्या संयुक्त विद्यमाने मुंब्र्यामधील संजय नगर, समर्थ नगर, गावदेवी, शैलेश नगर येथे दि. ११ जून ते १४ जून असे चार दिवस आरोग्य तपासणी शिबीर आयोजित करण्यात आले होते. ‘अर्शिया फाऊंडेशन’ला सर्वतोपरी मदत केली होती, ती भारतीय जनता पक्ष आणि जनकल्याण समितीने. या सगळ्या ‘कोरोना योद्ध्यां’ना भेटून एकच जाणवले, तो म्हणजे त्यांचा संकल्प- ‘मौत से क्या डरना? हमे अपना फर्ज निभाना हैं।’..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-६) जागतिक अन्नसुरक्षा दिन, २०२०

२०१४ पासून ‘जागतिक आरोग्य संघटने’ने FAO (Food And Agriculture Organisation of United Nations) बरोबर संयुक्त विद्यमानाने ७ जूनला जागतिक अन्न सुरक्षा दिन (म्हणजेच World Food Safety Day) साजरा करण्याचे घोषित केले आहे. असा जागतिक दिवस घोषित करण्यामागचे कारण म्हणजे, अन्नातून होणार्‍या आजारांवर, आरोग्यावर प्रतिबंधात्मक उपाय, त्याची ओळख आणि त्यावरील उपाययोजना करणे. तेव्हा, आजच्या भागात त्याविषयी सविस्तर जाणून घेऊया.....

जिंदगी ना मिलेगी दोबारा...

नैसर्गिक आव्हानांवर आपले नियंत्रण नाही, हे आपण नम्रपणे स्वीकारुया. पण, त्याचवेळी या सगळ्या आव्हानात्मक परिस्थितीला आपण कसे सामोरे जायचे? भीतीने मरून जायचे, का ‘जिंदगी ना मिलेगी दोबारा’ हे लक्षात घेऊन धाडसाने सामोरे जायचे, हे तर आपल्याच हातात आहे. ..

कोरोना कहर (भाग - १२ - ‘कोरोना’वर उपयुक्त ‘कॅम्फर’

तापामध्ये डोळे दुखू लागतात. वेदना डोक्यापासून निघून हाताच्या बोेटांपर्यंत पसरतात. सतत नाकाला चुरचुरत राहते व सर्दी होते. जिभेचा रंग निळसर होतो. कारण, रुग्णाला ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी पडतो व दम लागू लागतो. अंग थरथरू लागते. ताप येताना थंडीपासून ताप येतो व शरीर एकदा थंड, तर नंतर गरम असे बदल होतात. अंग तापलेले असताना रुग्णाला पांघरुण घ्यावेसे वाटते. अचानकपणे ताप येतो. त्यानंतर जबरदस्त थकवा येतो. घाम कमी येतो व रुग्ण एकदम थकल्याने कोसळून जातो. ..

कोरोना कहर (भाग-११) - कोरोनावर परिणामकारक ‘युपॅटोरीयम परफोलिअ‍ॅटम’

‘ब्रायोनिया अल्बा’नंतर अजून एक महत्त्वाचे औषध आहे, जे ‘कोविड-१९’च्या कार्यावर अतिशय परिणामकारक आहे व ते म्हणजे ‘युपॅटोरीयम परफोलिअ‍ॅटम’ (Eupatorium Perfoliatum) ‘युपॅटोरीयम’ची लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत. या औषधाचे सर्वात मोठे लक्षण म्हणजे अतिशय तीव्र व प्रखर हाडांच्या वेदना होणे. रुग्णाला जणू असे वाटते की, त्याची हाडे मोडत आहे. जबरदस्त हाडांच्या वेदना हे याचे प्रमुख लक्षण आहे...

दुरितांचे तिमिर जावो...

आपले संवाद जर निर्मळ आणि मोकळे असतील, तर ‘लॉकडाऊन’नंतरचा ‘कोविड- १९’बरोबरचा प्रवास सोपा होईल. माणसांची नाती अभंग राहतील. नात्यांमधला घरंदाजपणा आणि माननीयता शाबूत राहतील...

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग ५) - आज खाने में क्या है?

परवा किराणाच्या दुकानात एक संवाद ऐकला. “सध्या बेकिंग पावडर, बेकिंग सोडा, मैदा, इनो इ. पटकन संपते. (Selling like hot cakes!) या जिन्नसांची डिमांड ‘लॉकडाऊन’ मध्ये खूप वाढली आहे!” इ.इ. घरी येता येता विचार करू लागले. एवढे का बरे लागत असेल? आणि जे वापरतात, त्यांना त्या वस्तूंचे फायदे-तोटे माहीत आहेत का? मग ठरविले, आजच्या लेखातून या वस्तूंवर लिहावे.....

सशक्त व्हा, उठा चला!!!

साहजिकच ‘कोविड’च्या विकृत आणि विलक्षण इतिहासाचा आपणही भाग होतो, याचा आपल्यालाही अभिमान वाटेल. कारण, आपण यातून सुखरूप बाहेर पडलो. कारण, आपलीही प्रतिकारशक्ती अचाट आणि पराक्रमी होती, म्हणून आपण ‘कोविड-१९’चा पाडाव केला, याचा पुरावा आपोआप आपल्याबरोबर या जगाला मिळेलच...

कोरोना संक्रमण काळात पशुपालकांनी घ्यावयाची काळजी

दूध काढणे हे अत्यावश्यक सेवेमध्ये येते आणि त्यासाठी पशुधनाचे व्यवस्थापन करावे लागते. गाई-म्हशीला वेळच्यावेळी चारापाणी करावे लागते. त्यांना रोगराईपासून दूर ठेवावे लागते आणि रोज सकाळ-संध्याकाळ त्यांच्यापासून दूध काढणार्‍या लोकांमध्येही भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. शेतीला ‘लॉकडाऊन’मधून सध्या वगळले असले तरी बर्‍याच पशुपालकांना त्यांच्या काम करण्याच्या ठिकाणावर कसे काम करावे, हे सांगण्यासाठी सदर लेखात माहिती दिलेली आहे...

अन्न हे पूर्णब्रह्म...(भाग-४)

उन्हाळा म्हटला की अन्नधान्याची वाळवण-साठवण ही ओघाने आलीच. तेव्हा, नेमकी ही साठवण कशी करावी आणि हे करणे आरोग्यासाठी किती फायदेशीर ठरु शकते, याचा आढावा घेणारा हा लेख.....

कोरोना कहर (भाग-८)

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग हा जरी मुख्यत्वे करून श्वसनसंस्थेशी निगडित असला तरी त्याचा परिणाम हा माणसाच्या संपूर्ण शरीरावरच नव्हे, तर मनावरसुद्धा होत असतो. जसे आधी आपण पाहिले की, छातीशी, फुप्फुसांशी व श्वसनसंस्थेशी निगडित असलेली सर्व लक्षणे ही अभ्यासली जातात. त्याचबरोबरीने या साथीच्या आजाराची सामान्य लक्षणेसुद्धा अभ्यासून त्यानुसार होमियोपॅथीचे औषध ठरवले जाते...

‘स्मार्टफोन पिंकी सिंड्रोम ’ पासून सावधान

‘लॉकडाऊन’मुळे हाताशी भरपूर रिकामा वेळ असल्यामुळे तर स्मार्टफोन वापरण्यात जाणार्‍या तासांमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे आणि त्यातूनच ’पिंकी फिंगर’ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या करंगळीमध्ये व्यंग निर्माण होत असल्याची तक्रार घेऊन येणार्‍यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. यात, तासनतास स्मार्टफोनचे वजन पेलण्यामुळे आपल्या डॉमिनंट किंवा प्रामुख्याने वापरल्या जाणार्‍या हाताची करंगळी वाकडी होत असल्याचे दिसून येत आहे. यालाच ‘स्मार्टफोन पिंकी’ असे म्हणतात. ..

खरा तो एकचि धर्म...

आपण या कोरोना महामारीच्या काळात पाहिलं की, जो तो स्वतःच्या सुरक्षिततेचा प्रथम विचार करताना दिसतो. पण, याचा अर्थ दुसर्‍याच्या रोगग्रस्ततेचे किंवा कोणाची मृत्यूची बातमी ऐकल्यावर आपल्याला दुःख होत नाही असे नाही. दुःख तर होतेच, पण आपण कसे या महामारीतून वाचलो, याचे सुख मात्र आपल्याला अधिक असते. जेव्हा मृत्यूचे तांडवनृत्य डोळ्यांसमोर चालू असतं, तेव्हा ‘मला वाचव रे देवा’ ही आर्त वा आक्रमक प्रार्थना आपल्या संकटकालीन ‘डिफेन्स’चा एक महत्त्वाचा नैसर्गिक हिस्सा आहे...

कोरोना कहर (भाग-७)

शरीरशास्त्रानुसार कोरोना व्हायरसमुळे जे प्राथमिक व नंतर गुंतागुंतीचे बदल शरीरात होतात, ते लक्षणे व चिन्हांच्या रुपात रुग्णांमध्ये दिसून येतात. ही लक्षणे व चिन्हे नीट उतरवून घेतली जातात...

कोरोना कहर (भाग-६)

कोरोना व्हायरसच्या या साथीमध्ये होमियोपॅथीचे उपचार हे अत्यंत गुणकारी आणि वरदान ठरले आहेत. या उपचारांबद्दल आपण माहिती विस्तृतपणे घेणारच आहोत. परंतु, त्याआधी आपण पाहूया की, हा ‘साथीचा रोग’ म्हणजे नक्की काय असतो?..

परतफेडीची हीच ती संधी!

भौगोलिक अंतर असले तरी ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मानसिक आणि सामाजिक जवळीक साधण्यासाठी टेलिफोन-मोबाईलची, अर्थात संपर्क आणि संवादाची गरज आहेच. आपण सगळ्यांनाही त्यांची सतत विचारपूस करणे आवश्यक आहे. आपण त्यांना आज प्रेमाने सांभाळणे हे तर परम कर्तव्यच. ..

अन्न हे पूर्णब्रह्म (भाग-३) : आहार कसा निवडावा?

आहार निवडताना व्यक्तीचे वय (बाल, तरुण वा वृद्ध) निरोगी अवस्था का रोगी, पचनशक्तीची क्षमता, भुकेची जाणीव आणि ऋतुमानाचा नक्की विचार करावा. ..

कृषीला दिवस सुगीचे!

कोरोनाला मी माझ्या भाषेत ‘अर्बन डिसीज’ म्हणतो, म्हणजे ‘शहरी आजार.’ आजवर ज्या साथी होत्या त्या बर्‍यापैकी गावातून शहराकडे यायच्या. पण, या आजाराचा प्रवास शहराकडून गावाकडे आहे. म्हणूनच भारतात जवळपास ५६ जिल्हे असे आहेत जिथे कोरोना पोहोचलेला नाही. ‘लॉकडाऊन’च्या घोषणेपूर्वी कित्येक लोक मोठ्या शहरातून आपापल्या गावी निघून गेले. यात सर्वाधिक जो भरडला गेला तो मजूर आणि कामगार वर्ग. ..

स्पर्शसंसर्गाची विकृत भीती...

स्पर्शसंसर्गाची भीती आपल्या मनात संचारते आहे नि जितकी विधायक राहायला हवी तितकी विधायक न राहता आता ती विकृत झाली आहे. आपली नैतिक सूज्ञता नष्ट झाली आहे. आपली विवेकनिष्ठ विचारपद्धती व सद्सद्विवेकबुद्धी कोरोनाच्या लाटेत वाहून गेली आहे. आपण मनाला आवर घालायला पाहिजे...

कोरोनाचा कसोटी काळ

शिक्षकांनी आदर्श वागण्यात सार्वजनिक स्वच्छतेकडे जास्त लक्ष द्यावे. एकदा चांगले वळण पडले की, पुढे फारसे काही सांगावे लागत नाही. स्वयंशिस्त बाळगणार्‍या व्यक्ती पुढे जगभरात कुठेही गेल्या तरी आपली मूल्ये सोडत नाहीत. हा विषय फार गहन आहे. कारण, लोकसंख्या प्रचंड आहे. सगळ्यांना एका सूत्रात बांधणे अवघड असले तरी कठीण मात्र नक्कीच नाही...

बालकांच्या देखभालीमध्ये ‘रेस्पिरेटरी डिस्ट्रेस’चे व्यवस्थापन

मानवी शरीरातील श्वसनसंस्था ही नाकापासून सुरू होते व पुढे घसा (Pharynx), श्वसननलिकेचे मुख (Glottis), श्वसननलिका (Trachea, Bronchus) आणि तिच्या शाखा (Bronchioles) व द्राक्षाच्या आकाराच्या वायुकोशांनी (alveoli) भरलेल्या फुप्फुसांचा या संस्थेमध्ये समावेश होतो. ..

कोरोना कहर (भाग-५)

‘जागतिक आरोग्य संघटने’च्या सूचनांनुसार कोरोनाचा विषाणू सुरुवातीला काहीही लक्षणे न दाखवणे ते गंभीर न्यूमोनियाची लक्षणे दाखवणे अशा स्वरुपात व्यक्त होऊ शकतो.या आजाराने प्रभावित होऊन लक्षणे दाखविण्याचा कालवधी (Incubation period) हा पाच ते सहा दिवसांचा असतो.‘जागतिक आरोग्य संघटने’च्या माहितीनुसार कोरोनाविषयी काही समज आणि गैरसमज आपण जाणून घेऊया...