परदेशातील कौशल्य प्रशिक्षण आणि रोजगारासाठी 600 युवकांना मदत; सोशल स्टॉक एक्स्चेंजवरील ऐतिहासिक उपक्रमाला नाबार्डचे पाठबळ

मुंबई : (NABARD Overseas Skill Training )राष्ट्रीय कृषी आणि ग्रामीण विकास बँक (नाबार्ड) ने राष्ट्रीय कौशल्य विकास महामंडळाच्या (एनएसडीसी) झिरो कूपन झिरो प्रिन्सिपल (ZCZP) इश्यूची नॅशनल स्टॉक एक्स्चेंजच्या (एनएसई) सोशल स्टॉक एक्स्चेंज (SSE) प्लॅटफॉर्मवर यशस्वी नोंदणी होण्याच्या माध्यमातून नाविन्यपूर्ण आणि परिणामाधारित विकास वित्तपुरवठ्याच्या क्षेत्रात महत्त्वाचा टप्पा गाठला आहे. नाबार्डने या इश्यूमध्ये ₹4 कोटींचे योगदान दिले असून, यामुळे मध्य प्रदेशातील इतर मागासवर्गीय (ओबीसी) प्रवर्गातील 600 ग्रामीण युवकांसाठी परदेशातील कौशल्य प्रशिक्षण आणि रोजगार कार्यक्रमाला पाठबळ मिळणार आहे.

 

हा उपक्रम एनएसडीसीतर्फे मध्य प्रदेश सरकारच्या भागीदारीत राबविण्यात येत आहे. सोशल स्टॉक एक्स्चेंजच्या माध्यमातून मिळणारा निधी, परिणामांशी निगडित सार्वजनिक वित्तपुरवठा आणि लाभार्थ्यांचा सहभाग यांचा समन्वय साधणारे हे एक नाविन्यपूर्ण मिश्र वित्तपुरवठा प्रारूप आहे. विकास वित्तपुरवठ्यात पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि परिणामकारकता वाढविण्यासाठी आर्थिक संसाधनांचा मोजता येण्याजोग्या सामाजिक परिणामांशी मेळ घालणे, हे या प्रकल्पाचे उद्दिष्ट आहे.

 

या कार्यक्रमाचा उद्देश ग्रामीण युवकांना जपान आणि जर्मनीमध्ये रोजगार मिळविण्यासाठी आवश्यक असलेली आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील कौशल्ये आणि क्षमता विकसित करण्याची संधी उपलब्ध करून देणे हा आहे. याअंतर्गत सहभागी युवकांना भाषा प्रशिक्षण, क्षेत्रविशिष्ट कौशल्य विकास, सांस्कृतिक परिचय, प्रमाणपत्र तसेच परदेशातील नोकरीसाठी आवश्यक कागदपत्रांची पूर्तता आणि परदेशात नियुक्ती होईपर्यंत सर्वसमावेशक सहाय्य दिले जाईल.(NABARD Overseas Skill Training )

 

पारंपरिक कौशल्य विकास कार्यक्रमांमध्ये प्रामुख्याने प्रशिक्षण पूर्ण करण्यावर भर दिला जातो; मात्र या उपक्रमाची रचना प्रत्यक्ष पडताळणी करता येणाऱ्या परिणामांवर आधारित आहे. युवकांना प्रत्यक्ष परदेशात रोजगार मिळणे, रोजगारात सातत्य राहणे आणि त्यांच्या उपजीविकेत सुधारणा होणे यांना प्राधान्य दिले जाईल. या दृष्टिकोनातून ग्रामीण कुटुंबांच्या उत्पन्नवाढीस मदत करण्याबरोबरच ग्रामीण युवकांना जागतिक रोजगार क्षेत्रातील संधी उपलब्ध करून देण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

 

प्रकल्पात पारदर्शकता, उत्तरदायित्व आणि विकासात्मक परिणाम मोजण्यासाठी लाभार्थी स्तरावरील देखरेख, नियतकालिक अहवाल आणि स्वतंत्र परिणाम पडताळणीची व्यवस्था समाविष्ट आहे. अंमलबजावणीदरम्यान केवळ उपक्रम किंवा प्रशिक्षणाच्या संख्येऐवजी प्रत्यक्ष साध्य झालेल्या परिणामांवर भर दिला जाईल.(NABARD Overseas Skill Training )

 

ही नोंदणी भारतातील सोशल स्टॉक एक्स्चेंज व्यवस्थेच्या विकासातील एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. या इश्यूला पाठबळ देऊन उच्च सामाजिक प्रभाव असलेल्या उपक्रमांसाठी नाविन्यपूर्ण वित्तीय साधनांच्या माध्यमातून निधी कसा उभारता येऊ शकतो आणि त्याचवेळी परिणामांचे प्रभावी मापन व भागधारकांचे उत्तरदायित्व कसे सुनिश्चित करता येते, हे दाखवून देण्याचा नाबार्डचा प्रयत्न आहे. नाबार्ड सोशल स्टॉक एक्स्चेंजच्या विकासाला सक्रियपणे पाठबळ देत असून ग्रामीण विकासातील गुंतागुंतीच्या आव्हानांवर उपाय शोधण्यासाठी परिणामाभिमुख वित्तपुरवठा प्रारूपांना प्रोत्साहन देत आहे.

 

ग्रामीण कौशल्य विकास, रोजगारक्षमता आणि उपजीविकेशी संबंधित उपक्रमांना मोठ्या प्रमाणावर वित्तपुरवठा करण्यासाठी सोशल स्टॉक एक्स्चेंजचा वापर कसा करता येऊ शकतो, याचे हे प्रारूप ठरेल, अशी अपेक्षा आहे. या उपक्रमाच्या यशस्वी अंमलबजावणीमुळे ग्रामीण उद्योजकता, हवामान बदलाशी जुळवून घेण्याची क्षमता, महिला-केंद्रित विकास, सामाजिक समावेशन आणि कौशल्य विकास यांसारख्या क्षेत्रांमध्येही अशाच परिणामाधारित वित्तपुरवठा प्रारूपांचा अवलंब करण्याचा मार्ग मोकळा होऊ शकतो.

 

ग्रामीण युवकांच्या आकांक्षांना जागतिक रोजगार संधींशी जोडून आणि संस्थात्मक वित्तपुरवठ्याचा मोजता येण्याजोग्या सामाजिक परिणामांशी संबंध प्रस्थापित करून, समावेशक आणि शाश्वत विकासासाठी सोशल स्टॉक एक्स्चेंजची परिवर्तनकारी क्षमता अधोरेखित करण्याचा नाबार्डचा प्रयत्न आहे. या प्रकल्पामुळे परोपकारी संस्था, विकासविषयक संस्था, कॉर्पोरेट क्षेत्र आणि

गुंतवणूकदारांचा अधिक व्यापक सहभाग वाढण्याची अपेक्षा आहे. नाविन्यपूर्ण वित्तपुरवठ्याच्या माध्यमातून महत्त्वाच्या विकासात्मक आव्हानांवर उपाय शोधण्यासाठी हा सहभाग उपयुक्त ठरेल.(NABARD Overseas Skill Training )