स्वयंसेवक हीच संघाची खरी ओळख! सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांनी जागवल्या १९३० च्या आठवणी!

 

 

मुंबई (Mohan Bhagwat RSS Volunteers 100 Years) : राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांनी १९३० च्या दशकातील एका ऐतिहासिक घटनेची आठवण करून देत, संघ स्थापनेच्या सुरुवातीच्या काळात स्वयंसेवक हीच संघाची खरी ओळख होती आणि आज १०० वर्षांनंतरही तीच ओळख कायम आहे, असे प्रतिपादन केले. नागपूर नागरिक सहकारी बँक लिमिटेडच्या नूतनीकरण करण्यात आलेल्या मुख्यालयातील नवनिर्मित सभागृहाच्या उद्घाटन प्रसंगी ते बोलत होते.

 

सोमवार, दि. ९ नोव्हेंबर रोजी झालेल्या या कार्यक्रमात सरसंघचालकांच्या हस्ते राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या प्रचारकांच्या योगदानावर आधारित एका पुस्तकाचे प्रकाशनही करण्यात आले. यावेळी सरसंघचालकांनी संघाच्या १०० वर्षांच्या प्रवासाचा आणि स्वयंसेवकांनी राष्ट्रासाठी दिलेल्या योगदानाचा सविस्तर आढावा घेतला. (Mohan Bhagwat RSS Volunteers 100 Years)

 

तत्कालीन मध्य प्रांताच्या विधानसभेत संघावर पहिली बंदी घालण्याचा प्रयत्न कसा झाला, याचा उल्लेख करत डॉ. भागवत म्हणाले, "त्या काळात विधानसभेत संघाची बाजू मांडण्यासाठी किंवा विचारसरणीचे समर्थन करण्यासाठी एकही स्वयंसेवक उपस्थित नव्हता. मात्र, तिथे उपस्थित असलेल्या इब्राहिम नावाच्या गृहस्थांनी संघाच्या समर्थनार्थ ठाम भूमिका घेतली. संघ जातीयवादी नाही, असे स्पष्ट करत त्यांनी बंदीला तीव्र विरोध केला." (Mohan Bhagwat RSS Volunteers 100 Years)

 

इब्राहिम यांनी विधानसभेत बोलताना संघाचे संस्थापक डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार यांच्या चांगल्या स्वभावाचा आणि व्यक्तिमत्त्वाचा दाखला दिला होता. "मी डॉ. हेडगेवार यांना ओळखतो, ते एक चांगले व्यक्ती आहेत. त्यामुळे संघ जातीयवादी असूच शकत नाही," असे इब्राहिम यांनी तेव्हा म्हटले होते. स्वातंत्र्यलढ्याच्या विविध प्रवाहांचा अनुभव घेतल्यानंतर डॉ. हेडगेवार यांनी समाजात उत्तम चारित्र्य निर्माण करण्यासाठीच संघाची स्थापना केली होती, असेही डॉ. भागवत यांनी स्पष्ट केले. (Mohan Bhagwat RSS Volunteers 100 Years)

 

संघाच्या प्रचारकांबद्दल बोलताना डॉ. भागवत म्हणाले की, प्रचारक कोणत्याही आर्थिक किंवा वैयक्तिक लाभाची अपेक्षा न ठेवता, केवळ कृतज्ञता आणि आपुलकीच्या भावनेतून आपले संपूर्ण जीवन संघकार्यासाठी समर्पित करतात. त्यांचे हे समर्पण केवळ शब्दांतून किंवा लिखाणातून व्यक्त करता येत नाही, तर त्यांच्या सहवासात राहूनच ते समजून घेता येते. स्वयंसेवकाचे जीवन हे 'प्रवाहाच्या विरोधात पोहण्यासारखे' असून, कोणताही स्वार्थ किंवा अहंकार न बाळगता तत्त्वांनुसार जगणे आणि समाजासाठी योगदान देणे हाच त्यांचा मुख्य उद्देश असतो. (Mohan Bhagwat RSS Volunteers 100 Years)

 

प्रचारकांच्या त्यागामुळे आणि चारित्र्यामुळे त्यांच्या संपर्कात येणाऱ्या लोकांच्या मनात त्यांच्याविषयी आपोआप आदर आणि श्रद्धेची भावना निर्माण होते, असे त्यांनी सांगितले. प्रचारकांची निष्ठा आणि समर्पण केवळ शब्दांतून किंवा लिखाणातून पूर्णपणे व्यक्त करता येत नाही. हे गुण त्यांच्या सहवासात राहूनच खऱ्या अर्थाने समजतात. अशा व्यक्तींच्या प्रत्यक्ष संपर्कात आलेल्यांनाच त्यांच्या समर्पणाची पूर्ण जाणीव होऊ शकते, असेही ते म्हणाले.

 

समाजासाठी आपण किती चांगले योगदान देऊ शकतो, हाच स्वयंसेवकाच्या मनातील मुख्य विचार असतो. प्रत्येक स्वयंसेवक या आदर्शांचे पूर्णपणे पालन करेलच असे नाही. प्रत्येकाच्या क्षमता, गुणवैशिष्ट्ये आणि समर्पणाची पातळी वेगवेगळी असते. मात्र, सर्वांची वाटचाल एकाच दिशेने असते आणि समर्पण हा त्यांच्यातील समान धागा असतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले. (Mohan Bhagwat RSS Volunteers 100 Years)