तुर्कस्तानमध्ये जपानी सांस्कृतिक महोत्सवावर इस्लामी निदर्शकांचा हल्ला

मुंबई (Istanbul Japan Cultural Festival Attack) : इस्तंबूल येथे इस्लामी निदर्शकांच्या एका गटाने जपानी सांस्कृतिक महोत्सवात घुसून सहभागी व्यक्तींवर हल्ला केला. तसेच, महोत्सवातील स्टॉल्स आणि उपकरणांची तोडफोड केली. या वेळी निदर्शकांनी ‘अल्लाहू अकबर’च्या घोषणा दिल्या. या हिंसक प्रकारामुळे आयोजकांना महोत्सव नियोजित वेळेपूर्वीच बंद करावा लागला.

 

मिळालेल्या माहितीनुसार, इस्तंबूलमधील उमरानिये जिल्ह्यात ‘कोनोहाफेस्ट’ या दोन दिवसीय महोत्सवाचे आयोजन करण्यात आले होते. जपानी अ‍ॅनिमे, मंगा, खाद्यसंस्कृती आणि लोकप्रिय मनोरंजनविश्वाचा परिचय करून देणारा हा महोत्सव होता. या कार्यक्रमाला कुटुंबांसह लहान मुलेही उपस्थित होती. निदर्शकांच्या गोंधळामुळे त्यांनाही त्रास सहन करावा लागला. या हल्ल्यात काही जण किरकोळ जखमी झाल्याचे वृत्त आहे.(Istanbul Japan Cultural Festival Attack)

हिंसाचारामुळे महोत्सवाच्या पायाभूत सुविधांचे नुकसान झाल्यानंतर पोलिसांनी हस्तक्षेप करून निदर्शकांना पांगवले. या घटनेपूर्वी अनेक आठवडे समाजमाध्यमांवर या महोत्सवाला विरोध केला जात होता. उमरानिये एनजीओ प्लॅटफॉर्मशी संबंधित असल्याचे सांगणाऱ्या काही व्यक्तींनी तुर्कस्तानमधील पारंपरिक कौटुंबिक मूल्ये आणि राष्ट्रीय परंपरांचे रक्षण करण्याच्या नावाखाली महोत्सव रद्द करण्याची मागणी केली होती.

 

‘कोनोहाफेस्ट’मध्ये जपानी लोकप्रिय संस्कृतीचे चाहते मोठ्या संख्येने सहभागी झाले होते. अ‍ॅनिमे, मंगा, व्हिडिओ गेम्स, पारंपरिक जपानी खाद्यपदार्थ आणि प्रसिद्ध जपानी मालिकांमधील पात्रांच्या वेशभूषेवर आधारित ‘कॉस्प्ले’ स्पर्धा हे या महोत्सवाचे प्रमुख आकर्षण होते. ‘नारुतो’ या अ‍ॅनिमे मालिकेतील काल्पनिक ‘कोनोहा’ अर्थात ‘पानांचे गाव’ या संकल्पनेवरून महोत्सवाचे नाव ठेवण्यात आले होते. या कार्यक्रमाला कुटुंबे आणि लहान मुलांसह मोठ्या संख्येने नागरिक उपस्थित होते. मात्र, निदर्शकांनी घातलेल्या गोंधळामुळे आयोजकांना महोत्सव वेळेपूर्वीच संपवावा लागला.(Istanbul Japan Cultural Festival Attack)

 

महोत्सव सुरू होण्यापूर्वीच निदर्शकांनी त्याला विरोध करण्यास सुरुवात केली होती. ‘उमरानिये एनजीओ प्लॅटफॉर्म’ या नावाने समाजमाध्यमांवर पोस्टर्स प्रसारित करण्यात आली होती. या पोस्टर्सद्वारे कुटुंबांना एका निषेध सभेत सहभागी होण्याचे आणि महोत्सव बंद करण्याच्या मागणीला पाठिंबा देणाऱ्या निवेदनावर स्वाक्षरी करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यानंतर या गटातील सदस्यांनी महोत्सवाच्या ठिकाणाजवळ जमून सांस्कृतिक कार्यक्रमाला विरोध करणारे निवेदन वाचून दाखवले. महोत्सवातील वेशभूषा, सादरीकरणे आणि त्याच्याशी संबंधित जीवनशैली तुर्कस्तानची पारंपरिक कुटुंबव्यवस्था तसेच राष्ट्रीय आणि आध्यात्मिक मूल्यांशी विसंगत असल्याचा दावा निदर्शकांनी केला.

 

तुर्कस्तान सरकारच्या ‘कुटुंब आणि लोकसंख्येचे दशक’ या उपक्रमाचाही निदर्शकांनी उल्लेख केला. या उपक्रमातून कुटुंबकेंद्रित धोरणे आणि पारंपरिक सामाजिक मूल्यांना प्रोत्साहन दिले जाते. सप्टेंबरमध्ये १५ प्रांतांमध्ये राबवण्यात आलेल्या ‘माय फॅमिली इज सेफ’ या मोहिमेलाही निदर्शकांनी पाठिंबा दर्शवला. उपलब्ध वृत्तानुसार, या मोहिमेअंतर्गत एलजीबीटीक्यू+ समुदायातील व्यक्ती आणि समावेशकता तसेच समान हक्कांसाठी आवाज उठवणाऱ्या गटांना लक्ष्य करण्यात आले होते. निवेदन वाचून झाल्यानंतर निदर्शकांनी ‘अल्लाहू अकबर’च्या घोषणा देत महोत्सवाच्या परिसराकडे कूच केली. त्यानंतर त्यांनी सहभागी व्यक्तींवर हल्ले केले आणि स्टॉल्सची तोडफोड सुरू केली. या प्रकारामुळे उपस्थितांमध्ये घबराट पसरली. उपकरणांचे नुकसान झाले, तर काही जण किरकोळ जखमी झाल्याचे वृत्त आहे. पोलिसांनी अखेर हस्तक्षेप करून निदर्शकांना पांगवले आणि हिंसाचार अधिक वाढण्यापासून रोखला. मात्र, तोडफोड आणि गोंधळामुळे आयोजकांना महोत्सव नियोजित वेळेपूर्वीच बंद करावा लागला.(Istanbul Japan Cultural Festival Attack)

 

 

या घटनेमुळे राष्ट्राध्यक्ष रेचेप तय्यिप एर्दोगान यांच्या नेतृत्वाखालील तुर्कस्तानमध्ये सार्वजनिक जीवनावर इस्लामी धार्मिक रूढीवादाचा प्रभाव किती वाढला आहे, याविषयी पुन्हा चर्चा सुरू झाली आहे. तुर्कस्तान सरकार पारंपरिक कुटुंबव्यवस्था आणि राष्ट्रीय ओळख यांवर भर देणाऱ्या धोरणांना प्रोत्साहन देत आहे. या धोरणांमुळे काही सांस्कृतिक आणि सामाजिक गटांसाठी प्रतिकूल वातावरण निर्माण झाल्याची टीका विरोधकांकडून केली जाते. कोनोहाफेस्टला विरोध करणाऱ्या निदर्शकांनी आपली भूमिका तुर्की आणि इस्लामी मूल्यांच्या रक्षणासाठी असल्याचे सांगितले. मात्र, या घटनेत केवळ निषेधापुरती मर्यादा न राहता महोत्सवातील सहभागी व्यक्ती आणि त्यांच्या उपकरणांनाही हिंसाचाराचे लक्ष्य बनवण्यात आले. आंतरराष्ट्रीय प्रभाव असलेल्या सांस्कृतिक कार्यक्रमांना सार्वजनिक ठिकाणी मिळणारा प्रतिसाद आणि त्यातून निर्माण होणारे सामाजिक तणाव यांचाही या घटनेने प्रश्न उपस्थित केला आहे. तुर्कस्तानमधील तरुणांमध्ये अ‍ॅनिमे, मंगा आणि कॉस्प्ले यांची लोकप्रियता वाढली आहे. विविध संमेलने, विषयाधारित कार्यक्रम आणि चाहत्यांच्या सामूहिक उपक्रमांमधून जपानी लोकप्रिय संस्कृतीला मोठा प्रतिसाद मिळत आहे.(Istanbul Japan Cultural Festival Attack)

 

कोनोहाफेस्टवरील हल्ला हा पारंपरिक धार्मिक किंवा राष्ट्रवादी विचारांशी विसंगत मानल्या जाणाऱ्या गटांच्या वागणुकीबाबत व्यक्त होणाऱ्या व्यापक चिंतेचा भाग असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तुर्कस्तानमध्ये ख्रिश्चनांसह धार्मिक अल्पसंख्याकांनाही विरोध आणि शत्रुत्वाचा सामना करावा लागल्याच्या घटना यापूर्वी समोर आल्या आहेत. ऐतिहासिक ख्रिश्चन वास्तू असलेल्या हागिया सोफिया आणि चोरा संकुलाचे मशिदींमध्ये रूपांतर करण्याच्या एर्दोगान सरकारच्या निर्णयांमुळेही तुर्कस्तानचा धार्मिक आणि सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या मुद्द्यावर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चा झाली आहे. कोनोहाफेस्टमधील घटनेनंतर उपलब्ध वृत्त प्रसिद्ध होईपर्यंत तुर्कस्तानच्या प्रशासनाकडून कोणतेही अधिकृत निवेदन जारी करण्यात आले नव्हते. तसेच, कोणाला अटक झाल्याची किंवा औपचारिक तपासात कोणती प्रगती झाल्याची माहितीही समोर आली नव्हती.(Istanbul Japan Cultural Festival Attack)