महाराष्ट्रातील प्रत्येक जिल्ह्यात ५ गावे होणार ’स्मार्ट व्हिलेज’;ग्रामीण भागाचा चेहरामोहरा बदलण्यासाठी शासनाचे ऐतिहासिक पाऊल

 

मुंबई: (Maharashtra Smart Village Scheme) महाराष्ट्र सरकारच्या ग्रामविकास आणि माहिती तंत्रज्ञान विभागाच्या पुढाकाराने राज्यातील ग्रामीण भागाचा कायापालट करण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाकांक्षी पाऊल उचलण्यात आले आहे. ’स्मार्ट ग्राम योजना’ आणि डिजिटल तंत्रज्ञानाचा मेळ घालून राज्यातील प्रत्येक जिल्ह्यातील ५ गावांची ’स्मार्ट आणि इंटेलिजंट व्हिलेज’ म्हणून निवड करण्यात आली आहे. या निवडक गावांमध्ये सौर ऊर्जा चोवीस तास शुद्ध पिण्याचे पाणी आणि अत्याधुनिक सांडपाणी व्यवस्थापन प्रकल्प राबवण्यासाठी राज्य सरकारने कोट्यवधी रुपयांचा विशेष निधी अधिकृतपणे मंजूर केला आहे. नुकत्याच मंत्रालयात झालेल्या उच्चस्तरीय बैठकीत या कामांच्या प्रगतीचा आढावा घेण्यात आला.

 

या योजनेचा मुख्य भर गावांना विजेच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण आणि आत्मनिर्भर बनवण्यावर आहे. निवड झालेल्या गावांमध्ये ’सौर ग्राम योजना’ अंतर्गत सार्वजनिक पाणी पुरवठा योजनांचे पंप आणि सर्व रस्त्यांवरील पथदिवे सौर ऊर्जेवर जोडले जात आहेत. यामुळे ग्रामपंचायतींचा विजेचा खर्च वाचणार आहे. याशिवाय, आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकांसाठी घरांच्या छतावर अल्प दरात १ किलोवॅट क्षमतेची रूफ-टॉप सोलर यंत्रणा बसवून दिली जात आहे, ज्यामुळे गावातील गरीब कुटुंबांना दरमहा १०० युनिटपर्यंत मोफत वीज मिळण्यास मदत होईल आणि संपूर्ण गाव प्रकाशमय होईल.(Maharashtra Smart Village Scheme)

 

 

ग्रामीण भागातील नागरिकांचे आरोग्य सुधारावे यासाठी ’इंटरनेट ऑफ थिंग्ज’ आणि आधुनिक जल व्यवस्थापन तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे. गावांमध्ये शुद्ध आणि जंतूविरहित पिण्याच्या पाण्यासाठी आधुनिक ’आरओ फिल्टर’ युक्त वॉटर एटीएम बसवले जात आहेत. ग्रामस्थ विशेष डिजिटल कार्ड किंवा नाणे टाकून नाममात्र दरात शुद्ध पाणी घेऊ शकतील. तसेच, प्रत्येक घराला सेन्सर आणि मीटरयुक्त नळ जोडणी दिली जात असून, पाण्याचा दर्जा आणि गळती यावर मुख्य केंद्रातून डिजिटल देखरेख ठेवली जाणार आहे.(Maharashtra Smart Village Scheme)

 

 

गावांमधील दुर्गंधी, डासांचा प्रादुर्भाव आणि आजारपण नष्ट करण्यासाठी उघडी गटारे पूर्णपणे बंद करून भूमिगत सांडपाणी वाहिन्या तयार केल्या जात आहेत. गोळा झालेल्या सांडपाण्यावर ’सांडपाणी शुद्धीकरण केंद्रात’ जैविक प्रक्रियेद्वारे शुद्धीकरण केले जाईल. हे प्रक्रिया केलेले पाणी शेतकर्‍यांना शेतीसाठी मोफत उपलब्ध करून दिले जाईल. तसेच गावातील ओल्या कचर्‍यापासून बायोगॅस आणि सेंद्रिय खत निर्मितीचे प्रकल्पही यात समाविष्ट आहेत, ज्यामुळे गावातून कचरा कायमचा नाहीसा होईल.(Maharashtra Smart Village Scheme)