मुंबई (Women Self Help Groups Ganeshotsav) : यंदाच्या गणेशोत्सवात राज्यातील महिला बचत गटांनी आर्थिक क्षेत्रात एक नवा इतिहास रचला आहे. गणेशमूर्ती निर्मिती आणि विक्रीच्या माध्यमातून राज्यातील विविध महिला बचत गटांनी तब्बल १५ कोटी रुपयांची विक्रमी उलाढाल केली आहे. या घवघवीत यशामुळे महिला सक्षमीकरणाला एक नवी दिशा मिळाली असून, ग्रामीण तसेच शहरी भागातील हजारो महिलांच्या हाती मोठा आर्थिक नफा आला आहे. गेल्या काही वर्षांत नागरिकांमध्ये पर्यावरणविषयक जनजागृती मोठ्या प्रमाणावर वाढली आहे. हीच गरज ओळखून यंदा महिला बचत गटांनी मोठ्या प्रमाणावर शाडूची माती आणि कागदाच्या लगद्यापासून बनवलेल्या पर्यावरणपूरक गणेशमूर्ती तयार करण्यावर भर दिला होता. मुंबई, पुणे, नागपूर, नाशिक आणि कोल्हापूर यांसारख्या प्रमुख शहरांमध्ये या मूर्तींना प्रचंड मागणी होती. बचत गटांच्या महिलांनी अत्यंत सुबक आणि कलाकुसर असलेल्या मूर्ती बाजारात आणल्यामुळे ग्राहकांनी त्यांना पहिली पसंती दिली.
शासकीय योजना आणि प्रशिक्षणाचा मोठा आधार
महिला बचत गटांच्या या यशामागे राज्य शासनाच्या विविध विभागांचे आणि संस्थांचे मोलाचे सहकार्य लाभले. ’उमेद’ (महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियान) आणि महिला आर्थिक विकास महामंडळ (माविम) यांच्या माध्यमातून महिलांना गणेशमूर्ती बनवण्याचे व्यावसायिक प्रशिक्षण देण्यात आले होते. केवळ मूर्ती घडवणेच नव्हे, तर त्यांचे फिनिशिंग, पॅकेजिंग आणि मार्केटिंग कसे करावे, याचे धडेही महिलांना मिळाले. शासनाने विविध शहरांमध्ये मध्यवर्ती ठिकाणी बचत गटांसाठी मोफत स्टॉल्स आणि प्रदर्शनांची जागा उपलब्ध करून दिली, ज्यामुळे महिलांना थेट ग्राहकांपर्यंत पोहोचणे सोपे झाले. (Women Self Help Groups Ganeshotsav)
डिजिटल मार्केटिंग आणि थेट विक्रीचा फायदा
यंदाच्या वर्षी महिला बचत गटांनी पारंपरिक विक्री पद्धतीला डिजिटल तंत्रज्ञानाची जोड दिली. अनेक बचत गटांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्स, व्हॉट्सअॅप ग्रुप्स आणि स्वतःच्या संकेतस्थळांवरून गणेशमूर्तींचे ऑनलाइन बुकिंग सुरू केले होते. यामुळे गणेशोत्सवाच्या एक-दोन महिने आधीच त्यांना मोठ्या प्रमाणावर ऑर्डर मिळाल्या होत्या. मध्यस्थांची साखळी मोडीत निघाल्यामुळे ग्राहकांना वाजवी दरात मूर्ती मिळाल्या आणि महिलांनाही आपल्या कष्टाचा पूर्ण मोबदला थेट मिळाला. (Women Self Help Groups Ganeshotsav)
एम.ए. समाजशास्त्र. सध्या मुंबई तरुण भारत येथे वार्ताहर-उपसंपादक पदावर कार्यरत. राजकीय कार्यकर्ता म्हणून प्रदीर्घ अनुभव. विविध सामाजिक प्रश्नांच्या अभ्यासाची आवड व लिखाण. वस्त्यांचे वास्तव हे मुंबई तरुण भारतमधील लोकप्रिय सदराच्या लेखिका.