महाकाव्य ते मेगा सिनेमा! ‘रामायण’मधून भारतीय सिनेमाची मोठी झेप!

Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash भारतीय संस्कृतीच्या मुळाशी असलेलं, पिढ्यान्‌पिढ्या भारतीयांच्या मनावर अधिराज्य गाजवणारं महाकाव्य म्हणजे ‘रामायण’. प्रभू श्रीरामांचा आदर्श, सीतेचा त्याग, लक्ष्मणाची निष्ठा, हनुमानाची भक्ती आणि रावणाच्या सामर्थ्याची कथा भारतीयांच्या परिचयाची आहे. या परिचित कथेला आधुनिक सिनेमाच्या भव्यतेतून जागतिक प्रेक्षकांसमोर मांडण्याचा प्रयत्न दिग्दर्शक नितेश तिवारी यांच्या आगामी ‘रामायण’ चित्रपटातून होत आहे. अभिनेता रणबीर कपूर प्रभू श्रीरामांच्या भूमिकेत दिसणार असल्याने या चित्रपटाबद्दल प्रचंड उत्सुकता निर्माण झाली आहे.

 

‘रामायण’ ही केवळ देव-दानवांच्या संघर्षाची कथा नाही. ती कर्तव्य, त्याग, प्रेम, नातेसंबंध, न्याय, संयम आणि मूल्यांची कसोटी पाहणारी कथा आहे. काळ बदलला, समाज बदलला, जीवनशैली बदलली; मात्र रामायणातील अनेक विचार आजही तितकेच महत्त्वाचे वाटतात. म्हणूनच या महाकाव्यावर आधारित चित्रपटाची निर्मिती करताना केवळ भव्य दृश्यांची निर्मिती पुरेशी ठरणार नाही. त्या कथेमागील भावना आणि तिचा आशय प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवणं हे सर्वांत मोठं आव्हान असेल.आजच्या पिढीला जागतिक दर्जाचं दृक्-श्राव्य मनोरंजन अपेक्षित आहे. त्याच वेळी रामायणाशी भावनिक नातं असलेल्या प्रेक्षकांना कथेमधील श्रद्धा, आदर्श आणि सांस्कृतिक मूल्यांचं जतनही अपेक्षित असेल.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

रणबीर कपूर हा समकालीन हिंदी चित्रपटसृष्टीतील महत्त्वाचा अभिनेता आहे. विविध प्रकारच्या भूमिका साकारण्याची क्षमता त्याने यापूर्वी दाखवून दिली आहे. मात्र श्रीरामांची भूमिका ही त्याच्या कारकिर्दीतील अत्यंत वेगळी आणि जबाबदारीची भूमिका ठरणार आहे.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

श्रीरामांच्या व्यक्तिमत्त्वात पराक्रम आहे; पण त्याचबरोबर संयमही आहे. त्यांच्या निर्णयांमध्ये कर्तव्याची जाणीव आहे, तर वर्तनात करुणा आणि मर्यादांचं भान आहे. त्यामुळे या भूमिकेसाठी केवळ देखणा चेहरा, शरीरयष्टी किंवा प्रभावी संवादफेक पुरेशी ठरणार नाही. चेहऱ्यावरील भाव, देहबोली, शांतता आणि भावनिक प्रसंगांमधील अभिनयातून श्रीरामांच्या व्यक्तिमत्त्वाची उंची दाखवावी लागेल.या चित्रपटातील कलाकारांची निवडही लक्षवेधी आहे. साई पल्लवी सीतेच्या भूमिकेत, यश रावणाच्या भूमिकेत, सनी देओल हनुमानाच्या भूमिकेत आणि रवी दुबे लक्ष्मणाच्या भूमिकेत दिसणार आहेत. Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

 सीतेची भूमिका साकारताना सामर्थ्य, आत्मसन्मान, भावनिक स्थैर्य आणि त्याग यांचा समतोल साधावा लागेल. साई पल्लवीच्या अभिनयाकडून प्रेक्षकांना मोठ्या अपेक्षा आहेत. दुसरीकडे, रावण ही केवळ खलनायकाची भूमिका नाही. विद्वत्ता, महत्त्वाकांक्षा, सामर्थ्य आणि अहंकार यांचं गुंतागुंतीचं मिश्रण असलेली ही व्यक्तिरेखा आहे. यश या भूमिकेला कसा आकार देतो, याची उत्सुकता आहे.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

हनुमानाच्या भूमिकेत सनी देओलची निवडही चर्चेचा विषय ठरली आहे. शक्ती, निष्ठा आणि भक्ती या गुणांचं प्रभावी दर्शन घडवणं या भूमिकेत आवश्यक असेल. लक्ष्मणाच्या भूमिकेत रवी दुबे यांना भावबंध, निष्ठा आणि संघर्ष यांचं दर्शन घडवण्याची संधी मिळणार आहे.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

या कलाकारांची लोकप्रियता चित्रपटाला मोठी प्रसिद्धी मिळवून देऊ शकते. मात्र अखेरीस प्रेक्षकांच्या मनात स्थान निर्माण करेल ते त्यांच्या अभिनयातील प्रामाणिकपणा आणि व्यक्तिरेखांमधील भावनिक सत्य.निर्माते नमित मल्होत्रा यांच्या प्राइम फोकस स्टुडिओजची निर्मिती, डीएनईजीचं व्हिज्युअल इफेक्ट्समधील योगदान आणि यशच्या मॉन्स्टर माइंड क्रिएशन्सची साथ या चित्रपटाला लाभली आहे.विशेष म्हणजे, संगीतासाठी ए. आर. रहमान आणि हान्स झिमर यांचं सहकार्य लाभलं आहे. भारतीय संगीताची भावसमृद्ध परंपरा आणि आंतरराष्ट्रीय चित्रपटसंगीताचा अनुभव यांचा संगम या चित्रपटाला वेगळी ओळख देऊ शकतो.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

प्राचीन भारतातील राजवाडे, अरण्यं, लंका, युद्धभूमी आणि विविध पात्रांचं विश्व पडद्यावर उभं करण्यासाठी आधुनिक दृश्यतंत्रज्ञानाची मोठी भूमिका असेल. मात्र तंत्रज्ञानाचा वापर हा कथेला पूरक असणं आवश्यक आहे. भव्य दृश्यांनी प्रेक्षकांना थक्क करता येईल; पण त्या दृश्यांशी भावनिक नातं निर्माण झालं, तरच त्यांचा प्रभाव दीर्घकाळ टिकेल. चित्रपटाचं दोन भागांचं मिळून बजेट 4000 कोटी सांगितलं जातंय त्यामुळे चित्रपटाच्या स्पेशल इफेक्ट कडून बऱ्याच अपेक्षा वाढल्या आहेत.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

'रामायण’ चित्रपटाकडे केवळ हिंदी चित्रपट म्हणून बघणं पुरेसा.ठरणार नाही, हा आपल्यासाठी आस्थेचा विषय आहे. या महाकाव्याची ओळख भारताबाहेरही विविध भाषांमधील साहित्य, नाटकं, लोकपरंपरा आणि कलाप्रकारांतून जिवंत आहे. त्यामुळे चित्रपटाला आंतरराष्ट्रीय प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी आहे. भारताची कालातीत महागाथा, सांस्कृतिक वारसा आणि सभ्यतेची मुळे जगभरात पोहोचवत ‘रामायण’ हा चित्रपट भारतीय सिनेमासाठी एक महत्त्वपूर्ण उपलब्धी ठरणार आहे. भारतासाठी अभिमानास्पद असलेल्या या खास क्षणी ‘रामायण’ जगभरातील १०० हून अधिक देशांमध्ये ५०,००० स्क्रीन्सवर प्रदर्शित झाला आहे.. या माध्यमातून भारताचा समृद्ध सांस्कृतिक वारसा जगभरातील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचवला जाणार आहे.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

पहिला जगभरातील चित्रपटगृहांत प्रदर्शित झाला आहे. दुसऱ्या भागाचं प्रदर्शन दिवाळी २०२८ साठी नियोजित असल्याचं यापूर्वी सांगण्यात आलं होतं. आंतरराष्ट्रीय वितरणासाठी सोनी पिक्चर्स आणि उत्तर भारतातील हिंदी बाजारपेठेसाठी धर्मा प्रॉडक्शन्सची साथ या चित्रपटाला लाभणार आहे.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

जागतिक बाजारपेठेत भारतीय चित्रपटांची पोहोच वाढवण्यासाठी अशा निर्मिती उपयुक्त ठरू शकतात. मात्र भारतीय संस्कृतीचं प्रतिनिधित्व करताना कथेला केवळ विदेशी प्रेक्षकांच्या आवडीनुसार आकार देण्याऐवजी तिच्या मूळ भावविश्वाशी प्रामाणिक राहणं अधिक महत्त्वाचं आहे, असं मला वाटतं. Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

मोठं बजेट, प्रसिद्ध कलाकार, आंतरराष्ट्रीय तंत्रज्ञ आणि आधुनिक तंत्रज्ञान या गोष्टी चित्रपटाविषयी उत्सुकता निर्माण करतात. पण रामायणासारख्या महाकाव्याच्या बाबतीत प्रेक्षकांच्या अपेक्षा केवळ मनोरंजनापुरत्या मर्यादित नसतात. अनेकांसाठी ही श्रद्धेची आणि सांस्कृतिक अस्मितेची गोष्ट आहे.त्यामुळे कथेमधील प्रसंगांचं चित्रण, पात्रांची मांडणी, संवाद, वेशभूषा आणि संगीत या प्रत्येक बाबीकडे संवेदनशीलतेने पाहावं लागेल. सर्जनशील स्वातंत्र्य आणि मूळ कथेचा आदर यांच्यातील समतोल राखणं हे निर्मात्यांसाठी मोठं आव्हान असेल.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

चित्रपटाने केवळ युद्ध, शस्त्रं आणि भव्य दृश्यांवर भर दिला, तर रामायणाचा व्यापक आशय मर्यादित होण्याची शक्यता आहे. उलट, व्यक्तिरेखांच्या मनातील संघर्ष, नात्यांमधील गुंतागुंत आणि योग्य निर्णय घेण्याची किंमत प्रभावीपणे मांडली, तर ही कथा नव्या पिढीलाही जवळची वाटू शकते.भारतीय चित्रपटसृष्टीला जागतिक स्तरावर स्वतःची क्षमता सिद्ध करण्याची संधी सातत्याने मिळत आहे. अशा वेळी भारतीय महाकाव्यावर आधारित, मोठ्या प्रमाणावर निर्मिती होणारा चित्रपट हा कलात्मक आणि व्यावसायिक अशा दोन्ही दृष्टींनी महत्त्वाचा ठरू शकतो.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

‘दंगल’सारख्या चित्रपटातून प्रभावी कथाकथनाची क्षमता दाखवलेले नितेश तिवारी या चित्रपटाचं दिग्दर्शन करत आहेत. रामायणासारख्या व्यापक महाकाव्याला चित्रपटाच्या माध्यमातून मांडताना कथानकाची गती, व्यक्तिरेखांचा विकास आणि भावनिक प्रसंगांचा समतोल राखणं अत्यंत आवश्यक असेल.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

मोठ्या प्रमाणावर युद्धदृश्यं साकारता येतात; मात्र प्रेक्षकांना पात्रांच्या वेदना, त्याग आणि निर्णयांशी जोडून ठेवणं ही वेगळी कला आहे. वनवासाचा प्रसंग, दशरथांची भावनिक अवस्था, सीतेचं अपहरण, हनुमानाचा शोध आणि राम-रावण युद्ध यांसारख्या घटनांमध्ये नाट्य आहे. या प्रसंगांना केवळ दृश्यात्मक भव्यतेपेक्षा भावनिक खोली मिळाली, तर चित्रपटाचा प्रभाव अधिक वाढू शकतो.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

दिग्दर्शकाने या चित्रपटाच्या पहिल्या लूकच्या निमित्ताने रामायणाच्या महानतेमध्ये त्यातील भावनिक समृद्धी महत्त्वाची असल्याचं सांगितलं होतं. चांगल्या-वाईटातील संघर्षापलीकडे निर्णय, त्यांचे परिणाम आणि योग्य गोष्ट करण्यासाठी मोजावी लागणारी किंमत हे या कथानकाचे महत्त्वाचे पैलू असल्याचं त्यांनी स्पष्ट केलंय. Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

 

भव्यतेच्या पलीकडे जाऊन रामायणातील मूल्यं, नात्यांमधील भावनिक संघर्ष आणि श्रीरामांच्या आदर्शांचं दर्शन घडवण्यात हा चित्रपट यशस्वी झाला, तर त्याचा प्रभाव केवळ बॉक्स ऑफिसपुरता मर्यादित राहणार नाही. भारतीय महाकाव्याला जागतिक पडद्यावर नवी ओळख मिळवून देण्याची क्षमता या चित्रपटात नक्कीच आहे, पण तरीही काही गोष्टींवरून चित्रपटाला ट्रोल केलं जातंय याकडे निर्मात्यांनी लक्ष देणं हि तितकंच गरजेचं आहे.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash

 

रामायणाची कथा शतकानुशतकं सांगितली गेली, ऐकली गेली आणि नव्याने समजून घेतली गेली. आता ती आधुनिक सिनेमाच्या माध्यमातून नव्या पिढीपर्यंत आणि जगभरातील प्रेक्षकांपर्यंत पोहोचण्याची तयारी करत आहे. या प्रयत्नात तंत्रज्ञानाला भावनेची, भव्यतेला आशयाची आणि मनोरंजनाला सांस्कृतिक जाणिवेची जोड मिळाली, तर ‘रामायण’ भारतीय सिनेमाच्या प्रवासातील एक संस्मरणीय अध्याय ठरू शकतो.Ramayana: Part 1 Ranbir Kapoor Yash