Hormuz Strait: जगातील सर्वात व्यस्त समुद्री मार्ग ठप्प! होर्मुझमधून जहाजांची संख्या ९५ टक्क्यांनी घट; जागतिक तेलपुरवठ्यावर मोठं संकट?

 

मुंबई: (Hormuz Strait) होर्मुझ सामुद्रधुनी या जगातील सर्वात महत्त्वाच्या जलमार्गांपैकी एकावर सध्या मोठं संकट उभं राहिलं आहे. मार्चच्या सुरुवातीपासून या मार्गावरून जाणाऱ्या जहाजांची संख्या तब्बल ९५ टक्क्यांनी घटली आहे. युद्धापूर्वी दररोज सुमारे १३८ जहाजे या मार्गाने जात होती. मात्र इराण संबंधित संघर्ष सुरू झाल्यानंतर ही संख्या घटून दररोज केवळ ५ ते ६ जहाजांपर्यंत आली आहे. २० मार्चपर्यंत केवळ ९९ जहाजांनी हा मार्ग पार केल्याची माहिती माध्यमांवरून समोर आली आहे. (Hormuz Strait)

 

हा मार्ग जागतिक तेल पुरवठ्याच्या जवळपास २०% वाहतुकीसाठी महत्त्वाचा असल्याने, या घटनेचा थेट परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. (Hormuz Strait)

 

 

माध्यमांवरून मिळालेल्या माहितीनुसार, अलीकडील जहाजांपैकी सुमारे एक तृतीयांश जहाजांचा संबंध इराणशी होता. यामध्ये ६ जहाजं भारताच्या दिशेने रवाना झाल्याचे समोर आले आहे. काही जहाजांवर अमेरिकन आणि युरोपियन निर्बंध होते, तर काही जहाजे चीनशी संबंधित कंपन्यांची होती. यामुळे जागतिक व्यापार साखळी अधिक गुंतागुंतीची बनली आहे. (Hormuz Strait)

 

युद्धामुळे अनेक जहाजे नेहमीच्या आंतरराष्ट्रीय मार्गाऐवजी इराणच्या किनाऱ्याजवळून वळसा घेत प्रवास करत आहेत. यामुळे ती थेट इराणच्या सागरी नियंत्रणाखाली येतात. तज्ज्ञांच्या मते, हा मार्ग निवडण्यामागे ‘सुरक्षिततेचा करार’ किंवा इराणच्या सूचनांचे पालन हे कारण असू शकते. (Hormuz Strait)

 

 

 

या भागात जहाजांसमोर अनेक गंभीर धोके उभे राहिले आहेत: (Hormuz Strait)

 

ड्रोन आणि क्षेपणास्त्र हल्ले

फास्ट अटॅक बोटी

समुद्रातील सुरूंग (माइन्स)

 

अहवालानुसार, युद्ध सुरू झाल्यापासून किमान २० व्यापारी जहाजांवर हल्ले झाले आहेत. (Hormuz Strait)

 

११ मार्च रोजी ‘मयुरी नारी’ या जहाजावर झालेल्या हल्ल्यात काही कर्मचारी बेपत्ता झाले. त्याच दिवशी ‘स्टार ग्वेनेत’ आणि ‘एमटी सेफेसी विष्णू’ या जहाजांवरही हल्ले झाले. (Hormuz Strait)

 

 

होर्मुझचा अरुंद आणि डोंगराळ किनारा इराणला मोठा रणनीतिक फायदा देतो. अचानक हल्ले करणे सोपे होते आणि जहाजांना प्रतिक्रिया देण्यासाठी वेळ कमी मिळतो. (Hormuz Strait)

 

 

अनेक जहाजं आपली ट्रॅकिंग सिस्टीम (AIS) बंद करत असल्याचे दिसून आले आहे. त्यामुळे ती काही काळासाठी नकाशावर दिसत नाहीत. यामुळे सुरक्षा वाढत असली तरी, जागतिक ट्रॅकिंग एजन्सींना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. (Hormuz Strait)