राज्यात दुष्काळाची झळ... ठाणे जिल्हाला मात्र दिलासा...

 

 

ठाणे (Maharashtra Drought Trigger-1 2026) : राज्यातील तब्बल २६५ तालुक्यांत दुष्काळ जाहीर करण्यात आला असताना ठाणे जिल्ह्याला मात्र मोठा दिलासा मिळाला आहे. शासनाच्या दि. २५ सप्टेंबरच्या निर्णयानुसार ठाणे जिल्ह्यातील एकाही तालुक्यात Trigger-1 लागू झालेला नाही. जिल्ह्यातील तालुक्यांची संख्या दुष्काळग्रस्त यादीत ‘निरंक’ असल्याने ठाणे जिल्हा राज्यातील दुष्काळग्रस्त तालुक्यांच्या यादीबाहेर राहिला आहे. शेजारील पालघर जिल्ह्याची स्थितीही अशीच असून तेथील एकाही तालुक्याचा दुष्काळग्रस्त यादीत समावेश नाही.

 

खरीप २०२६ मधील पर्जन्यमानातील तूट, पावसातील खंड आणि पिकांची स्थिती यांचा आढावा घेतल्यानंतर कृषी आयुक्तांच्या २४ सप्टेंबरच्या अहवालाच्या आधारे शासनाने हा निर्णय घेतला. राज्यातील ३५८ पैकी २६५ तालुक्यांत Trigger-1 निकष पूर्ण झाल्याचे शासनाच्या निर्णयातून स्पष्ट झाले आहे. (Maharashtra Drought Trigger-1 2026)

 

Trigger-1 लागू झालेल्या तालुक्यांसाठी जमीन महसुलात सूट, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, शेतीशी संबंधित कर्जवसुलीस स्थगिती, कृषीपंपांच्या चालू वीजबिलात सवलत, परीक्षा शुल्क माफी, रोजगार हमी योजनेत निकष शिथिल करणे, गरजेनुसार टँकरने पाणीपुरवठा, कृषीपंपांची वीजजोडणी खंडित न करणे, अन्नधान्य आणि पशुधनासाठी चारा उपलब्ध करून देणे, तसेच जलसंधारणाची कामे अशा उपाययोजना लागू करण्यात आल्या आहेत. ठाणे जिल्ह्यातील एकाही तालुक्याचा Trigger-1 यादीत समावेश नसल्याने या दुष्काळी पॅकेजचा जिल्ह्याला लाभ मिळणार नाही. (Maharashtra Drought Trigger-1 2026)

 

 

कोकण महसूल विभागाचे चित्र पाहिले तर ठाणे आणि पालघर शून्य, तर रायगडमधील श्रीवर्धन, रत्नागिरीतील रत्नागिरी, संगमेश्वर आणि राजापूर, तसेच सिंधुदुर्गमधील आठ तालुके दुष्काळग्रस्त घोषित झाले आहेत. त्यामुळे कोकणातही दुष्काळाचा फटका जिल्हानिहाय असमान असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. (Maharashtra Drought Trigger-1 2026)

 

 

दुष्काळग्रस्त यादीत ठाणे जिल्ह्याचा समावेश नसला तरी खरीप हंगामातील पाऊस, पिकांची स्थिती आणि उपलब्ध पाणीसाठा यावर प्रशासनाला लक्ष ठेवावे लागणार आहे. राज्यातील दुष्काळ जाहीर करण्याचा निर्णय हा Trigger-1 या विशिष्ट निकषांवर आधारित आहे. त्यामुळे दुष्काळाच्या यादीत नसणे म्हणजे जिल्ह्यात पावसाची किंवा शेतीची कोणतीही समस्या नाही, असा सरसकट अर्थ काढता येणार नाही.

 

 

दुष्काळग्रस्त २६५ तालुक्यांमध्ये पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. नुकसानीची नोंद करताना पिकांची छायाचित्रे आणि जीपीएस कोऑर्डिनेट्स संकलित करून वस्तुनिष्ठ अहवाल तयार केला जाणार आहे. प्रत्यक्ष पीक नुकसानीची आर्थिक मदत स्वतंत्र शासन निर्णयाद्वारे निश्चित होणार आहे.

 

 

राज्यातील २६५ तालुके दुष्काळग्रस्त, तर ९३ तालुके Trigger-1 च्या यादीबाहेर राहिले आहेत. त्यामध्ये ठाणे जिल्ह्यातील सर्व तालुक्यांचा समावेश होतो. त्यामुळे राज्याच्या मोठ्या भागावर दुष्काळाचे सावट असताना ठाणे जिल्ह्याची ‘शून्य’ आकडेवारी विशेष ठरली आहे. (Maharashtra Drought Trigger-1 2026)