विरारमध्ये दोन वर्षांनंतर व्हाईट वॅगटेलचे दर्शन; यंदा हिवाळी पाहुण्याचे लवकर आगमन

मुंबई (विशेष प्रतिनिधी) - हिवाळ्याच्या आगमनाबरोबर भारतात दाखल होणाऱ्या स्थलांतरित पक्ष्यांपैकी व्हाईट वॅगटेल म्हणजेच पांढरा ढोबी या पक्ष्याचे विरारमध्ये यंदा लवकर दर्शन झाले आहे (White Wagtail). विरार पूर्वेकडील पापड खिंडी धरण परिसरात १० ऑक्टोबर रोजी पक्षी निरीक्षक ऋद्धांत धुरी यांनी या पक्ष्याचे छायाचित्र टिपले. विशेष म्हणजे, विरार परिसरात गेल्या दोन वर्षांत या पक्ष्याची नोंद पक्षी निरीक्षकांना झालेली नसल्याने या दर्शनाला प्रादेशिकदृष्ट्या महत्त्व प्राप्त झाले आहे. (White Wagtail)

 

व्हाईट वॅगटेल हा प्रामुख्याने हिवाळ्यात भारतात दिसणारा स्थलांतरित पक्षी आहे. महाराष्ट्रातील अनेक भागांत या पक्ष्याचे दर्शन साधारणपणे नोव्हेंबर ते डिसेंबर या कालावधीत होते. मात्र, यंदा ऑक्टोबरच्या पहिल्या पंधरवड्यातच विरारमध्ये त्याची नोंद झाल्याने त्याच्या आगमनाची ही तुलनेने लवकर झालेली नोंद ठरते. १० ऑक्टोबर रोजी सकाळी सुमारे १०.३० वाजता धुरी यांनी पक्षीभ्रमंतीदरम्यान या पक्ष्याचे निरीक्षण केले आणि छायाचित्रणही केले. व्हाईट वॅगटेल हा लांब शेपटीचा, काळ्या-पांढऱ्या रंगसंगतीमुळे सहज ओळखता येणारा पक्षी आहे. जमिनीवर चालताना किंवा खाद्य शोधताना तो आपली शेपटी वारंवार वर-खाली हलवतो. पाणवठे, तलाव, धरण परिसर तसेच मोकळ्या जमिनीवर कीटकांचा शोध घेताना तो दिसू शकतो. हिवाळ्यात अन्नाच्या उपलब्धतेनुसार आणि योग्य अधिवासाच्या शोधात हे पक्षी विविध भागांत विखुरलेले आढळतात.

विरारसारख्या वेगाने नागरीकरण होत असलेल्या परिसरात स्थलांतरित पक्ष्यांच्या नोंदींना विशेष महत्त्व आहे. एखाद्या पक्ष्याचे दर्शन दोन वर्षे न होणे म्हणजे त्या परिसरातून त्याची संख्या निश्चितपणे घटली आहे, असे म्हणता येत नसले, तरी अशा नोंदी स्थानिक पक्षीवैविध्याचा अभ्यास करण्यासाठी उपयुक्त ठरतात. यंदा झालेली ही नोंद भविष्यातील निरीक्षणांसाठी महत्त्वाचा संदर्भ ठरू शकते. यंदा व्हाईट वॅगटेलचे आगमन नेहमीपेक्षा लवकर झाले आहे का, हे निश्चित करण्यासाठी आगामी काळातील निरीक्षणे आणि इतर परिसरांतील नोंदींची तुलना करणे आवश्यक आहे. तरीही, दोन वर्षांच्या खंडानंतर पापड खिंडी धरण परिसरात झालेल्या या दर्शनामुळे स्थानिक पक्षी निरीक्षकांसाठी हिवाळी पक्षी हंगामाची सुरुवात एका उल्लेखनीय नोंदीने झाली आहे.