आरोग्य

आवरा बावर्‍या मनाला...

हितकारक गोष्टी आपल्याला आपल्या आयुष्यात जमवायच्या म्हटल्या तर आपल्याला मुळात इच्छा असावी लागते. स्वहिताच्या दृष्टीने परिश्रम करायची प्रेरणा असायला लागते. शिस्तबद्धता असायला लागते. आरोग्याच्या दृष्टीने पोषक अशा सवयी लावायच्या असतील तर चंचल मनावर आवर घालायला लागतो, तरच शिस्तबद्धता येईल...

आयुर्वेदिक ज्यूसेस - अन्न हे पूर्णब्रह्म! (भाग-१२)

‘ऑक्टोबर हिट’ची उष्णता जाणवू लागली की, थंड पाणी, शीतपेये, आईस्क्रीम यांच्यावर अधिक लक्ष जाते, खाल्ले-प्यायले जाते. पण, सध्याच्या कोविडच्या काळात गरम पाण्याचा वापर करताना वरील पदार्थ घेणे अवघड झाले आहे. अशा वेळेस कही रुचकर आणि त्याबरोबरच आरोग्यदायी पर्याय, जे आयुर्वेदशास्त्रात सांगितले आहेत, त्याबद्दल आज जाणून घेऊयात. ..

‘कोरोना’चा प्रतिबंध आणि रोगप्रतिकारकशक्ती : कोरोनाचा कहर (भाग २९)

रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवण्यासाठी या जीवनसत्त्व व क्षारांचा नक्कीच हातभार लागतो. परंतु, फक्त याचमुळे रोगप्रतिकारकशक्ती वाढते हे म्हणणे तितकेसे बरोबर नाही. रोगप्रतिकारकशक्ती म्हणजे नक्की आहे तरी काय, याची थोडक्यात माहिती असणे गरजेचे आहे...

योगासन-ध्यानामुळे शारिरीक दुखण्यापासून मुक्ती : अमेरिकेचे संशोधन

वर्षानुवर्षे शारिरीक व्याधींशी निगडीत दुखणे असणाऱ्यांसाठी एक दिलासादायक वार्ता आहे. नुकत्याच एका अभ्यासातून मिळालेल्या माहितीनुसार ध्यान आणि योगासनांच्या मदतीने रुग्णांचे दीर्घकालीन दुखणे आणि तणाव नाहीसा होण्यास मदत होईल, असा दावा करण्यात आला आहे. २०१८ मध्ये 'आय इंडियन जर्नल ऑफ पॅलिएटिव्ह केयर' या संस्थेच्या अहवालानुसार भारतातील १९.३ टक्के लोकसंख्या दीर्घकालीन दुखणे, तीव्र वेदनेशी संबंधित त्रासाने पीडित आहेत. देशाच्या लोकसंख्येचा विचार केला असता ही संख्या १८ ते २० कोटींपर्यंत असू शकते...

कोरोनाचा कहर (भाग- २७)- ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

कोरोनाच्या साथीमुळे लोकांना जे नैराश्य व उदानसिनता आली आहे, त्याच्या मुख्य कारणांपैकी एक कारण म्हणजे विलगीकरण म्हणजेच ‘क्वारंटाईन.’ हल्लीच्या जगात जेथे सर्वत्र जलद दळणवळण तसेच, व्यक्त होण्याच्या अनेक वाटा किंवा मार्ग उपलब्ध असताना, एखाद्याला जर बरेच दिवस एकटे राहावे लागत असेल, तर त्यांच्या मनावर व नंतर पर्यायाने शरीरावर किती विपरीत परिणाम होत असेल, याचा विचार करा. एखादा कणखर माणूस हा परिणाम सहज निभावून नेऊ शकतो. परंतु, संवेदनशील माणसांच्या मनावर याचा फार विपरीत परिणाम होऊ शकतो...

पौष्टिक अन् पाचक चटण्या आणि कोशिंबिरी

आपल्या विचारांचा आजूबाजूच्या परिस्थितीचा सगळ्या गोष्टींचा आपल्यावर आपल्या शरीरावर परिणाम होत असतो. शरीरामध्ये साचलेल्या अनेक गोष्टींचा निचरा होणे आवश्यक असते. कारण, या गोष्टीच आपल्या आजारपणास कारणीभूत असतात. जसे शरीरात साठलेल्या किंवा वाढ झालेल्या आवश्यक नसलेल्या पेशी या कर्करोगासारख्या आजाराला आमंत्रण देऊ शकतात, तसेच अनेक वर्षांपासून साठलेले विचार त्यांना वाट मोकळी करून दिली नाही, तर रक्तामध्ये गुठळ्या निर्माण करु शकतात...

स्त्रियांमधील हृदयविकाराचे वेगळेपण

आज जागतिक हृदय दिनानिमित्त आपण स्त्रियांमधील हृदयविकाराचे वेगळेपण आणि या आजाराकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे का आहे, हे जाणून घेऊया...

मेरे अंगने में तुम्हारा क्या काम है?

बरेचदा इतरांचे विचार, बोलणे अथवा त्यांची कृती आपल्या मनात, आयुष्यात अतिक्रमण करुन आपल्यातील ऊर्जा, सकारात्मकतेला उद्ध्वस्त करु पाहते. पण, हे सगळे होते, कारण आपण त्यांना कळत-नकळत आपल्याच आयुष्याच्या अंगणात डोकावण्याची संधी देत असतो. तेव्हा, असे लोक आपल्याबद्दल काय विचार करतात, याचा विचार करुन आसवं गाळण्यापेक्षा ‘मेरे अंगने में तुम्हारा क्या काम हैं’ असा बिनधास्त विचार एकदा करुन तर पाहा.....

‘तक्र शक्रस्य दुर्लभम्।’ - अन्न हे पूर्णब्रह्म (भाग ११)

ताकाची प्रशस्ती सांगताना शक्र (म्हणजे इंद्र) देवाला ते मिळत नाही. (अमृतासमान त्याची महत्ती आहे) असा उल्लेख आहे. आयुर्वेदशास्त्रात दूध-तुपाइतकेच ताकाची ही आहारात व अनुपानात (औषध कशाबरोबर /कशातून घेतले जाते ते) प्रशस्ती वर्णित आहे, असे ताक कसे बनवावे आणि त्याचे प्रकार व गुणधर्म याबद्दल आजच्या लेखात जाणून घेऊया.....

मना सर्वथा शोक चिंता नको रे...

एक सत्य आपल्याला लक्षात घेणे आवश्यक आहे ते म्हणजे, कोरोना आजही आहे आणि या विषाणूचा धोका तितकाच तीव्र आहे. आपल्याला बेफिकीर राहून चालणारच नाही. अशा केविलवाण्या परिस्थितीत सूक्ष्म होऊन आपण आपलचं नुकसान करुन घेण्यापेक्षा काहीतरी नावीन्य आपल्या आयुष्यात आणायलाच हवे. नवीन छंद, नवीन कला, नवीन मित्रपरिवार आणि आपल्या आयुष्यवरचा नवा विश्वास या गोष्टी आपल्याला जगवतील...

कोरोनाचा कहर (भाग - २६) - ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

कोरोना विषाणूचा संसर्ग जसजसा वाढत गेला तसे तसे लोकांच्या लुबाडणुकीचे धंदेदेखील सुरू झाले. केंद्र व राज्य सरकारनेसुद्धा या हॉस्पिटलच्या फसवणूक व लुबाडणुकीच्या दुष्कृत्यांची दखल घेतली. कोरोनाने बाधित झालेला सामान्य माणूस हा मुख्यत: आता कोरोनाला घाबरत नाही. कारण, त्याला माहीत आहे की, आठवडाभरात हा आजार बरा होतो...

कोरोनाचा कहर (भाग-२५) - ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

कोरोना व्हायरसच्या साथीमुळे जगभरात भीतीचे वातावरण तयार झाले व त्यामुळे लोकांमध्ये जो भयगंड निर्माण झाला त्याचे मुख्य कारण म्हणजे, अचानक येणार्‍या मृत्यूचे भय. आपल्या आजूबाजूला जिकडे तिकडे हा कोरोनाच आहे की काय, अशी भीती लोकांना वाटत राहते. सर्वांगाला सॅनिटायझर चोपडून फिरणारे लोकही मी पाहिले आहेत. या भयापोटी लोक अनेक प्रकारची औषधे, जीवनसत्वे स्वत:हून घ्यायला लागले. ..

आजार दूर ठेवी आहार...

नैसर्गिक म्हणजे प्राकृतिक आहार हा आपल्या जीवनाचे रक्षण करण्यासाठी शरीरस्वास्थ्य उत्तम राहाण्यासाठी अतिशय महत्त्वपूर्ण आणि आवश्यक आहे. आपले स्वस्थ जगणे हे आपल्या स्वास्थ्यावर अवलंबून आहे. जर आहार उत्तम असेल, तर कोणताही रोग होण्याची शक्यता नसते...

युद्ध आमुचे सुरु...

कोरोनाच्या दीर्घकालीन अस्तित्वाबरोबर आपल्याला आपले अस्तित्व टिकवायचे आहे आणि जोपासायचे आहे, हे आपल्या लक्षात आले आणि काही काळासाठी का होईना, आपण आपले ‘लॉकडाऊन’मधले दैनंदिन आयुष्य प्रतिरोध करत का होईना, मान्य केले. कोरोनाच्या जीवघेण्या संकटाबरोबर आपल्याला काही अधिक काळ आयुष्य घालवायचे आहे...

‘कोरोना’चा कहर (भाग २४) : ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

काही वैद्यकीय व्यवसाय करणाऱ्यांचा मुख्य हेतू हाच असतो की, लोकांमध्ये भयगंड तयार करणे. कोरोना व्हायरसच्या या साथीचा अशा संधीसाधू लोकांनी स्वतःसाठी भरपूर फायदा करून घेतलेला दिसतो. ..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-१०) : रुचकर खिचडी

बरेचदा पथ्य सांगते वेळी काय खाऊ नये, याचीच यादी मोठी दिसते. मग रुग्णांचा साहजिकच पुढचा प्रश्न असतो, ‘खाऊ तरी काय?’ याचे कारण असे आहे की, आधुनिकतेच्या युगात आपले ते सोडून इतर गोष्टींच्या मागे धावतो. पण, भारतीय पाककृतींमध्ये इतकी वैविध्यता अन्य कोणत्याही देशात/खंडात सापडणार नाही आणि पथ्यातील पाककृतींचा शरीरावर हितकर परिणाम तर होतोच, पण त्याचबरोबर ते रुचकर आणि करण्यास सोप्या अशाही आहेत. अशीच एक पाककृती आज इथे आपण सविस्तररित्या पाहूयात...

खंबीर मनाची साथ...

आपण ठाम आणि खंबीर व्हायचे ठरविले तर ते शक्य आहे का? अगदी शक्य आहे. खंबीर राहण्यामध्ये आपल्याला अशा अनेक गोष्टींचा लाभ होतो की, ज्यामुळे आपण आपल्या आयुष्याच्या पथावर अनेक लोकांबरोबर चालत असताना, आपल्या मनाला जे खरोखर वाटते, ते बोलू शकू. आपल्या आयुष्याला संपन्न करण्यासाठी लागणार्‍या कृती करू शकू. ..

‘कोरोना’ आणि मानसिकता

जगातील प्रत्येक माणसाला स्वत:च्या तब्येतीची काळजी असते. प्रत्येकजण मृत्यूला घाबरतो. प्रत्येकाला असे वाटत असते की, आपल्याला काहीही आजार होऊ नये. प्रत्येकाला असे वाटते की, आपण जास्तीत जास्त वर्षे तरुण राहावे, दिसावे. थोडक्यात काय तर, प्रत्येकजण तब्येतीच्या व आरोग्याच्या बाबतीत आत्मकेंद्री असतो आणि याचाच फायदा औषधे व प्रसाधने, निर्माण करणाऱ्या कंपन्या घेतात. ..

गंभीर नको, तू खंबीर हो!

दुसर्‍यांच्या मूल्यांचा आणि भावनांचासुद्धा या व्यक्तीला साजेसा आदर असल्यामुळे बाह्य द्वंद्वसुद्धा फारशी होत नाहीत. काही कारणांमुळे अशी बाह्य द्वंद्व झालीच, तर अशा व्यक्ती ते द्वंद्व सोडविण्यासाठी तत्परता दाखवितात. काही व्यक्ती उपजतच खंबीर प्रवृत्तीच्या व स्पष्ट स्वभावाच्या असतात. ..

याला जीवन ऐसे नाव...

शोकातून जाणे मानसिक आणि शारीरिकदृष्ट्या कठीण आहे, पण त्यातून सावरणेही शक्य आहे, गरजेचे आहे. यात आपल्याला दिलासा देणार्‍या गोष्टी व्यक्तीने स्वत: शोधल्या तर अधिक चांगले. गेलेल्या गोष्टी आणि व्यक्ती आपल्या आयुष्यात पोकळी निर्माण करतात, पण त्या पोकळीत आपण हरवायचे की नाही, हे ज्याने त्याने ठरवायचे...

आहार हेच औषध!

आपली प्राणशक्ती आपण आहाराने नीट, व्यवस्थित जोपासली, तिची काळजी घेतली, तर आपण कधीच आजारी पडणार नाही. ज्यांची प्राणशक्ती कमी झाली आहे, त्यांना औषध जीवनदान देऊ शकत नाहीत. योग्य प्रमाणात आहार हेच औषध आहे...

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग ९) : ‘क’ जीवनसत्वाचा स्रोत - लिंबू

सध्याच्या ‘कोविड-१९’च्या पार्श्वभूमीवर, प्रतिकारशक्ती उत्तम राखण्यासाठी ‘क’ जीवनसत्त्वाचा (व्हिटॅमिन) वापर (गोळ्या, रासायनिक पद्धतीने बनविलेल्या) खूप मोठ्या प्रमाणात होताना दिसतो. काही जाहिराती बघून किंवा कुणाचे ऐकून या गोळ्या हमखास सुरू केल्या जातात. ‘ व्हिटॅमिन सी’चे शरीरात कार्य काय, त्याचे गुणधर्म काय, किती प्रमाणात त्याची गरज असते, कुठल्या आहारद्रव्यातून ते मिळू शकते. याबद्दल आपण जाणून घेऊयात...

सांग कसे विसरावे...

सुरुवातीला जखम भळभळणारी असते. खोल असते. जसे जसे दिवस जातात तसतशी ती भरायला लागते. पण, तरीही कित्येक वेळा जेव्हा काही प्रसंगी स्मृती दाटून येतात, तेव्हा ती शोकातून प्रत्येकाने, ते अनुभवतच जाणे आवश्यक आहे. काही काळ व्यक्तीला आपल्या या भावना दडपून टाकण्यात क्षणिक दिलासा वाटतो. पण, जखम जर भरायला हवी असेल, तर तिच्याकडे लक्ष द्यायला पाहिजे, स्वत:ची काळजी घ्यायला हवी...

कोरोना कहर (भाग-२१) : ‘कोरोना’ व्हायरस आणि मानसिकता

साधारणपणे २०१९च्या शेवटी चीनच्या वुहान शहरात कोरोना व्हायरसच्या साथीला सुरुवात झाली आणि त्यानंतर झपाट्याने हा व्हायरस संपूर्ण जगभरात पसरला. या ‘कोविड-19’च्या आजाराने फक्त लोकांच्या शरीरावरच हल्ला नाही केला, तर मानसिकतेवरही प्रचंड प्रमाणात आघात केल्यामुळे त्याचे वाईट परिणामही दिसून आले...

स्वसंदेहांवर स्वनियंत्रण

पण, स्वत:वर विश्वास ठेवल्यास आपल्याला जे मनापासून प्राप्त करायचे आहे, त्यावर लक्ष केंद्रित करता येईल. आपल्या जीवनात जर अनिश्चितता नसेल, तर सामान्यपणे जगायलाच मजा येणार नाही. ज्यांना अपयशाची भीती वाटते, त्यांना खरंतर जगायचीच भीती वाटत असते, असे म्हटल्यास वावगे ठरणार नाही. तेव्हा स्वत:च्या वेड्या मनाला वादळात भरकटवणार्‍या विचारांपासून बाहेर काढायला हवे आणि वेळोवेळी एका जागी शांत बसवून निर्णय घ्यायला शिकवायला पाहिजे...

कोरोना कहर (भाग-२०) कॅल्केरिया कार्ब

होमियोपॅथीमध्ये एका रोगाला ठराविक अशी औषधे नसतात, तर रुग्णाच्या लक्षणांच्या आधारे प्रत्येक रुग्णाचे औषध ठरते. आजाराच्या नुसत्या नावावरून औषधे दिली जात नाहीत, तर आजारी माणसाच्या लक्षणे व चिन्हांचा अभ्यास करून मगच औषध निवडले जाते. कोरोना व्हायरससारख्या साथीच्या आजारात जेव्हा अनेक केसेसचा अभ्यास केला जातो, तेव्हा काही औषधे प्रामुख्याने उपयोगी पडतात असे दिसून येते. याच यादीतील एक औषध म्हणजे ‘कॅल्केरिया कार्ब.’ (Calcarea Carb)..

‘फीट’ आणि प्रथमोपचार

‘फीट’च्या बाबतीत फार काळजी घ्यावी लागते. जर रुग्णाने श्वासोच्छवास थांबवला, तर ते चांगले लक्षण नाही. अशावेळी विलंब न करता ताबडतोब डॉक्टरकडे धाव घ्यावी. त्वरित उपचारासाठी काही पद्धती आहेत...

शरीराची हाक ऐका!

डोळे थकले की आपोआप बंद होतात आणि बोटं नकळत त्यावरुन फिरु लागतात. बोटाला काही लागलं की ते आपोआप तोंडात जात यावरून सहज लक्षात येतं की, शरीर बाह्य किंवा आंतरिक त्रास दूर करण्याचा स्वतः प्रयत्न करीत असते. आपण त्यावेळी लक्ष देऊन शरीराची भाषा समजून घेऊन त्याला हवे ते केले, तर शरीराची स्वतःची ताकद आपोआप बरं होण्याची आपल्याला अनुभवास येते. त्यासाठी शरीराला थोडा वेळ देणे गरजेचे आहे...

वाचा! का केला जातो ऑगस्टमध्ये 'स्तनपान जागृती सप्ताह'

ग्लोबल न्यूट्रिशन रिपोर्ट २०२० जाहीर ..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-८) - फलाहाराचे नियम

श्रावण सुरू झाला की, विविध व्रत-वैकल्ये सुरू होतात. घरांतील वृद्धांमध्ये उपवासाचे प्रमाण वाढते आणि विविध उपवासांमध्ये फलाहार हा प्रामुख्याने केला जातो. नैवेद्यासाठीदेखील फळे वापरली जातात. आयुर्वेदशास्त्रानुसार जसे अन्नग्रहणाचे काही नियम आहेत, त्याचप्रमाणे फलाहाराचेही आहेतच. त्याबद्दल आज जाणून घेऊया.....

देह जाळिती स्वसंदेह...

आपल्यातल्या सद्गुणांची वा प्रतिभेची आपल्यालाच ओळख उरत नाही. आपला मग कस्तुरीमृग होतो. संत कबीरजींनी म्हटलं आहे तसा ‘कस्तुरी कुडली बसे मृग ढूँढे बनमाही’ ही स्वतःबद्दलची भ्रांती रोगट आणि धोकादायक आहे. आपण जेव्हा स्वतःमधल्या गुणांना मानत नाही, तेव्हा आपली प्रेरणादायी ऊर्जासुद्धा आपल्याकडे टिकत नाही. असे रोगट स्वसंदेह हे हावरट बांडगुळांसारखे आहेत, ते आपल्याला गिळून टाकतात. आपली ऊर्जा, आपला सन्मान आणि क्षमता सगळंच संपवतात...

कोरोना कहर (भाग-१९) - अ‍ॅट्रोपा बेलाडोना’

कोरोना व्हायरसच्या या महामारीच्या साथीमध्ये एक गोष्ट फार महत्त्वाची असते व ती म्हणजे, प्राथमिक पातळीवरच आजाराचे निदान करणे व त्याच पातळीवर त्याला थांबवून त्यावर उपचार करून बरे करणे. जर या आजाराला प्राथमिक पातळीवरच रोखले, तर पुढील गुंतागुंतीचे प्रकार आपण टाळू शकतो व रुग्णदेखील लगेच बरा होतो. यासाठी या आजाराच्या लक्षणे व परिणामांचा व्यवस्थित अभ्यास करणे अत्यंत गरजेचे असते. या आजाराचा शरीरातील पेशींवर कसा परिणाम होतो. (Pathophysiology) हे जाणून घेणे फार गरजेचे असते. होमियोपॅथीमध्ये अशी काही प्रभावी औषधे ..

'लॉकडाऊन'मुळे संतापाचा उद्रेक !

महिलांपेक्षा पुरुष अधिक बळी, ‘टाटा सॉल्ट लाइट’चे सर्वेक्षण ..

निरोगी जीवनासाठी निसर्गोपचार

त्रासदायक आहार बंद करून काही काळ केवळ रसाहार घेतला, तर पुन्हा परत सुदृढ निरोगी आयुष्य जगू शकतो. त्यासाठी पूर्वजांनी घालून दिलेल्या नियमांचे पालन करणे गरजेचे आहे...

स्वच्छ राहा, सुरक्षित राहा!

कोरोनाच्या पार्श्वभूमीवर ‘आरोग्य’ हा विषय वैश्विकद़ृष्ट्या महत्त्वपूर्ण ठरला आहे. सार्वजनिक स्वच्छता हे सार्वजनिक आरोग्याचे एक महत्त्वाचे अंग आहे. ‘आरोग्यसंपन्न किंवा निरोगीय पर्यावरणीय परिस्थिती’ निर्माण करण्याची कृती किंवा प्रक्रिया म्हणजे ‘सार्वजनिक स्वच्छता’ होय़ ‘सार्वजनिक आरोग्य’ म्हणजे समाजाच्या किंवा एकूण लोकसंख्येच्या आरोग्याची अवस्था होय. लोकांच्या आरोग्याचे रक्षण करणे, त्याची गुणवत्ता वाढवणे व ते सुधारणे यासाठी समाजाने संघटित केलेल्या प्रयत्नांना ‘सार्वजनिक आरोग्य’ म्हणतात...

कोरोना कहर - भाग-१८- ‘कार्बोव्हेज’

होमियोपॅथीच्या औषधांबद्दल सर्वात मोठा गैरसमज आहे की, लोकांना वाटते की होमियोपॅथीची औषधे संथ काम करतात व पटकन प्रभाव दाखवत नाहीत. परंतु, असे अजिबात नाही. होमियोपॅथीची औषधेसुद्धा आपत्कालात फार त्वरित आणि गुणकारी पद्धतीने उपयोगी पडतात. ‘कोविड-१९’च्या साथीमध्ये जेव्हा एखाद्या रुग्णाची प्रकृती गंभीर होते, त्यावेळी काही महत्त्वाची होमियोपॅथीक औषधे वापरल्यास या गंभीर आजारावरही मात करता येते. कोरोनाच्या गंभीर परिणामाला उपयुक्त असे एक औषध आज आपण पाहणार आहोत आणि ते म्हणजे ‘कार्बोव्हेजीटॅबिलीस’ अथवा ‘कार्बोव्हेज’ ..

इच्छा‘शक्ती’ तेथे मार्ग...

पण, ज्या लोकांना मोह आवरता येत नाही, त्यांच्यात इच्छाशक्तीची पातळी तरी कमी असते किंवा त्यांनी इच्छाशक्तीचा यथोचित वापरच केलेला नसतो. यासाठी इच्छाशक्तीचा वापर आपण आपल्या आयुष्यात कसा करायला पाहिजे, हे जाणून घेणे आवश्यक आहे...

स्वयंपाकासाठी सुयोग्य भांड्यांचा वापर

अन्नाचे, आहाराचे जसे विविध गुणधर्म आहेत, तसेच ज्या भांड्यांमध्ये अन्न शिजविले जाते, ज्या पद्धतीने शिजविले जाते, त्यानुसारही त्याच्या गुणधर्मात बदल होतात. हल्ली स्वयंपाक घरात नॉनस्टिक भांडी अधिक वापरली जातात, ज्यात तेल/तूप कमी लागते. क्वचितप्रसंगी तेला-तुपाशिवायही अन्न शिजते, तसेच त्यात अन्न चिकटत नाही, पटकन सुटते. तिसरा उपयोगी गुण म्हणजे त्याची स्वच्छता करणे खूप सोपे आहे. हे वर-वर दिसणारे फायदे जरी असले, तरी नित्य जीवनात, दैनंदिन वापरात नॉनस्टिक किंवा कूकवेअर वापरू नये. असे का, ते आजच्या लेखात सविस्तर ..

कोरोना कहर (भाग-१७) - ‘ग्रिंडेलिया’

कोरोना व्हायरसचा प्रादुर्भाव हा प्रामुख्याने श्वसनसंस्थेवर होत आहे, असे रुग्णांच्या रोग लक्षणांवरून दिसून येते. जेव्हा प्रामुख्याने ताप येऊन मग श्वसनमार्ग व फुफ्फुसे यांना विषाणूंचा संसर्ग होतो. त्यावेळेस या लक्षणातून त्वरित आराम मिळण्यास काही होमियोपॅथीक औषधे फार उपयुक्त आहेत. या औषधांच्या उपयोगाने रुग्ण आजाराच्या गुंतागुंतीमधून लवकर बाहेर येतो. या औषधांपैकी एक महत्त्वाचे औषध म्हणजे ‘ग्रिंडेलिया’ (Grindelia) ..

इच्छाशक्तीची पारख...

इच्छाशक्तीत एक प्रकारची जबरदस्त कार्यशीलता आहे. ‘केल्याने होत आहे रे आधी केलेची पाहिजे’ ही उक्ती इच्छाशक्तीचे खरे सार आहे. काही जणांकडे प्रबळ इच्छाशक्ती आहे आणि काही जणांकडे इच्छाशक्तीची वानवा आहे, या सिद्धांतात तसे काही तथ्य नाही. तथ्य इतकेच आहे की, काही जण आपल्या आयुष्य बदलण्यासाठी वा त्यात परिवर्तन करायला तयार असतात आणि काहींची तशी अजिबात तयारी नसते. ..

ऊर्जावर्धक - रोगप्रतिकारक ‘अश्वगंधा’

‘पितांबरी’ने ‘अश्वगंधा’ वनस्पतीवर संशोधन करुन शास्त्रशुद्ध पद्धतीने अश्वगंधा वनस्पतीच्या अर्कापासून ‘अश्वगंधा-टॅब्लेट’ची निर्मिती केली आहे. त्यामुळे ‘पितांबरी अश्वगंधा‡टॅब्लेट’मधून ‘अश्वगंधा’ वनस्पतीची कार्यकारी तत्त्व जशीच्या तशी आपल्याला मिळतात. ‘अश्वगंधा’ वनस्पती ही उत्कृष्ट ‘इम्युनोस्टिम्युलेटर’ आहे. अश्वगंधातील ‘विथेनॉन’ हे रसायन शरीरातील कोशिकांमध्ये (सेलमध्ये) घातक विषाणूचा प्रवेश थांबवून रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवण्यासाठी मदत करते. त्यामुळे कोरोनासोबतच इतर कोणतेही आजार झालेल्या रुग्णांचे ‘व्हायरल ..

कोरोना कहर (भाग-१६)- ‘चायना आर्स’

तापात रुग्णाचे हात-पाय बर्फासारखे थंडगार पड़तात. रुग्णाला झोप लागत नाही व मधूनमधून दम लागू लागतो. तापामध्ये रुग्णाला खूप घाम येतो. त्यामुळे रुग्ण खूप थकून जातो. सतत आम्लपित्ताचा त्रास होऊ लागतो. छातीत थडथडायला लागते. (Palpitations ) या आणि अशा प्रकारची जर लक्षणे रुग्णामध्ये आढळली तर ‘चायना आर्स’ हे औषध तो आजार मुळापासून बरे करते...

इच्छाशक्तीचे ईप्सित...

आपण लोकांना पसंतीची संधी दिली तर प्रत्येकाला इच्छाशक्ती नक्कीच पाहिजे असते. इच्छाशक्तीच्या मुळाशी काय आहे, तर आपल्या छोट्या-छोट्या मोहांना बळी न पडता आपल्या जीवनातील महत्त्वाच्या महत्त्वाकांक्षांना कितीही वेळ लागला तरी प्राप्त करण्याची इच्छा आणि बांधिलकी. यासाठी आपल्याला छोट्या-छोट्या मोहांना दूर ठेवायला लागते...

शुअरक्लिन... आता हात होतील निर्जंतुक क्षणात!

इथिल अल्कोहोलयुक्त ‘पितांबरी शुअरक्लिन’ हॅण्ड सॅनिटायझर’ केवळ कोरोना विषाणूसाठीच नव्हे, तर आपल्या हातांवरील सर्वच घातक, तसेच साथीचे आजार पसरवणार्‍या विषाणू, जिवाणूंना निर्बंध करण्यासाठी उपयुक्त ठरते. आपल्या हातांवर असलेल्या कुठल्याही घातक विषाणूला एक मेद आवरण असते. ज्यामुळे तो विषाणू संसर्ग करु शकतो. पण, ‘पितांबरी शुअरक्लिन’ हॅण्ड सॅनिटायझरने हात स्वच्छ केल्यावर यामधील इथिल अल्कोहोलमुळे विषाणूवरील हे मेद आवरण विरघळण्यास मदत होते, ज्यामुळे तो विषाणू संपूर्णपणे नष्ट होतो आणि आपल्याला कुठलाही रोगसंसर्गाची ..

इतनी शक्ति हमें देना दाता...

आपण यापूर्वीही खरेतर यापेक्षा आव्हानात्मक आणि कठीण दगडांना फोडून आपला इथवरचा मार्ग स्वतःच घडविला. हे जेव्हा लक्षात येतं, तेव्हा समस्या तेवढीच लांबी-रुंदीची असते. पण, आपली लांबी-रुंदी मात्र कित्येक पटीने वाढते. ..

कोरोना कहर (भाग-१५) - ‘अँटीम टार्ट’

सर्वसाधारणपणे मवाळ रुग्णांमध्ये ताप व कोरडा खोकला व अंगदुखी अशी सामान्य लक्षणे दिसतात. परंतु, आजाराची तीव्रता वाढून जेव्हा अजून महत्त्वाच्या अवयवांची लक्षणे दिसू लागतात, तेव्हा ‘अँटीम टार्ट’ (Antim Tart) सारखे औषध मदतीला धावून येते. आपण या ‘अँटीम टार्ट’बद्दल आज माहिती पाहूया. ..

आणीबाणीची ४५ वर्षे

२५ जून १९७५. भारतीय लोकशाहीमधला काळकुट्ट दिवस. याच दिवशी मध्यरात्री १२ पासून तत्कालीन राष्ट्रपती फक्रुद्दीन अली अहमद यांनी आणीबाणी घोषित केली. आज या घटनेला ४५ वर्ष पूर्ण होत आहेत. पण, आणीबाणी का घोषित करावी लागली? त्याआधी नेमक्या अशा कोणत्या घटना घडल्या, ज्यामुळे आणीबाणी लादण्याचा निर्णय घेण्यात आला, त्याचाच आढावा या लेखातून घेण्याचा हा प्रयत्न. ..

‘गोपियुष’ घेऊया, ‘इम्युनिटी’ वाढवूया!

अभिनव उत्पादनांची निर्मिती करणार्‍या ‘पितांबरी’ कंपनीने 3 वर्ष संशोधन करुन निरोगी देशी गाईच्या दुधापासून रोगप्रतिकारशक्तीवर्धक ‘गोपियुष कॅप्सुल’ आणि ‘गोपियुष च्युएबल टॅब्लेट्स’ तयार केल्या आहेत. सध्या ‘कोविड-१९’च्या संक्रमणापासून आपल्याला वाचायचे असेल, तर सर्वात जास्त गरज आहे ती रोगप्रतिकारशक्ती वाढवण्याची आणि त्यासाठी आयुर्वेदानुसार ‘ओज’ व ‘सप्त’ धातू वर्धन होणे आवश्यक आहे. ‘गोपियुष’ सप्त धातूंपैकी रस धातू आणि शुक्र धातू यांची त्वरीत वाढ करते. त्यामुळे शरीरामध्ये ओजाचा संचय होऊन रोगप्रतिकारक क्षमता ..

कभी सुख कभी दुख, यही जिंदगी है...

ज्यांनी आत्महत्येच्या काठावरून परंतु जीवन संपन्न करायचे ठरविले, त्यांना पुढे ते अमाप सुख मिळाले. ते त्यांच्या मुखातून ऐकून कान तृप्त होतात. जेव्हा मन काळोखात हरवते, तेव्हा संतोषाचा प्रकाश दिसण्याची सुतराम शक्यता मावळते. पण, आयुष्य काळोखाला भेदून प्रकाशाकडे जाऊ शकते आणि त्यासाठी उत्तम मार्गदर्शन, योग्य उपचार आवश्यक आहेत. डीप्रेशनमधून नक्की बाहेर येता येतं. मात्र, मदतीची हाक वेळीच मारता यायला हवी...

कोरोनाचा कहर (भाग-१४) - जेल्सेमियम

कोरोनाचा कहर (भाग-१४) - जेल्सेमियम..

‘कोरोनामुक्त मुंब्रा’

‘अर्शिया वेल्फेअर फाऊंडेशन’ आणि ठाणे महानगरपालिकेच्या संयुक्त विद्यमाने मुंब्र्यामधील संजय नगर, समर्थ नगर, गावदेवी, शैलेश नगर येथे दि. ११ जून ते १४ जून असे चार दिवस आरोग्य तपासणी शिबीर आयोजित करण्यात आले होते. ‘अर्शिया फाऊंडेशन’ला सर्वतोपरी मदत केली होती, ती भारतीय जनता पक्ष आणि जनकल्याण समितीने. या सगळ्या ‘कोरोना योद्ध्यां’ना भेटून एकच जाणवले, तो म्हणजे त्यांचा संकल्प- ‘मौत से क्या डरना? हमे अपना फर्ज निभाना हैं।’..

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग-६) जागतिक अन्नसुरक्षा दिन, २०२०

२०१४ पासून ‘जागतिक आरोग्य संघटने’ने FAO (Food And Agriculture Organisation of United Nations) बरोबर संयुक्त विद्यमानाने ७ जूनला जागतिक अन्न सुरक्षा दिन (म्हणजेच World Food Safety Day) साजरा करण्याचे घोषित केले आहे. असा जागतिक दिवस घोषित करण्यामागचे कारण म्हणजे, अन्नातून होणार्‍या आजारांवर, आरोग्यावर प्रतिबंधात्मक उपाय, त्याची ओळख आणि त्यावरील उपाययोजना करणे. तेव्हा, आजच्या भागात त्याविषयी सविस्तर जाणून घेऊया.....

जिंदगी ना मिलेगी दोबारा...

नैसर्गिक आव्हानांवर आपले नियंत्रण नाही, हे आपण नम्रपणे स्वीकारुया. पण, त्याचवेळी या सगळ्या आव्हानात्मक परिस्थितीला आपण कसे सामोरे जायचे? भीतीने मरून जायचे, का ‘जिंदगी ना मिलेगी दोबारा’ हे लक्षात घेऊन धाडसाने सामोरे जायचे, हे तर आपल्याच हातात आहे. ..

कोरोना कहर (भाग - १२ - ‘कोरोना’वर उपयुक्त ‘कॅम्फर’

तापामध्ये डोळे दुखू लागतात. वेदना डोक्यापासून निघून हाताच्या बोेटांपर्यंत पसरतात. सतत नाकाला चुरचुरत राहते व सर्दी होते. जिभेचा रंग निळसर होतो. कारण, रुग्णाला ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी पडतो व दम लागू लागतो. अंग थरथरू लागते. ताप येताना थंडीपासून ताप येतो व शरीर एकदा थंड, तर नंतर गरम असे बदल होतात. अंग तापलेले असताना रुग्णाला पांघरुण घ्यावेसे वाटते. अचानकपणे ताप येतो. त्यानंतर जबरदस्त थकवा येतो. घाम कमी येतो व रुग्ण एकदम थकल्याने कोसळून जातो. ..

कोरोना कहर (भाग-११) - कोरोनावर परिणामकारक ‘युपॅटोरीयम परफोलिअ‍ॅटम’

‘ब्रायोनिया अल्बा’नंतर अजून एक महत्त्वाचे औषध आहे, जे ‘कोविड-१९’च्या कार्यावर अतिशय परिणामकारक आहे व ते म्हणजे ‘युपॅटोरीयम परफोलिअ‍ॅटम’ (Eupatorium Perfoliatum) ‘युपॅटोरीयम’ची लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत. या औषधाचे सर्वात मोठे लक्षण म्हणजे अतिशय तीव्र व प्रखर हाडांच्या वेदना होणे. रुग्णाला जणू असे वाटते की, त्याची हाडे मोडत आहे. जबरदस्त हाडांच्या वेदना हे याचे प्रमुख लक्षण आहे...

दुरितांचे तिमिर जावो...

आपले संवाद जर निर्मळ आणि मोकळे असतील, तर ‘लॉकडाऊन’नंतरचा ‘कोविड- १९’बरोबरचा प्रवास सोपा होईल. माणसांची नाती अभंग राहतील. नात्यांमधला घरंदाजपणा आणि माननीयता शाबूत राहतील...

अन्न हे पूर्ण ब्रह्म (भाग ५) - आज खाने में क्या है?

परवा किराणाच्या दुकानात एक संवाद ऐकला. “सध्या बेकिंग पावडर, बेकिंग सोडा, मैदा, इनो इ. पटकन संपते. (Selling like hot cakes!) या जिन्नसांची डिमांड ‘लॉकडाऊन’ मध्ये खूप वाढली आहे!” इ.इ. घरी येता येता विचार करू लागले. एवढे का बरे लागत असेल? आणि जे वापरतात, त्यांना त्या वस्तूंचे फायदे-तोटे माहीत आहेत का? मग ठरविले, आजच्या लेखातून या वस्तूंवर लिहावे.....

सशक्त व्हा, उठा चला!!!

साहजिकच ‘कोविड’च्या विकृत आणि विलक्षण इतिहासाचा आपणही भाग होतो, याचा आपल्यालाही अभिमान वाटेल. कारण, आपण यातून सुखरूप बाहेर पडलो. कारण, आपलीही प्रतिकारशक्ती अचाट आणि पराक्रमी होती, म्हणून आपण ‘कोविड-१९’चा पाडाव केला, याचा पुरावा आपोआप आपल्याबरोबर या जगाला मिळेलच...

कोरोना संक्रमण काळात पशुपालकांनी घ्यावयाची काळजी

दूध काढणे हे अत्यावश्यक सेवेमध्ये येते आणि त्यासाठी पशुधनाचे व्यवस्थापन करावे लागते. गाई-म्हशीला वेळच्यावेळी चारापाणी करावे लागते. त्यांना रोगराईपासून दूर ठेवावे लागते आणि रोज सकाळ-संध्याकाळ त्यांच्यापासून दूध काढणार्‍या लोकांमध्येही भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. शेतीला ‘लॉकडाऊन’मधून सध्या वगळले असले तरी बर्‍याच पशुपालकांना त्यांच्या काम करण्याच्या ठिकाणावर कसे काम करावे, हे सांगण्यासाठी सदर लेखात माहिती दिलेली आहे...

अन्न हे पूर्णब्रह्म...(भाग-४)

उन्हाळा म्हटला की अन्नधान्याची वाळवण-साठवण ही ओघाने आलीच. तेव्हा, नेमकी ही साठवण कशी करावी आणि हे करणे आरोग्यासाठी किती फायदेशीर ठरु शकते, याचा आढावा घेणारा हा लेख.....

कोरोना कहर (भाग-८)

कोरोना व्हायरसचा संसर्ग हा जरी मुख्यत्वे करून श्वसनसंस्थेशी निगडित असला तरी त्याचा परिणाम हा माणसाच्या संपूर्ण शरीरावरच नव्हे, तर मनावरसुद्धा होत असतो. जसे आधी आपण पाहिले की, छातीशी, फुप्फुसांशी व श्वसनसंस्थेशी निगडित असलेली सर्व लक्षणे ही अभ्यासली जातात. त्याचबरोबरीने या साथीच्या आजाराची सामान्य लक्षणेसुद्धा अभ्यासून त्यानुसार होमियोपॅथीचे औषध ठरवले जाते...

‘स्मार्टफोन पिंकी सिंड्रोम ’ पासून सावधान

‘लॉकडाऊन’मुळे हाताशी भरपूर रिकामा वेळ असल्यामुळे तर स्मार्टफोन वापरण्यात जाणार्‍या तासांमध्ये प्रचंड वाढ झाली आहे आणि त्यातूनच ’पिंकी फिंगर’ म्हणून ओळखल्या जाणार्‍या करंगळीमध्ये व्यंग निर्माण होत असल्याची तक्रार घेऊन येणार्‍यांची संख्या दिवसेंदिवस वाढत आहे. यात, तासनतास स्मार्टफोनचे वजन पेलण्यामुळे आपल्या डॉमिनंट किंवा प्रामुख्याने वापरल्या जाणार्‍या हाताची करंगळी वाकडी होत असल्याचे दिसून येत आहे. यालाच ‘स्मार्टफोन पिंकी’ असे म्हणतात. ..

खरा तो एकचि धर्म...

आपण या कोरोना महामारीच्या काळात पाहिलं की, जो तो स्वतःच्या सुरक्षिततेचा प्रथम विचार करताना दिसतो. पण, याचा अर्थ दुसर्‍याच्या रोगग्रस्ततेचे किंवा कोणाची मृत्यूची बातमी ऐकल्यावर आपल्याला दुःख होत नाही असे नाही. दुःख तर होतेच, पण आपण कसे या महामारीतून वाचलो, याचे सुख मात्र आपल्याला अधिक असते. जेव्हा मृत्यूचे तांडवनृत्य डोळ्यांसमोर चालू असतं, तेव्हा ‘मला वाचव रे देवा’ ही आर्त वा आक्रमक प्रार्थना आपल्या संकटकालीन ‘डिफेन्स’चा एक महत्त्वाचा नैसर्गिक हिस्सा आहे...

कोरोना कहर (भाग-७)

शरीरशास्त्रानुसार कोरोना व्हायरसमुळे जे प्राथमिक व नंतर गुंतागुंतीचे बदल शरीरात होतात, ते लक्षणे व चिन्हांच्या रुपात रुग्णांमध्ये दिसून येतात. ही लक्षणे व चिन्हे नीट उतरवून घेतली जातात...

कोरोना कहर (भाग-६)

कोरोना व्हायरसच्या या साथीमध्ये होमियोपॅथीचे उपचार हे अत्यंत गुणकारी आणि वरदान ठरले आहेत. या उपचारांबद्दल आपण माहिती विस्तृतपणे घेणारच आहोत. परंतु, त्याआधी आपण पाहूया की, हा ‘साथीचा रोग’ म्हणजे नक्की काय असतो?..

परतफेडीची हीच ती संधी!

भौगोलिक अंतर असले तरी ज्येष्ठ नागरिकांसाठी मानसिक आणि सामाजिक जवळीक साधण्यासाठी टेलिफोन-मोबाईलची, अर्थात संपर्क आणि संवादाची गरज आहेच. आपण सगळ्यांनाही त्यांची सतत विचारपूस करणे आवश्यक आहे. आपण त्यांना आज प्रेमाने सांभाळणे हे तर परम कर्तव्यच. ..

अन्न हे पूर्णब्रह्म (भाग-३) : आहार कसा निवडावा?

आहार निवडताना व्यक्तीचे वय (बाल, तरुण वा वृद्ध) निरोगी अवस्था का रोगी, पचनशक्तीची क्षमता, भुकेची जाणीव आणि ऋतुमानाचा नक्की विचार करावा. ..

कृषीला दिवस सुगीचे!

कोरोनाला मी माझ्या भाषेत ‘अर्बन डिसीज’ म्हणतो, म्हणजे ‘शहरी आजार.’ आजवर ज्या साथी होत्या त्या बर्‍यापैकी गावातून शहराकडे यायच्या. पण, या आजाराचा प्रवास शहराकडून गावाकडे आहे. म्हणूनच भारतात जवळपास ५६ जिल्हे असे आहेत जिथे कोरोना पोहोचलेला नाही. ‘लॉकडाऊन’च्या घोषणेपूर्वी कित्येक लोक मोठ्या शहरातून आपापल्या गावी निघून गेले. यात सर्वाधिक जो भरडला गेला तो मजूर आणि कामगार वर्ग. ..

स्पर्शसंसर्गाची विकृत भीती...

स्पर्शसंसर्गाची भीती आपल्या मनात संचारते आहे नि जितकी विधायक राहायला हवी तितकी विधायक न राहता आता ती विकृत झाली आहे. आपली नैतिक सूज्ञता नष्ट झाली आहे. आपली विवेकनिष्ठ विचारपद्धती व सद्सद्विवेकबुद्धी कोरोनाच्या लाटेत वाहून गेली आहे. आपण मनाला आवर घालायला पाहिजे...

कोरोनाचा कसोटी काळ

शिक्षकांनी आदर्श वागण्यात सार्वजनिक स्वच्छतेकडे जास्त लक्ष द्यावे. एकदा चांगले वळण पडले की, पुढे फारसे काही सांगावे लागत नाही. स्वयंशिस्त बाळगणार्‍या व्यक्ती पुढे जगभरात कुठेही गेल्या तरी आपली मूल्ये सोडत नाहीत. हा विषय फार गहन आहे. कारण, लोकसंख्या प्रचंड आहे. सगळ्यांना एका सूत्रात बांधणे अवघड असले तरी कठीण मात्र नक्कीच नाही...

बालकांच्या देखभालीमध्ये ‘रेस्पिरेटरी डिस्ट्रेस’चे व्यवस्थापन

मानवी शरीरातील श्वसनसंस्था ही नाकापासून सुरू होते व पुढे घसा (Pharynx), श्वसननलिकेचे मुख (Glottis), श्वसननलिका (Trachea, Bronchus) आणि तिच्या शाखा (Bronchioles) व द्राक्षाच्या आकाराच्या वायुकोशांनी (alveoli) भरलेल्या फुप्फुसांचा या संस्थेमध्ये समावेश होतो. ..

कोरोना कहर (भाग-५)

‘जागतिक आरोग्य संघटने’च्या सूचनांनुसार कोरोनाचा विषाणू सुरुवातीला काहीही लक्षणे न दाखवणे ते गंभीर न्यूमोनियाची लक्षणे दाखवणे अशा स्वरुपात व्यक्त होऊ शकतो.या आजाराने प्रभावित होऊन लक्षणे दाखविण्याचा कालवधी (Incubation period) हा पाच ते सहा दिवसांचा असतो.‘जागतिक आरोग्य संघटने’च्या माहितीनुसार कोरोनाविषयी काही समज आणि गैरसमज आपण जाणून घेऊया...

किसके रोके रुका है सबेरा...

खात्रीपूर्वक वैद्यकशास्त्रावर निर्धास्त विश्वास ठेवा. कुठल्याही संकटावर मात करून मार्ग दाखविणार्‍या ऊर्जेला ‘शास्त्र’ म्हणतात. वैद्यकशास्त्राला केवळ संजीवनी देता येते. म्हणून आपल्याला जे शास्त्रीयदृष्ट्या सांगितले जात आहे, ते फक्त करा...

कोरोना कहर (भाग-४)

डिसेंबर २०१९ मध्ये चीनच्या वुहान शहरातून पसरलेल्या नवीन प्रकारच्या कोरोना व्हायरसमुळे केवळ चीनमध्येच नाही, तर संपूर्ण जगभरात भीतीचे वातावरण तयार केले. जिकडे तिकडे तयार झालेल्या या भयग्रस्त स्थितीमुळे अनेक प्रकारच्या अफवा, नाना प्रकारच्या उपचारांबद्दल मेसेजेस सोशल मीडियावर फिरू लागले. फेसबुक व व्हॉट्सअ‍ॅपसारख्या माध्यमांवर या प्रकारच्या संदेशांचा अक्षरक्षः पाऊस पडला. परंतु, याचा परिणाम म्हणून या व्हायरसबद्दलचे भय लोकांच्या मनात लगोलग वाढू लागले. ..

अन्न हे पूर्णब्रह्म...(भाग-२)

हल्ली बरेचदा ‘व्याधिक्षमता’ वाढविण्यासाठी काय खावे, असे विचारले जाते. पण ‘व्याधिक्षमता’ म्हणजे काय? ती अशी वाढवता येते का? वाढली की कायम तशीच राहते का, याबद्दल कधी विचार केलाय का? आज याबद्दल जाणून घेऊया...

आत्मसंयमाचे आचरण

आपल्या आत्मसंयमाच्या वैशिष्ट्यपूर्ण नमुन्यात एका बाजूला देव असतात आणि दुसर्‍या बाजूला दानव असतो आणि त्याची भीषण लढाई सतत चालू असते. आपल्या सर्वांना मात्र असं वाटतं की, ज्याची इच्छाशक्ती प्रबळ आहे, त्या व्यक्ती ही लढाई उत्तम लढतात. ..

आयुर्वेद नेऊ घरोघरी...

आम्ही माध्यम आहोत, केवळ 'आयुर्वेद नेऊ घरोघरी' हेच आमचे ब्रीद आहे़ लोकांच्या गरजा आणि त्यांचे हित लक्षात घेऊनच आम्ही आमच्या उत्पादनांवर भर दिला आहे. लक्ष्मी चंचल असते, त्यामुळे अफाट नफा मिळवून ती टिकेलच असे नाही. त्यामुळे सचोटीने काम करत राहिल्यास कशाचीही कमतरता भासत नाही...

कोरोना कहर भाग ३

आजाराचा योग्यवेळी प्रतिबंध करणे हे आजार बरे करण्यापेक्षाही जास्त महत्त्वाचे असते. (Prevention is better than Cure) असे नेहमी म्हटले जाते. कोरोना व्हायरसच्या प्रतिबंधासाठी काही गोष्टींची खबरदारी घेणे महत्त्वाचे असते...

कोरोनाशी कसे लढायचे ?कोरोनाशी कसे लढायचे ?

कोरोना’चे संकट हे कायमस्वरूपी टिकणारे नसून आज ना उद्या ते जाणार आहे व पुन्हा पूर्वीसारखी परिस्थिती निर्माण होईल, असा विश्वास बाळगा. यामुळे जीवनात सकारात्मकता निर्माण होण्यास मदत होईल..

अन्न हे पूर्णब्रह्म... (भाग-१)

आपल्या जीवनाच्या शारीरिक, मानसिक, भावनिक जडणघडणीमध्ये महत्त्वाची भूमिका निभावतं ते आपण ग्रहण केलेले अन्न. तेव्हा, या अन्नसेवनाशी संबंधित विविध पैलूंवर आपण पुढील काही भागांमधून प्रकाश टाकणार आहोत...

घरी बसाल तर...

आपल्या आयुष्यात अनेक गोष्टी आहेत, ज्या आपल्याला एक माणूस म्हणून आवाक्याच्या बाहेर असतात. आपली बुद्धी, आपली ऊर्जा, आपली ताकद कशाकशालासुद्धा या गोष्टी दाद देत नाहीत. साहजिकच या अशा प्रकारच्या गोष्टी आपल्या अस्तित्वासाठी घातक असतात. ..

कोरोना कहर - भाग-2

या विषाणूचा प्रसार नक्की कशाप्रकारे होतो, याची निश्चित माहिती जरी उपलब्ध नसली तरी या लक्षणांचे स्वरुप पाहता शिंकणे, खोकणे यामार्फत या विषाणूचा प्रसार होत असावा, असा एक प्राथमिक अंदाज आहे. यालाच 'Droplet infection' असेही म्हटले जाते. या विषाणूकरिता कोणतीही लस उपलब्ध नाही. त्यामुळे कोणीही जर कोरोनाची लस देत असल्यास ती फसवेगिरी आहे, हे लक्षात ठेवावे. कोरोना विषाणू हा प्राणिजन्य आजार आहे. नवीन जनुकीय रचना असलेल्या कोरोना विषाणूचा प्रसार नक्की कुठल्या प्राण्यापासून होतो, याची निश्चित अशी माहिती अद्याप ..

रोगप्रतिकारकशक्ती वाढविणारी योगसाधना

रोगप्रतिकारकशक्ती वाढविणारी योगसाधना ..

‘सर सलामत तो पगडी पचास...’

जे आरोग्याचे विशेषतः मानसिक आरोग्याचे रोग टाळता येतील ते टाळावे. मेंदू आपल्या शरीरातील सर्वात मोठा महत्त्वाचा अवयव आहे. कोरोनासारख्या अनेक जंतूंमुळे आपण त्याच्याकडे दुर्लक्ष का करायचे?..

सुप्रजा (भाग २८)

हल्लीच्या 'Multi-cuisine'च्या जमान्यात आयुर्वेदिक पथ्य सांगितले की, लोकांची/रुग्णांची भिन्नच प्रश्नावली समोर येते. तळलेलं खायचं नाही? तर सॅलडवर व्हर्जिन ऑलिव्ह ऑईल चालेल का? पित्त होताना आंबट फळं नको म्हटली की, किवी चालेल का? असा प्रश्न येतो. तसेच मिरची-मसालेदार नको म्हटल्यावर Jalapeno/Capsicum इ. चालेल का, असे एक ना अनेक प्रश्न उपस्थित होतात. आयुर्वेदात याच्यावर काय सांगितले आहे, ते आज आपण जाणून घेऊया...

कोरोना कहर (भाग १)

सध्या संपूर्ण जगभरात चर्चेत असणारा व त्याचबरोबर सर्व जगाला भयग्रस्त करणारा विषय म्हणजे ‘कोरोना’ व्हायरस. या कोरोना व्हायरसबद्दल विविध बातमीस्रोतांमधून वेगवेगळ्या बातम्या रोज येतच आहेत. परंतु, बर्‍याचदा या बातम्यांमध्ये विसंगतीही दिसून येते. अशा बातम्यांमुळे सामान्य जनतेमध्ये फार गोंधळ उडतो व अशा आजाराच्या साथींमध्ये आपण नक्की करायचे तरी काय, हे त्यांना कळत नाही. आपली नियमित लेखमाला थोडी बाजूला ठेवून आजपासून आपण ‘कोरोना’बद्दल सत्य माहिती जाणून घेऊया...

तुझे रुप चित्ती राहो...

जे आहे जसे आहे तसे स्वीकारावे आणि पुढे मार्गस्थ व्हावे हेच उत्तम! तरीदेखील आयुर्वेदाने मानवाला नेहमीच मोलाची साथ दिली आहे. ‘सुंदर दिसावं’ या आशेतून विविध क्रिम्स, पावडर चेहर्‍यावर चोपडल्या जातात. ‘विको’ उत्पादनांमध्ये आयुर्वेदिक घटकांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. त्यामुळे सौंदर्य विशेषत: चेहर्‍याच्या सौंदर्यासाठी विचार केला गेला तेव्हा कालसुसंगत ‘फेसवॉश’चा जन्म झाला...

एकतर्फी लक्षणांचे आजार (भाग ४)

एकतर्फी लक्षणांच्या आजारात काही वेळा आजाराची मुख्य किंवा प्रधान लक्षणे ही बाह्य स्वरूपाची असतात व काही ठराविक अवयवांपुरतीच मर्यादित असतात. ही बाह्य किंवा दृश्य लक्षणे मुख्यत्वे करून शरीराच्या बाह्य व दृश्य भागावर प्रवर्तित होत असतात. शरीर, मन व चैतन्यशक्तीमध्ये झालेल्या बिघाडाचे हे बाह्य स्वरूप मुख्यत्वे करून त्वचेवर दिसते. शरीराच्या त्वचेवर या आजाराचा प्रादुर्भाव प्रामुख्याने दिसून येतो. याचप्रमाणे या बाह्य स्थानिय लक्षणांमध्ये एखाद्या अवयवापुरतीच मर्यादित अशी लक्षणे दिसून येतात आणि म्हणूनच त्याला ..

अप्रिय प्रिय ते, प्रिय अप्रिय ते...

गरज असते तेव्हा आपण लोकांसाठी अप्रिय झालो तर काय बिघडणार आहे? आपल्या विचित्रपणाला आतापर्यंत इतर किती लोकांनी सहन केले नाही का? आपल्या आईवडिलांनी व शिक्षकांनी आपल्यासाठी किती वेळा वाईटपणा घेतला. पण, शेवटी त्यात हित आपलेच झाले. तसेच कधी कुणासाठी तरी आपण अप्रिय होऊ शकतो आणि त्यांचे भलेही करू शकतो...

दंतसंरक्षणाय

तोंड हे पचनसंस्थेचे प्रवेशद्वार आहे. मुखाचे आरोग्य हे एकूणच आरोग्याच्या द़ृष्टीने महत्त्वाचे आहे. दातांचा प्रामुख्याने उपयोग होतो तो चर्वणासाठी! त्यामुळे दात व हिरड्या हे घटक महत्त्वाचे ठरतात. खराब झालेले दात, किडलेले दात, वेडे-वाकडे दात, पुढे आलेले दात, हिरड्यांचे आजार यामुळे व्यक्ती संत्रस्त होते. ठणकणार्‍या दाढेपुढे जगातील कोणतंही दु:ख फिकं पडतं! अशावेळेस दंतवैद्य हा देवदूतासारखा वाटू लागतो. कोणतीही वेदना त्रासदायक असतेच, पण दातांच्या दुखण्यामुळे एखादी व्यक्ती हवालदिल होते. आपण प्रत्येकाने कधी ..

नकळत मनात डोकावताना

सार्‍यांना आपला इतका का राग येतो? त्यांना आपण का आवडत नाहीत? ते आपल्याला का धिक्कारतात? याचा खूप उहापोह करतो, पण लक्षात ठेवायला पाहिजे की, आपल्यासमोर एखादी गाडी चिखलातून निघून जाते तेव्हा चिखल तिच्याजवळ असणार्‍यावर उडतो. तिच्यापासून दूर असलेल्या लोकांवर नाही. ..

एकतर्फी लक्षणांचे आजार (भाग ३)

एकतर्फी लक्षणांच्या आजारांचे उपचार करत असताना चिकित्सकाला फार काळजी घ्यावी लागते. कारण, बर्‍याच वेळा ‘सम’ असे औषध न मिळता ‘अंशत: संलग्न’ असे औषध दिले जाण्याचा संभव असतो. अशामुळे आजाराचे दमन होऊ शकते, पण आजार बरा होत नाही. एकतर्फी लक्षणांचे आजार शरीरावर पूर्णपणे दृश्य होत नसल्यामुळे बरे होण्यास कठीण असतात व त्यांना बरे होण्यास खूप कालावधी लागतो...

सुप्रजा भाग – २७ : आहार सेवनाचे नियम

तान्हुलं जेव्हा रांगू लागतं, आधाराशिवाय बसू लागतं, आधार घेऊन उभं राहतं तेव्हा म्हणजे साधारण सहा ते आठव्या महिन्यात दुधाखेरिज अन्य आहार देण्यास सुरुवात करावी. ‘अन्न’ म्हटले म्हणजे लगेच घन आहार नाही, तर दुधापेक्षा दाट द्रवाहार या स्वरुपात सुरू करावे. यासाठी सर्वात प्रथम भाताची पेज देण्यास सुरुवात करावी...

'कोरोना'चा कहर...

'कोरोना'मुळे केवळ चीनच नाही, तर संपूर्ण जगभरात चिंतेचे वातावरण आहे. तेव्हा, हा 'कोरोना' विषाणू म्हणजे नेमके काय, त्याची लक्षणे कोणती, काय काळजी घ्यावी, हे जाणून घेऊया. ..

पिवळी पिवळी हळद लागली...

'विको परिवार' पुढे विस्तारला आणि ग्राहकहिताच्या द़ृष्टीने काही बदल केले गेले. त्वचेच्या पोतानुसार (कोरडी-तेलकट-सामान्य) विको टर्मरिक दोन फेस क्रिम आहेत...

एकतर्फी लक्षणाचे आजार

शारीरिक व्याधींवर उपचार म्हणून सतत दिलेल्या या 'पेनकिलर'मुळे रुग्णाला आराम वाटू लागतो, पण काही काळापुरताच. काही कालावधीनंतर मात्र हा आजार जास्त प्रमाणात बळावतात. काही वेळा या आजारांमध्ये काही प्रमाणात आराम वाटतो. परंतु, आतील आजार मात्र तसाच राहतो...

बचके रहना रे बाबा...

कधीकधी तुमचं बुडतं जहाज तुम्ही सावरता. तुम्ही असे सहजासहजी बुडणाऱ्यांपैकी नसता. म्हणजे असं की, तुम्ही स्वतःला सावरता. म्हणून वरच्या कथनात सांगितल्याप्रमाणे तुम्ही दुसऱ्यांना अगदी पार करून जरी गेला नाहीत, तरी तुम्ही बुडाला कसे नाहीत याचं दुःख किंबहुना अपरंपार दुःख काही व्यक्तींना होतं...

शारीरिक, मानसिक, सामाजिक संतुलनाची स्थिती म्हणजेच आरोग्य

‘देही आरोग्य नांदते। भाग्य नाही यापरते।’ आरोग्याविषयी इतके यथार्थ वर्णन दुसरे कोणतेच नसावे. केवळ सहाच शब्दांमध्ये आरोग्य आणि व्यक्तीचे भाग्य यांचा संबंध किती अतूट आहे, याचे महत्त्व अधोरेखित केलेले आहे...

गणित बिघडलेले...

आपल्यापैकी प्रत्येकाला एक कामयाब जीवन जगायचे असते. प्रत्येकाच्या मनात ‘हम होंगे कामयाब एक दिन...’ हे तत्त्वज्ञान असते. पण, हे तत्त्वज्ञान असून काय उपयोग? हे तत्त्वज्ञान कामयाब जीवनासाठी जादू तर करणार नाही. त्यासाठी खूप कष्ट करावे लागतात आणि ते कष्ट करण्याची तयारी फक्त बोटावर मोजता येणार्‍या लोकांची असते. बाकीच्यांसाठी ते तत्त्वज्ञान फक्त एक स्वप्न असते. ..

सुप्रजा (भाग-२६)

आहार-शरीराचे भरणपोषण करण्यासाठी, ऊर्जानिर्मितीसाठी, ताकद भरून काढण्यासाठी, झीज भरून नवीन पेशी निर्माण करण्यासाठी तसेच सुदृढ, सक्षम शरीर-मन आणि बुद्धीच्या विकासासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. विविध आहारघटक शरीरात जाऊन त्यांचे पचन झाल्यावर वरील सर्व कार्ये करण्यात उपयोगी पडतात. यासाठी सकस, पौष्टिक व नियमित आहार घेणे गरजेचे आहे. अन्न, वस्त्र आणि निवारा या तीन मूलभूत गरजांपैकी ‘अन्न’ हे पहिल्या क्रमांकावर आहे. यातूनच त्याचे महत्त्व सिद्ध होते. ..