धर्मप्रचारकांना गावबंदी! झारखंडच्या बोडेया ग्रामसभेचा ठराव; आदिवासी परंपरा जपण्यासाठी ग्रामस्थांचा निर्धार!

 

 

मुंबई (Jharkhand Bodeya Gram Sabha Resolution) : झारखंडच्या रांची जिल्ह्यातील बोडेया गावाच्या ग्रामसभेने ख्रिश्चन धर्मप्रचारक, धर्मगुरू आणि पाद्री यांच्या गावातील प्रवेशावर बंदी घालण्याचा तसेच आजार बरे करण्याच्या नावाखाली आयोजित केल्या जाणाऱ्या प्रार्थनासभा आणि अन्य धार्मिक मेळाव्यांवर निर्बंध घालण्याचा निर्णय घेतला आहे. ग्रामसभेच्या बैठकीत हा ठराव मंजूर करण्यात आला. या निर्णयाची सार्वजनिक माहिती देण्यासाठी बोडेया चौकात सूचनाफलकही लावण्यात आला आहे. झारखंडमधील आदिवासीबहुल भागांत धर्मांतर आणि स्थानिक आदिवासी धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक परंपरांच्या जतनाबाबत चर्चा सुरू असताना हा निर्णय घेण्यात आला आहे.

 

गावाचे प्रधान अनिल ओरांव यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत धार्मिक प्रचार आणि धर्मांतराशी संबंधित गतिविधींवर चर्चा करण्यात आली. यावेळी आजार बरे करण्याच्या उद्देशाने आयोजित केल्या जाणाऱ्या प्रार्थनासभा, तसेच प्रार्थनामहोत्सवांसारख्या कार्यक्रमांवर निर्बंध घालण्याचा निर्णय ग्रामसभेने घेतल्याची माहिती ग्रामप्रतिनिधींनी दिली. धार्मिक प्रचाराशी संबंधित गतिविधींना आळा घालण्यासाठी पाद्री, धर्मगुरू आणि अन्य ख्रिश्चन धर्मप्रचारकांच्या गावातील प्रवेशावर बंदी घालण्याचाही ठरावात समावेश आहे. (Jharkhand Bodeya Gram Sabha Resolution)

 

गावाच्या मुखिया सोमा ओरांव यांनी सांगितले की, बैठकीला उपस्थित असलेल्या ग्रामस्थांनी एकमताने हा निर्णय घेतला. धार्मिक प्रचाराशी संबंधित गतिविधींना प्रतिबंध करणे हा या निर्णयामागील उद्देश असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. ग्रामसभेच्या निर्णयाची माहिती सर्वसामान्यांना व्हावी, यासाठी गावातील प्रमुख चौकात सूचनाफलक लावण्यात आला आहे. स्थानिक समुदायातील काही घटकांनी धार्मिक गतिविधी आणि त्यांचा आदिवासींच्या रूढी-परंपरांवर होणारा कथित परिणाम याबाबत व्यक्त केलेल्या चिंतेचे प्रतिबिंब या ठरावात दिसून येते.

 

रांचीतील धुर्वा येथील झारखंड आदिवासी सरना विकास समितीचे अध्यक्ष मेघा ओरांव यांनी धर्मांतरामुळे आदिवासी समुदायाच्या सामाजिक, धार्मिक आणि सांस्कृतिक जीवनावर विपरीत परिणाम होत असल्याची चिंता व्यक्त केली. या घडामोडींमुळे आदिवासी समाजाच्या पारंपरिक स्वशासन व्यवस्थेवरही परिणाम होत असल्याचे त्यांनी म्हटले. आदिवासींच्या परंपरा आणि सामुदायिक संस्थांचे संरक्षण करण्यासाठी या प्रश्नांकडे गांभीर्याने लक्ष देण्याची गरज असल्याचे ओरांव यांनी अधोरेखित केले. (Jharkhand Bodeya Gram Sabha Resolution)

 

जनजाती सुरक्षा मंचाचे प्रादेशिक संयोजक संदीप ओरांव यांनी सांगितले की, भारतीय संविधानाच्या पाचव्या अनुसूचीअंतर्गत येणाऱ्या क्षेत्रांतील ग्रामसभांना घटनात्मक तरतुदी आणि पंचायत (अनुसूचित क्षेत्रांपर्यंत विस्तार) कायदा अर्थात ‘पेसा’अंतर्गत महत्त्वाचे अधिकार देण्यात आले आहेत. त्यांच्या मते, ग्रामसभांची जबाबदारी केवळ गावाच्या विकासापुरती मर्यादित नसून, धार्मिक परंपरा आणि सांस्कृतिक प्रथांचे संरक्षण करणेही त्यात समाविष्ट आहे. (Jharkhand Bodeya Gram Sabha Resolution)

या बैठकीला अनेक लोकप्रतिनिधी, आदिवासी संघटनांचे पदाधिकारी आणि ग्रामस्थ उपस्थित होते. त्यामध्ये जिल्हा परिषद सदस्य किरण देवी, वॉर्ड सदस्य कैलाश मांडा आणि जनजाती सुरक्षा मंचाचे राज्य समिती सदस्य सनी ओरांव यांचा समावेश होता. याशिवाय झरी ओरांव, राजन ओरांव, अरविंद साहू, फूलचंद तिर्की, आदित्य महतो, संतू कुमार महतो, प्रदीप टोप्पो, परना ओरांव, बलेश्वर पहान, प्रदीप पहान, मालती देवी, सुनीता देवी, बसो देवी, बिरन देवी, प्राध्यापक गणवा तिग्गा, राजू ओरांव आणि रामधन ओरांव यांच्यासह अन्य ग्रामस्थही उपस्थित होते.

 

 

रांची जिल्ह्यात अशा प्रकारचा ठराव मंजूर करणारे बोडेया हे पहिले गाव नाही. या महिन्याच्या सुरुवातीला इटकी प्रखंडातील हरमू सलोटोली गावाच्या ग्रामसभेनेही असाच निर्णय घेतल्याचे वृत्त आहे. तेथील ग्रामस्थांनीही पाद्रींच्या गावातील प्रवेशावर निर्बंध घालण्याची घोषणा करणारा सूचनाफलक लावला होता. या दोन्ही घटनांवरून आदिवासी समुदायातील काही घटक धर्मांतराच्या प्रश्नावर आणि स्थानिक परंपरांच्या संरक्षणाबाबतच्या चिंता व्यक्त करण्यासाठी ग्रामसभेसारख्या स्थानिक व्यासपीठांचा वापर करत असल्याचे दिसून येते. (Jharkhand Bodeya Gram Sabha Resolution)