हेअर रिस्टोरेशनमधील गैरसमज, उपचारांची गरज आणि शस्त्रक्रियेच्या सुरक्षिततेबाबत डॉ. प्रदीप सेठी यांचा महत्त्वपूर्ण सल्ला
केस गळतीच्या समस्येमुळे अनेकजण हेअर ट्रान्सप्लांटचा पर्याय निवडतात. मात्र, प्रत्येक केस गळणाऱ्या व्यक्तीला शस्त्रक्रियेची आवश्यकता असतेच असे नाही. योग्य औषधोपचार, तज्ज्ञांचा सल्ला आणि केस गळतीचे कारण समजून घेणे यामुळे अनेक रुग्णांना शस्त्रक्रियेविना चांगले परिणाम मिळू शकतात. हेअर रिस्टोरेशन क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि Eugenix Hair Sciences चे अध्यक्ष डॉ. प्रदीप सेठी यांनी एका मुलाखतीत केस प्रत्यारोपणासंबंधी अनेक महत्त्वाच्या बाबींवर प्रकाश टाकला.डॉ. सेठी यांनी AIIMS मधून वैद्यकीय शिक्षण घेतल्यानंतर सुरुवातीला सामान्य त्वचारोग उपचार क्षेत्रात काम केले. मात्र, २००९ मध्ये त्यांनी केस पुनर्स्थापना या क्षेत्रावर विशेष लक्ष केंद्रित करण्याचा निर्णय घेतला. एका विशिष्ट वैद्यकीय क्षेत्रात सखोल ज्ञान आणि अनुभव मिळवल्याशिवाय जागतिक दर्जाचे काम करता येत नाही, असे त्यांचे मत आहे. त्यामुळे त्यांनी हेअर रिस्टोरेशन क्षेत्रात स्वतःला पूर्णपणे झोकून दिले.
हेअर ट्रान्सप्लांट तंत्रज्ञानात नवकल्पना
केस प्रत्यारोपणाच्या क्षेत्रात तंत्रज्ञान आणि उपचारपद्धती सातत्याने विकसित होत आहेत. डॉ. सेठी यांनी डायरेक्ट हेअर ट्रान्सप्लांटेशन तंत्र विकसित करण्याच्या प्रवासाबद्दल सांगितले. या तंत्रामुळे केस प्रत्यारोपणाची प्रक्रिया अधिक प्रभावी करण्यास मदत झाली.आपल्या संशोधनाचे पेटंट घेण्याऐवजी त्यांनी त्यासंबंधी माहिती वैद्यकीय क्षेत्रासाठी उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेतला. संशोधनाचा फायदा केवळ एका संस्थेला नव्हे, तर जगभरातील डॉक्टर आणि रुग्णांना व्हावा, हा त्यामागील उद्देश असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
प्रत्येक रुग्णाला शस्त्रक्रियेची गरज नाही
केस गळतीवर उपचार करताना सर्वप्रथम त्याचे कारण शोधणे आवश्यक आहे. अनेक रुग्णांना औषधोपचारांच्या माध्यमातून केस गळती नियंत्रणात आणता येते. FDA-मंजूर औषधांचा वापर योग्य वैद्यकीय सल्ल्याने केल्यास अनेक प्रकरणांमध्ये प्रभावी परिणाम मिळू शकतात. अशा उपचारांचा खर्च साधारणतः महिन्याला ४०० ते ८०० रुपये असू शकतो, असे डॉ. सेठी यांनी सांगितले.
केस गळती थांबवण्याच्या नावाखाली बाजारात विविध सिरम, तेल, शॅम्पू आणि इतर उत्पादनांची जाहिरात केली जाते. मात्र, अशा उत्पादनांपैकी अनेकांच्या दाव्यांना पुरेसा वैज्ञानिक आधार नसतो. केवळ जाहिरातींवर विश्वास ठेवून उपचार घेण्याऐवजी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
स्वस्त उपचारांच्या मोहात पडू नका!
हेअर ट्रान्सप्लांट ही केवळ सौंदर्यविषयक प्रक्रिया नसून एक शस्त्रक्रिया आहे. त्यामुळे तिची सुरक्षितता, डॉक्टरांची पात्रता, क्लिनिकमधील सुविधा आणि शस्त्रक्रियेचा अनुभव या बाबींकडे गांभीर्याने पाहणे आवश्यक आहे.कमी खर्चात हेअर ट्रान्सप्लांट करून देण्याच्या जाहिरातींना भुलून अनधिकृत किंवा अपात्र व्यक्तींकडून उपचार घेतल्यास गंभीर गुंतागुंत निर्माण होऊ शकते. चुकीच्या प्रक्रियेमुळे डोनर एरियातील केस कायमस्वरूपी खराब होणे, संसर्ग, शस्त्रक्रियेनंतर गुंतागुंत आणि भूल देण्यातील त्रुटींमुळे आरोग्याला धोका निर्माण होण्याची शक्यता असते. अशा चुकीच्या शस्त्रक्रियेनंतर अनेक रुग्णांना पुन्हा उपचार किंवा करेक्टिव्ह सर्जरीची गरज भासते. त्यामुळे सुरुवातीपासूनच योग्य डॉक्टर आणि सुरक्षित उपचारपद्धती निवडणे महत्त्वाचे आहे.
उपचार घेण्यापूर्वी सहा महिने अभ्यास करा
हेअर ट्रान्सप्लांट करण्याचा निर्णय घाईघाईने घेऊ नये. किमान सहा महिने या उपचारपद्धतीबाबत संशोधन करावे, विविध तज्ज्ञ डॉक्टरांची भेट घ्यावी आणि उपचारांचे फायदे, मर्यादा, संभाव्य धोके तसेच भविष्यातील केस गळती यांचा विचार करावा, असा सल्ला डॉ. सेठी यांनी दिला. रुग्णांनी डॉक्टरांची शैक्षणिक पात्रता, प्रत्यक्ष अनुभव, उपचारांमध्ये डॉक्टरांची भूमिका, क्लिनिकमधील वैद्यकीय सुविधा आणि पूर्वीच्या रुग्णांचे अनुभव तपासणे आवश्यक आहे. केवळ सोशल मीडियावरील आकर्षक जाहिराती किंवा उपचारांच्या आधी-नंतरचे फोटो पाहून निर्णय घेणे टाळावे.
ग्रामीण पार्श्वभूमीतून वैद्यकीय क्षेत्रात यश
मुलाखतीदरम्यान डॉ. सेठी यांनी ओडिशातील एका ग्रामीण गावातून सुरू झालेल्या आपल्या प्रवासाविषयीही सांगितले. प्रतिकूल परिस्थितीतून वैद्यकीय क्षेत्रात यश मिळवताना शिक्षणाचे महत्त्व त्यांना प्रकर्षाने जाणवले. त्यामुळे त्यांनी आपल्या उत्पन्नाचा काही भाग शिक्षणासाठी खर्च करण्याचा निर्णय घेतला असून, विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक ज्ञानासोबत आध्यात्मिक आणि नैतिक मूल्यांचे शिक्षण देणारी शाळा उभारली आहे. केस पुनर्स्थापना क्षेत्रातील यशाबरोबरच समाजासाठी योगदान देणेही महत्त्वाचे असल्याची भावना त्यांनी व्यक्त केली. केस गळतीवरील उपचार हा प्रत्येक व्यक्तीसाठी वेगळा असू शकतो. त्यामुळे शस्त्रक्रियेचा निर्णय घेण्यापूर्वी योग्य निदान, वैज्ञानिक उपचार आणि तज्ज्ञांचा सल्ला हाच सुरक्षित आणि प्रभावी केस पुनर्स्थापनेचा मार्ग असल्याचे डॉ. प्रदीप सेठी यांनी अधोरेखित केले.