जम्मू आणि काश्मीरच्या शादीपोरा येथे १० दिवसांचा कुंभमेळा

 

मुंबई : (Kumbh Mela) जम्मू आणि काश्मीरच्या बांदीपोरा जिल्ह्यातील शादीपोरा येथे दि. १५ ते २४ जुलैदरम्यान १० दिवसांचा कुंभमेळा भरविण्यात येणार आहे. देश-विदेशातून सुमारे ३ ते ४ लाख भाविक यात सहभागी होतील. अमरनाथ यात्रेदरम्यान होणाऱ्या या मेळ्याच्या तयारीबाबत काही दिवसांपूर्वी स्वामी कालिकानंद सरस्वती यांनी घोषणा केली. यापूर्वी २०१६ मध्येही याच ठिकाणी असा कार्यक्रम झाला होता, ज्यामध्ये सुमारे ३५,००० भाविक सहभागी झाले होते. प्राचीन काळापासून शादीपोरा हे हिंदूंसाठी पवित्र स्थान मानले जाते, कारण येथे सिंध नदी १०८ किमीचा प्रवास पूर्ण करून वितस्ता (झेलम नदी) मध्ये विलीन होते.

 

प्राचीन हिंदू ग्रंथांमध्ये सिंध नदीला “काश्मीर गंगा” असे म्हटले गेले आहे. ही नदी गंगाबळ सरोवर येथून उगम पावते. हरमुख पर्वत आणि हे सरोवर हे भगवान शिवाच्या मुकुटाचे प्रतीक मानले जाणारे महत्त्वाचे तीर्थस्थान आहे. नीलमत पुराण आणि राजतरंगिणी यांसारख्या ग्रंथांमध्ये या नदीचे धार्मिक आणि आध्यात्मिक महत्त्व अधोरेखित केले आहे. शादीपोरा येथील संगम अत्यंत पवित्र मानला जातो आणि विधी व शुद्धीकरणासाठी तो प्रयागराज त्रिवेणी संगम याच्या समकक्ष मानला जातो. पूर्वी भाद्रपद महिन्यात गंगाबळ आणि हरमुख पर्वतावर वार्षिक यात्रा होत असत. काश्मिरी हिंदू येथे श्राद्ध विधी करत आणि जसे हर की पौडी येथे अस्थी विसर्जन केले जाते, तसेच येथेही नदीत अस्थी विसर्जित केल्या जात.

 

 

१६ जून २०१६ रोजी देशभरातून आणि विदेशातून आलेल्या विस्थापित काश्मिरी पंडितांनी याच ठिकाणी ‘दशार महाकुंभ’ साजरा केला होता. स्थानिकांच्या मते, १९४१ नंतर सुमारे ७५ वर्षांनी २०१६ मध्ये हा मेळा पुन्हा आयोजित करण्यात आला होता.