मोदींनी परिधान केलेल्या राजस्थानी पगडीचा इतिहास : १३ वर्षात प्रत्येकवेळी स्वतंत्र पगडी, पाचवेळा केसरी रंगाची निवड - जाणून घ्या यंदाच्या स्वातंंत्र्यदिनी काय विशेष घडलं ?

 नवी दिल्ली :  (PM MODI) दरवर्षी १५ ऑगस्टला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची पगडी ही केवळ पोशाखाची निवड राहत नाही; ती भारताच्या सांस्कृतिक वैविध्याचे, प्रादेशिक हस्तकलेचे आणि राष्ट्रीय उत्सवाच्या दृश्य प्रतीकात्मकतेचे प्रतिनिधित्व करते.

 

 

दरवर्षी १५ ऑगस्टला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांची पगडी ही केवळ पोशाखाची निवड राहत नाही; ती भारताच्या सांस्कृतिक वैविध्याचे, प्रादेशिक हस्तकलेचे आणि राष्ट्रीय उत्सवाच्या दृश्य प्रतीकात्मकतेचे प्रतिनिधित्व करते. २०१४ पासून लाल किल्ल्यावरून स्वातंत्र्यदिनाचे भाषण करताना मोदी यांनी दरवर्षी वेगवेगळ्या रंगांची आणि शैलीची पगडी परिधान केली आहे. त्यामुळे त्यांच्या पगडीची निवड ही स्वातंत्र्यदिनाच्या सोहळ्यातील स्वतंत्र आकर्षण ठरली आहे. (PM MODI)

 

 

यंदाच्या १५ ऑगस्टला पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी लाल किल्ल्यावरून सलग १३व्यांदा ध्वजारोहण केले. यावेळी त्यांनी पांढऱ्या कुर्त्यासोबत गडद लालसर-मरून रंगाची, पिवळ्या आणि पांढऱ्या ठिपक्यांच्या नक्षीची राजस्थानी बांधणी पगडी परिधान केली. पगडीचा लांब शेवट मागे सोडलेला असल्याने त्यांचा पारंपरिक राजस्थानी लूक अधिक उठून दिसला. त्यांच्या खिशातील रुमालांमध्ये भगवा, पांढरा आणि हिरवा रंग वापरण्यात आला होता. त्यामुळे पोशाखातून तिरंग्याचा सूचक संदर्भही दिसून आला. (PM MODI)

 

 

२०१४ मध्ये पंतप्रधानपदाची सूत्रे हाती घेतल्यानंतर मोदी यांनी स्वातंत्र्यदिनी पगडी परिधान करण्याची आणि दरवर्षी तिची शैली बदलण्याची परंपरा सुरू केली. २०१४ ते २०२६ या १३ वर्षांत त्यांनी प्रत्येकवेळी वेगळी पगडी किंवा साफा निवडला. रंग, कापड, बांधणीची पद्धत आणि नक्षी यांमध्ये केलेल्या बदलांमधून भारतातील विविध प्रादेशिक वस्त्रपरंपरा आणि लोककला अधोरेखित झाल्या. (PM MODI)

 

विशेष म्हणजे, आतापर्यंत त्यांनी तंतोतंत तोच पगडीचा लूक पुन्हा परिधान केलेला नाही. कधी राजस्थानी बांधेज, कधी लहरिया, तर कधी तिरंग्याशी साधर्म्य साधणाऱ्या रंगसंगतीचा वापर त्यांच्या वेशभूषेत दिसून आला. (PM MODI)

 

 

गेल्या १३ स्वातंत्र्यदिनांच्या लूकमध्ये मोदी यांनी सुमारे पाच वेळा केसरी किंवा भगव्या छटेला पसंती दिली. २०१८, २०२०, २०२१ आणि २०२५ मधील पगड्यांमध्ये भगवा किंवा केसरी रंग ठळकपणे दिसला. यंदाच्या पगडीचा मुख्य रंग मात्र लालसर-मरून होता. (PM MODI)

 

भारतीय परंपरेत भगवा रंग त्याग, शौर्य, आध्यात्मिकता आणि राष्ट्रसेवेचे प्रतीक मानला जातो. त्यामुळे स्वातंत्र्यदिनाच्या पोशाखातील भगव्या रंगाची निवड ही केवळ फॅशनपुरती मर्यादित न राहता सांस्कृतिक आणि प्रतीकात्मक संदेश देणारी ठरते. (PM MODI)

 

 

यंदाची पगडी त्यांच्या २०१४ मधील पहिल्या लाल किल्ला भाषणातील लाल बांधणी पगडीची आठवण करून देणारी होती. २०१४ मधील पगडी अधिक लाल आणि हिरव्या रंगांच्या संयोजनासाठी ओळखली गेली होती, तर २०२६ मधील पगडी गडद मरून रंगाची आणि तुलनेने संयत नक्षीची होती. (PM MODI)

 

त्यामुळे यंदाचा लूक हा २०१४ पासून सुरू झालेल्या पगडी-परंपरेचा संदर्भ पुन्हा जागवणारा ठरला. पहिल्या लाल पगडीची आठवण करून देत २०२६च्या पगडीने या परंपरेला सांस्कृतिक सातत्याची जोड दिली. (PM MODI)

 

 

मोदींच्या स्वातंत्र्यदिनाच्या पगड्या दरवर्षी चर्चेत येण्याची काही महत्त्वाची कारणे आहेत:

राजस्थान, गुजरात, महाराष्ट्र, ईशान्य भारत आणि इतर प्रदेशांच्या पारंपरिक वस्त्रशैलींना राष्ट्रीय व्यासपीठ मिळते.

 

बांधणी, बंधेज आणि लहरियासारख्या भारतीय कापड-तंत्रांची ओळख व्यापक स्तरावर होते.

 

पगडीचा रंग आणि रचना त्या वर्षाच्या राष्ट्रीय उत्सवाला वेगळी दृश्य ओळख देतात.

  

पोशाखातून “एक भारत, श्रेष्ठ भारत” आणि भारताच्या सांस्कृतिक विविधतेचा संदेश अधोरेखित होतो. (PM MODI)

 

२०१४ ते २०२६ या १३ वर्षांत प्रत्येकवेळी वेगळी पगडी परिधान करून त्यांनी रंग, नक्षी आणि प्रादेशिक परंपरांच्या माध्यमातून स्वातंत्र्यदिनाच्या लूकला एक वेगळी ओळख दिली. यंदाची मरून-लाल राजस्थानी बांधणी पगडी विशेष ठरली, कारण तिने त्यांच्या पहिल्या २०१४च्या लाल पगडीची आठवण करून देत १३ वर्षांच्या या परंपरेला सांस्कृतिक सातत्याची जोड दिली. (PM MODI)