श्रीनगरच्या शीतलनाथ मंदिरात ३६ वर्षांनी दुमदुमला घंटानाद; देशभरातून आलेल्या काश्मीरी पंडितांनी केली हवन आणि पूजा!

 

 

मंदिराच्या जीर्णोद्धाराबद्दल काश्मीरी पंडितांनी आनंद व्यक्त केला. पूर्वी मंदिराची अवस्था पूर्णपणे भग्न झाली होती, अशी आठवण त्यांनी सांगितली. आज पुन्हा येथे हवन आणि पूजा करताना १९९०च्या दशकापूर्वीचे दिवस परतल्यासारखे वाटत असल्याचे त्यांनी म्हटले. परिसरात शांतता आणि बंधुभावाचे वातावरण असून, स्थानिक मुस्लिम समाजाकडूनही मोठ्या प्रमाणात सहकार्य मिळत असल्याचे त्यांनी सांगितले. १९९०च्या दशकात हा परिसर सोडून गेलेल्या काश्मीरी पंडितांच्या मते, हे अत्यंत प्राचीन मंदिर आहे. येथे भगवान भैरवाच्या आठ रूपांपैकी एक रूप प्रतिष्ठापित असल्याची श्रद्धा आहे. लाखो काश्मीरी पंडितांसाठी हे स्थान अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते. मंदिराचे नवे रूप पाहून आनंद होत असून, काश्मीरमधील जुने दिवस पुन्हा परतल्याची अनुभूती होत असल्याचे भाविकांनी सांगितले. (Shitalnath Temple Srinagar Reopens)

 

शीतलनाथ मंदिराचा इतिहास अतिशय प्राचीन असून, तो कश्यप ऋषींच्या काळाशी जोडला जातो. पूर्वी हे मंदिर पाण्याने वेढलेले होते, असे सांगितले जाते. नंतर येथील पाणी हटवण्यात आले आणि मंदिराजवळ एक शाळा सुरू करण्यात आली. ही शाळा ‘हिंदू स्कूल’ म्हणून ओळखली जात होती. १९९०च्या दशकापर्यंत या शाळेत हिंदू आणि मुस्लिम समाजातील मुले एकत्र शिक्षण घेत होती. या शाळेतील अनेक माजी विद्यार्थी पुढे जगभरातील विविध क्षेत्रांत उच्च पदांवर पोहोचले. मात्र, १९९०च्या दशकात काश्मीरमध्ये दहशतवादाचा काळ सुरू झाल्यानंतर ही शाळा बंद करावी लागली. महात्मा गांधी, जवाहरलाल नेहरू, इंदिरा गांधी आणि अटलबिहारी वाजपेयी यांसारख्या राष्ट्रीय नेत्यांनी या शाळेला भेट देऊन विद्यार्थ्यांना संबोधित केल्याचेही सांगितले जाते. मंदिर परिसरात पूर्वी दोन शाळा होत्या—एक प्राथमिक आणि दुसरी उच्च माध्यमिक. या दोन्ही शाळांच्या इमारती आजही परिसरात पाहायला मिळतात. (Shitalnath Temple Srinagar Reopens)

 

 

शीतलनाथ मंदिराचा यापूर्वी २०२१ मध्येही जीर्णोद्धार करण्यात आला होता. त्यावेळी मोठ्या संख्येने काश्मीरी पंडित येथे हवन आणि पूजा करण्यासाठी आले होते. मात्र, मंदिराची इमारत अद्याप जर्जर अवस्थेत असल्याने काही काळानंतर ते पुन्हा बंद करण्यात आले. आता तब्बल ३६ वर्षांनंतर मोठ्या संख्येने काश्मीरी पंडित पुन्हा येथे एकत्र आले असून, ऐतिहासिक मंदिरात पूजा-अर्चना आणि धार्मिक विधींना पुन्हा सुरुवात झाली आहे. काश्मीरमधील परिस्थितीत सुधारणा होत असल्याचे यावरून दिसून येत असल्याचे प्रशासनाकडून सांगण्यात येत आहे. दहशतवादाच्या काळात नुकसान झालेल्या किंवा उद्ध्वस्त झालेल्या काश्मीरमधील ऐतिहासिक मंदिरांच्या जीर्णोद्धाराचे काम प्रशासनाकडून हाती घेण्यात आले आहे. (Shitalnath Temple Srinagar Reopens)