विविधा

ज्ञानेश पुरंदरे : वंचित समाजगटातील युवकांसाठीचे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व

पुण्यातील ज्ञानेश पुरंदरे हे समाजसमर्पित व्यक्तिमत्व नुकतेच काळाच्या पडद्याआड गेले. पुण्यातील ‘स्वरूपवर्धिनी’ संस्थेचे पूर्ववेळ काम करणारे कार्यकर्ते आणि ओघवत्या वाणीने शिवचरित्र मांडणारे व्याख्याते, म्हणूनही ते अनेकांना सुपरिचित होते. त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा परिचय करुन देणारा हा श्रद्धांजलीपर लेख.....

बाळासाहेबांच्या कार्यकर्तृत्वाचा साक्षेपी आलेख ‘देवरस पर्व’

ज्येष्ठ पत्रकार विराग पाचपोर यांनी लिहिलेले ‘रा. स्व. संघाच्या इतिहासातील देवरस पर्व’ हे सव्वा दोनशे पानांचे पुणे येथील स्नेहल प्रकाशनने प्रसिद्ध केलेले पुस्तक बाळासाहेबांच्या जीवनातील अनेक बाबींकडे लक्ष वेधणारे आहे. म्हटलेच तर, त्याला ‘बाळासाहेबांचे चरित्र’ म्हणता येईल...

मोरोपंत पिंगळे : हिंदू जागरणाच्या श्रीरामक्रांतीचा सरसेनानी

श्रीरामलला विराजमान यांची भव्य राष्ट्रमंदिरात पुनःप्रतिष्ठापना हीच भारत भाग्योदयाची नांदी असणार आहे आणि या नांदीचे स्वस्तिवाचन ज्यांनी केले, त्या हिंदू जागरणाच्या श्रीरामक्रांतीचा सरसेनानी असलेल्या मोरोपंत पिंगळे यांच्या जन्मशताब्दी वर्षारंभी हे घडणे आणि श्रीरामजन्मभूमी मुक्तीयज्ञ पूर्णत्वास येणे हा नियतीचा शुभसंकेत म्हणावा लागेल...

‘द्राविडी भाषागट’ - फादर रॉबर्ट काल्डवेलचे कारस्थान

मागच्या काही लेखांपासून आपण ‘Linguistics’ अर्थात ‘भाषाशास्त्र’ या ज्ञानशाखेची ओळख करून घेत आहोत. तिच्या आधारे पाश्चात्त्य संशोधकांनी भाषांचे विविध गट बनविले. यात दक्षिण आणि उत्तर भारतातल्या भाषांचे पूर्णपणे वेगवेगळे गट बनविले. असे वेगळे गट दाखवून त्यांच्या द्वारे ‘आर्य’ नावाचे लोक भारताच्या बाहेरून भारतात आले आणि इथल्या मूलनिवासी लोकांवर कुरघोडी करून स्थायिक झाले, असे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केला. याचे फलस्वरूप म्हणून त्यांनी भारताच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय अवकाशात दुफळी माजवून दिली. परंतु, ..

कलेतील रावबसाहेब @ ७६

‘रावसाहेब गुरव’, ‘सीर्फ नाम ही काफी हैं’ अशी ज्यांची ओळख आहे. ते कला क्षेत्रातील ‘रावसाहेब’ म्हणूनच परिचित आहेत. ‘धनगर’ या व्यक्तिरेखेला चित्रबद्ध, रंगबद्ध आणि आशयगर्भ बनविले ते ज्येष्ठ-श्रेष्ठ चित्रकार रावसाहेब गुरव. ते पुण्याच्या ‘अभिनव कला महाविद्यालया’च्या प्राचार्यपदावरुन नियतवयोमानानुसार सेवानिवृत्त झाले. त्यांच्या कलाजगताविषयी.....

भारताच्या स्वाभिमानाचे प्रतीक म्हणजे अयोध्येतील श्रीराम मंदिर!

भारतात श्रीराम मंदिराच्या उभारणीचा शुभारंभ होणे म्हणजे भारताची अस्मिता आणि स्वाभिमानाची पुनर्स्थापना आहे. त्यामुळे अनेक शतकांपासून आक्रमकांनी दमन केलेल्या हिंदू भावनेचा आणि राष्ट्रभक्तीचा अखेर विजय झाला आहे. “रामजन्मभूमीविषयी बहुसंख्याक हिंदू समाजाच्या भावना किती घट्ट आहेत, हे समजून घेणे गरजेचे आहे,” असे प्रतिपादन अटल बिहारी वाजपेयी यांनी १९९२ साली संसदेत केले होते...

श्रीरामजन्मभूमी आंदोलन - संघर्ष गाथा!

आजचा दिवस त्या ऐतिहासिक क्षणाच्या अनुभूतीचा, ज्याची समस्त हिंदू समाज गेली कित्येक वर्षे चातकासारखी प्रतीक्षा करीत होता. आजचा दिवस त्या समस्त हिंदूंच्या बलिदानाचे स्मरण करण्याचा, ज्यांना रामजन्मभूमी आंदोलनात वीरमरण आले. तेव्हा, आजच्या श्रीराम मंदिर भूमिपूजनाच्या या पावन प्रसंगी श्रीरामजन्मभूमी आंदोलनाची ही संघर्ष गाथा.....

रामजन्मभूमी आंदोलन : एका कारसेवकाचे मनोगत

आज, दि. ५ ऑगस्ट २०२० रोजी अयोध्येत भरतवर्षाचे आराध्यदैवत प्रभू श्रीरामचंद्रांच्या जन्मभूमीवर निर्माण होणार्‍या भव्य मंदिराचे भूमिपूजन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते होत आहे. या देशातील हिंदूंनी शेकडो वर्षे उराशी बाळगलेले भव्य राम मंदिराचे स्वप्न पूर्ण होणार आहे. स्वातंत्र्य आंदोलनानंतर सर्वात प्रदीर्घ काळ चाललेल्या आंदोलनाची सांगता, सर्व अडथळे पार करत या ५ ऑगस्ट रोजी होईल. गेल्या ४९२ वर्षे चाललेल्या शेवटच्या ४० सक्रिय वर्षांतील सहभागी कारसेवक व साक्षीदार होण्याचे भाग्य मला लाभले, ही मी माझी ..

सुवर्ण दिन आज हा!!!

५०० वर्षाचा काळा इतिहास आता पुसला जाणार आहे.१९९० सालापासून हा लढा सुरु आहे. यासाठी न्यायालयीन लढाही द्यावा लागला, कासेवकांनी आत्मबलिदानही दिले. पण, आज राम भक्तांचा विजय झाला आणि तो सुवर्णक्षण समिप आला...

रावणासारखा भाऊ हवाय?

हजारो वर्षं देश-विदेशातील लोक रामायण वाचत आहेत. जगभरातील लोक रामाला अक्षरश: डोक्यावर घेऊन नाचले. या हजारो वर्षांतील, हजारो पिढ्यांमधील कुणा विद्वानाने रावण एक आदर्श भाऊ होता, असा प्रचार केला नाही. पण, सध्या काही विद्वान मात्र ‘रावणासारखा चांगला बंधू या जगात नाही!’, ‘प्रत्येक स्त्रीला आपल्याला रावणासारखा भाऊ असावा असे वाटते,’ असा प्रचार करताना दिसतात. खरोखरच रावण हा एक चांगला बंधू होता का? पाहूया, वाल्मिकी रामायण काय सांगते ते.....

संस्कृत : समृद्ध अडगळ की चिरंतन राष्ट्रीय ठेवा?

दि. ३ ऑगस्ट. श्रावण पौर्णिमा. दरवर्षी हा दिवस ‘संस्कृत दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. त्यानिमित्ताने संस्कृत भाषेचे महत्त्व, मराठी भाषेतील योगदान आणि वर्तमानातील समृद्ध संस्कृत भाषेची व्याप्ती याचा ऊहापोह करणारा हा लेख.....

लोकमान्यांचे पुण्यस्मरण

राजकारणातील त्यांची खंबीर व कठोर भूमिका आजतागायत कोणीही विसरले नाही. किंबहुना, ती विसरणेही शक्य नाही. लोकमान्य टिळक म्हणजेच देश बंधनात कोंडलेला एक सावळा प्रमाथी मेघच जणू. कविकुलगुरू कालिदासाने मेघदूतात त्यासंबंधी ‘धुमज्योती सलीलमरूता संनिपतः’ असे अत्यंत समर्पकपणे म्हटले आहे. विद्युल्लतेच्या लोळाचा झगझगाट लोकमान्यांच्या तेजस्वी डोळ्यात होता. कोणतेही काम हातात घेतल्यावर ते पूर्णत्वास नेल्याशिवाय ते राहत नसत. मग ती ‘सुरत काँग्रेस’ असो ‘लखनौ काँग्रेस’ असो ‘सोलापूर काँग्रेस’ असो किंवा इतर कार्ये असोत...

स्मरण लोकमान्यांचे- निमित्त भाषांतर प्रकल्पाचे...

टिळककालीन ‘केसरी’चे अंक चाळत असताना त्यांनी ज्या असंख्य विषयांचा परामर्श घेतला आहे, ते पाहून त्यांच्या व्यास-प्रतिभेची प्रचीती येते. सामाजिक प्रश्न, धर्म व संस्कृती, शिक्षण, राष्ट्रकेंद्री राजकारण, तत्त्वज्ञान, इतिहास, अर्थ आणि उद्योग, वाङ् मयविमर्श, गौरव लेख, मृत्युलेख असा त्या अग्रलेखांचा व्यापक परीघ होता. सातत्याने केलेले चौफेर वाचन, अध्ययन, चिंतन, मनन आणि त्याद्वारे केलेला सखोल व्यासंग त्यांच्या सर्वच लेखनातून प्रत्ययास येतो. जो विषय अग्रलेखात ते मांडत, त्याचा सर्वांगीण व सर्वस्पर्शी धांडोळा ते ..

लोकमान्य टिळकांचे प्राच्यविद्या संशोधन

असामान्य व्यक्तिमत्व, इंग्रजांनी ज्यांना ‘भारतीय असंतोषाचे जनक’ म्हटले, ज्यांनी बलाढ्य इंग्रजी सत्तेच्या विरोधात लढा उभारून तीन वेळा तुरुंगवास भोगला आणि तुरुंगवासांदरम्यान विद्वत्तापूर्ण आणि मूलभूत विचार मांडणारे ग्रंथ लिहिले, त्या लोकमान्य टिळकांच्या शतवार्षिक पुण्यस्मरण वर्षात त्यांच्या प्राच्यविद्या क्षेत्रातील संशोधनाचा आढावा घेऊन आदरांजली वाहण्याचा हा प्रयत्न आहे. हा लेख माझ्या The Orion, The Arctic Home, Archaeology, the Indus Cultureand Antiquity of the Vedas (पृ १ते ६५) या विस्तृत लेखाचा संक्षेप ..

‘भाषागट’ - फोडाफोडीचे एक उपयुक्त हत्यार

मागच्या लेखात आपण 'Linguistics' अर्थात भाषाशास्त्राची ओझरती तोंडओळख करून घेतली. या शास्त्राने भारतीय इतिहास आणि संस्कृतीचे केवढे नुकसान करून ठेवले आहे, याची जरा पुसटशी कल्पनाही करवून घेतली. तिथेच म्हटल्यानुसार, भाषांचा अभ्यास करणार्‍या काही युरोपियन अभ्यासकांनी जगभरातल्या असंख्य भाषा आणि त्यातल्या अनेक वैशिष्ट्यांचा तुलनात्मक अभ्यास केला. त्यावरून ‘जगात जिथे जसे सोयीचे, तिथे तसा निष्कर्ष’ या तत्त्वावर आपली ‘संशोधने’ प्रसिद्ध केली. त्या अभ्यासात त्यांनी जगभरातल्या सर्व उपलब्ध आणि प्राचीन भाषांचे गट ..

उत्तम पाचरणे : ललित कलेची समृद्ध ओळख

या महाराष्ट्राचा कलासूत डॉ. उत्तम पाचरणे नावाचा शिल्पकार, एका वेगळ्या अर्थाने ललित कला अकादमीचा अध्यक्ष नव्हे, तर ‘शिल्पकार’ बनला! भारत सरकारला या शिल्पकाराच्या छन्नी-हातोड्याची पकड ललित कलेच्या खडकाला नव्याने आकार देण्यासाठी गरजेची वाटली! कुठल्याही राजकारणाला, कलाकारणाला बळी न पडता, डॉ. उत्तम पाचरणे ललित कलेचे ‘शिल्पकार’ ठरले...

लोकमान्य टिळक आणि कल्याण शहरातील सार्वजनिक गणेशोत्सव

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांच्या देहावसानाला आज, दि. १ ऑगस्ट, २०२० रोजी १०० वर्षे होत आहेत. लोकमान्यांच्या पुण्यस्मृतीच्या शताब्दीच्या निमित्ताने कल्याणच्या सुभेदार वाडा सार्वजनिक गणेशोत्सवाच्यावतीने त्यांना अभिवादन करणे हा या लेखाचा हेतू...

जागतिक हिपॅटायटीस दिन – ‘हिपॅटायटीस-मुक्त भविष्यकाळ’

२८ जुलै आजचा दिवस 'जागतिक हेपेटायटिस दिन' म्हणून साजरा केला जातो. यावर्षी हेपेटायटिसमुक्त निरोगी आरोग्य जगा हे सूत्र आहे. त्यामुळे यदिनानिमित्त हेपेटायटिस या आजाराशी कसे तोंड द्यावे आणि आनंदी राहत निरोगी आयुष्य कसे जगायचे हे जाणून घ्या.... ..

‘कलापुरातील सहजकलायोगी’

प्रा. जी. एस. माजगावकरांइतका प्रगल्भ, अफाट कलाभान, अदम्य कला प्रतिभा असणारा हा कलातपस्वी पुरुष सांगली-कोल्हापूरच्या पुढे तुलनेने अज्ञात का राहिला असावा? कलाजगताहूनही बाह्यजगताशीही अशा प्रामाणिक कलासाधकाचा परिचय व्हायलाच हवा, असं मला वाटतं...

भारतीय मजदूर संघाची पासष्टी - एक दृष्टिक्षेप

श्रद्धेय दत्तोपंत ठेंगडी यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त त्यांनी स्थापन केलेल्या भारतीय मजदूर संघ या संघटनेला आज, दि. २३ जुलै रोजी ६५ वर्षे पूर्ण होत आहेत. त्यानिमित्ताने.....

१९४७चे लडाखचे रक्षक

१९४७चे लडाखचे रक्षक..

मूर्तिमंत अस्मिता

अत्यंत नैसर्गिक आणि संवेदनशील अभिनय, मोहक रूप आणि निखळ हास्याची व्याख्या म्हणजे अभिनेत्री स्मिता पाटील.....

मातृहृदयी संत नामदेव

ज्ञानेश्वरांना समकालीन असलेले संत नामदेव यांचे जीवन व कार्य मैलाचा दगड ठराव इतके मोलाचे आहे. आपल्या ८० वर्षांच्या दीर्घ आयुष्यात त्यांनी धर्म व समाजजागृतीचे जे महान कार्य केले, त्याचा १८ जुलै रोजी झालेल्या नामदेवांच्या पुण्यतिथीनिमित्ताने या लेखात घेतलेला हा धावता आढावा.....

शरयू तीरावरी अयोध्या...

नेपाळचे पंतप्रधान के. पी. शर्मा ओली यांनी नुकतेच एक वादग्रस्त वक्तव्य केले. ते म्हणतात, “श्रीरामाची जन्मभूमी नेपाळ असून, श्रीरामाचा जन्म नेपाळमधील ठोरी या ठिकाणी झाला होता. राजा दशरथसुद्धा नेपाळचा होता. त्याने नेपाळमधील रीदी या गावी पुत्रकामेष्ठी यज्ञ केला होता. वाल्मिकीही नेपाळचेच. वाल्मिकींचा आश्रमसुद्धा नेपाळमध्ये होता. पूर्वीच्या काळी लांबचा प्रवास शक्य नसल्याने तेव्हा श्रीरामाला भारतातील अयोध्येतून जनकपुरीपर्यंत येणे शक्य नव्हते. म्हणून श्रीरामाचा जन्म जनकाच्या गावाजवळ नेपाळमध्ये झाला होता.” ..

एका डॉलरची गोष्ट

सकाळी सकाळी रियो ग्रँडजवळील जिल्ह्याचे न्यायमूर्ती डरवंट यांना टपालातून धमकीची चिठ्ठी आली. चार वर्षांपूर्वी त्यांनी ‘रॅटलस्नेक’ नावाच्या गुंडाला तुरुंगवास ठोठावला होता. तो तुरुंगात असताना त्याची आजारी मुलगी मरण पावली होती. शिक्षा पूर्ण होऊन तो गुंड कालच तुरुंगातून सुटला आहे. त्याने न्यायमूर्तींची मुलगी नॅन्सी व तिचा प्रियकर बॉबवर सूड उगवण्याचा निश्चय केला आहे...

परीक्षा न घेण्याचा अट्टाहास का?

परीक्षा न घेण्याच्या निर्णयावर पुनर्विचार करा. चुकीच्या निर्णयाचे उत्तराधिकारी कोणीच होऊ नका. खरा चेहरा दडवून आपण विद्यार्थी-पालकांच्या हिताचाच निर्णय घेत आहोत, हा मुखवटा धारण करून आपण युवा पिढीला अडचणीत तर आणत नाही ना, याचा विचार व्हायला हवा. महत्त्वाचे म्हणजे पालक, शिक्षक, शिक्षणातील जाणकार, समाज आणि विद्यार्थी-विद्यार्थिनींनी परीक्षा घेतल्या जाव्यात यासाठी आग्रही राहावे. त्यासाठी ठाम राहाण्याची हीच योग्य वेळ आहे; अन्यथा भविष्यात अनेक आव्हाने व संकटे त्यातून निर्माण होतील...

कोंबड्याची शान, माझ्या कोंबड्याची शान...

आपण मागच्या लेखात काही प्राण्यांनी भारताच्या बाहेर जगप्रवास केल्याचे दाखवून देणारी संशोधने पाहिली. त्याद्वारे भारतीय पूर्वजांचा सुद्धा तसाच प्रवास भारतातून बाहेर जगभरात झाल्याचे अनुमानाने लक्षात येते, हेही पाहिले. प्रामुख्याने उंदीर आणि बैल हे ते दोन प्राणी होत. शेतकर्‍यांच्या सोबतीने राहणे हा या प्राण्यांचा स्वभाव असल्याचे अतिशय जुने निरीक्षण आहे. अशाच पद्धतीने शेतकर्‍यांच्या सोबतीने राहणारा अजून एक प्राणी म्हणजे ‘कोंबडा’. आपले अंगण सोडून फारसे बाहेर सहसा कुठेही न जाणार्‍या या कोंबड्याने कसा बरे ..

वनवासी महिलांना ‘आत्मनिर्भर’ करण्यासाठी ‘केशवसृष्टी’चा अभिनव उपक्रम : ‘बांबूच्या राख्या’

‘केशवसृष्टी ग्रामविकास योजने’अंतर्गत विक्रमगड तालुक्यातील नऊ गावांतील ३०० महिलांना जानेवारी २०२० मध्ये ‘प्रोजेक्ट ग्रीन गोल्ड’च्या माध्यमातून बांबू हस्तकलेचे प्रशिक्षण देण्यात आले व त्यामधून स्वायत्तपणे चालणारे १० उद्योगसमूह बनविण्यात आले. त्यांना ५० हजार राख्या बनविण्याचे आवाहन करण्यात आले. त्यांनीही हे आव्हान म्हणून स्वीकारले व ५० हजार राख्या बनविल्या. या राख्या म्हणजे चीनमधून आयात होणार्‍या राख्यांना एकप्रकारे सडेतोड उत्तर आहे. वनवासी महिलांनी ‘आत्मनिर्भर’ होण्यासाठी उचलेले पहिले पाऊल आहे...

‘संकल्प’चा ‘कोरोना’विरुद्ध लढण्याचा संकल्प

‘संकल्प’ संस्था आठ वर्षांपासून वस्ती विकासच्या दृष्टिकोनातून काम करीत आहे. ‘संकल्प’ संस्था ‘एम-पूर्व’ आणि कुर्ला विभागात कार्यरत असून प्रामुख्याने शैक्षणिक, आरोग्य, महिला सक्षमीकरण, पर्यावरण, वस्ती संघटन आदी क्षेत्रात विविध सामाजिक जबाबदार्‍या पार पाडत आहे...

सेवाकार्याचा महामार्ग

सध्या जगभरात थैमान घातलेल्या कोरोना संकटाच्या काळात राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या स्वयंसेवकांनी सेवाभावाच्या माध्यमातून बंधुभावाचा आदर्श वस्तुपाठ निर्माण केला आहे. टाळेबंदीच्या काळात अडकलेले ट्रकचालक, तसेच रस्त्याने पायी जाणारे मजूर यांना आपुलकीपूर्ण मदतीचा हात देत त्यांच्या अतीव दु:खावर फुंकर घालण्याचे काम केले आहे. रा. स्व. संंघ नाशिक शहर मुख्य मार्ग प्रमुख विशाल पाठक, नाशिक ट्रान्सपोर्ट असोसिएशनचे अध्यक्ष व रा. स्व. संघ मुख्य मार्ग मंडळ सदस्य राजेंद्र फड, नाशिक विभगाचे मुख्यमार्ग संयोजक पंकज वाकटकर ..

दुर्गा माता की है हुंकार, कोरोना पर होगी मात!

दुर्गा माता की है हुंकार कोरोना पर होगी मात! असा आशावाद स्वीकारत ३० स्वयंसेविका रा. स्व. संघाच्या आरोग्य शिबिरात सेवाकार्य करण्यास सिद्ध होत्या. ३ जुलै ते ११ जुलै या काळात मालाडच्या विविध वस्त्यांमधील १६ हजार, ४४२ लोकांची त्यांनी दारोदारी जाऊन कोरोना तपासणी केली. यामध्ये काहीजणी वैद्यकीय शिक्षण घेणार्‍या विद्यार्थिनी होत्या, तर काहीजणी रा. स्व. संघाच्या विविध आयामांमध्ये काम करणार्‍या स्वयंसेविका होत्या...

प्राण्यांचा सुद्धा ‘भारतातून बाहेर’ प्रवास

मागच्या लेखात आपण ‘Out of India Theory’ (OIT), अर्थात ‘भारतातून बाहेर’ सिद्धान्त काय सांगतो, त्याची तोंडओळख करून घेतली. हा सिद्धांत ‘आर्यांनी भारताच्या बाहेरून भारतात स्थलांतर केले’, असे सांगणाऱ्या सिद्धांताच्या बरोबर उलट प्रक्रिया घडल्याचे दाखवून देतो. या दोन सिद्धांतांमधील या मूलभूत फरकाशिवाय अजून एक मूलभूत फरक असा - ‘आर्य स्थलांतर’ सिद्धांत म्हणजे पाश्चात्त्यांच्या श्रेष्ठत्वगंडातून आणि ‘फोडा व राज्य करा’ या राजकीय प्रेरणेतून तयार झालेले नुसतेच एक कपोलकल्पित परंतु कारस्थानी गृहीतक आहे. संशोधनाच्या ..

नाते जुळले शब्दांशी...

‘नवोदित कवी’ म्हणून नावारूपास आलेल्या आणि एक यशस्वी कवयित्री म्हणून ज्यांची वाटचाल सुरु आहे, अशा नवी मुंबईतील कल्पना देशमुख यांचा ’नाते जुळले शब्दांशी’ हा चारोळी संग्रह साहित्य क्षेत्रातील ’साहित्य संपदा’ या संस्थेने डिजिटल स्वरूपात नुकताच प्रकाशित केला आहे...

गलवानची गूढकथा...

लष्करातील अनेक मित्रांकडून मिळालेल्या माहितीच्या आधारे हा लेख लिहिलेला आहे. युद्धकालीन माहितीच्या धुराळ्यात खूपशी अवास्तव माहिती उडत राहते. माहिती नसलेले आणि स्वयंघोषित संरक्षणतज्ज्ञ, काही राजकीय नेते असत्य वक्तव्ये प्रसृत करतात. अनेक तथाकथित तज्ज्ञांनी त्यांच्या संपूर्ण आयुष्यात किंवा सेवाकाळात कधी उंच पर्वतीय प्रदेश बघितलेलाही नसतो. मात्र, प्रसिद्धी मिळवण्यासाठी किंवा पैसे कमवण्याकरिता त्यांना दूरदर्शन वाहिन्यांवर यायचेच असते. भारतीय व चिनी सैनिकांत पूर्व लडाखमधे १५ व १६ जून रोजी झालेल्या लढाईबाबतही ..

परीक्षेचे काय करायचे?

सध्या महाराष्ट्रातच नव्हे, तर तेलंगणसारख्या इतर राज्यामध्ये देखील विद्यापीठाच्या परीक्षा घ्याव्यात की घेऊ नये, यावरून गदारोळ, गोंधळ सुरू आहे. महाराष्ट्रात तर या गोंधळाला राज्यपाल, विद्यापीठाचे कुलपती विरुद्ध राज्य सरकार असा राजकारणी रंग लाभला आहे. या निमित्ताने एकूणच आपल्या देशातील शालेय, विद्यापीठीय, परीक्षा पद्धतीची चर्चा करण्याची, एकूण व्यवस्थेचे विश्लेषण करण्याची गरज निर्माण झाली आहे...

एक झलक सत्ययुगाची!

या सृष्टीचक्रात कलियुग संपल्यानंतर सत्ययुगाचे येणे हे अटळ आहे. परंतु, ते सत्ययुग काय आहे, कसे आहे, ते येते कसे, हे काही आपण जाणत नाही. या सत्ययुगाचे वर्णन सनातन ज्ञान मिळवणार्‍यांना कळते. तसेच ते अरविंदांसारख्या योग्याला साक्षात्कारातून कळले आहे. सविस्तर, मागच्या पुढच्या सार्‍या गोष्टींसह नाही, इतिहास-भूगोलासह नाही. परंतु, त्याची क्षणिक झलकसुद्धा या योग्याच्या दृष्टीला किती सुखावून गेली आहे. त्यांच्या बुद्धीने, दिव्य दृष्टीने त्याचे मर्म पकडले आहे. प्रतिभेने ते शब्दांत मांडले आहे. ..

समयी अभाविप येते कामा...

केंद्र शासनाने ‘लॉकडाऊन’ घोषित केले आणि अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषदेने (अभाविप)विद्यार्थ्यांसाठी तत्काळ मदत मिळावी याकरिता सेवा उपक्रमांची सुरुवात केली. अभाविपने कोरोना संकटकाळात जनसेवेसाठी मदत केंद्रेच सुरू केली...

दिव्यत्वाची जेथे प्रचिती, तेथे कर माझे जुळती...!

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशभर संपूर्ण ‘लॉकडाऊन’ जाहीर केल्यानंतर ‘संघावाचून कोण स्वीकारील काळाचे आव्हान’ ही उक्ती डोळ्यांपुढे ठेवून कोरोना आपत्ती काळात रा. स्व. संघाने स्वयंसेवकांना मदतीसाठी उतरण्याचे आवाहन केले आणि देशभर सेवायज्ञ सुरु झाला. त्यासंदर्भातच मुलुंड भागाने सेवायोजनेची आखणी करून अंमलबजावणी केली.मुलुंड भागात एकूण सात नगरेआहेत. मुलुंड(पूर्व), मुलुंड (पश्चिम), भांडुप (पूर्व), भांडुप (पश्चिम), राजेंद्रप्रसाद नगर, झुलेलालनगर व केशवनगर अशी नगरे मिळून मुलुंड भागाची रचना आहे. तेथील सेवाकार्याचा ..

जनसेवा ही ईश्वरभक्ती : कोकणवासीयांच्या मदतीला ‘नमस्ते फाऊंडेशन’

चित्रपट कलाकार, दिग्दर्शक म्हणून संचित यादव सगळ्यांनाच परिचित. पण, कलाक्षेत्रातील ‘हिरो’ असलेले संचित सध्या जनजीवनातही सत्कार्यातही ‘हिरो’च आहेत. कोरोनाच्या भीतीने जगाला गर्भगळीत केले आहे. ज्यांनी लोकांना या काळात मदत करायला हवी ते आज घरात बसून राहिल्याचे चित्रही आहे. या परिस्थितीमध्ये संचित यादव आणि त्यांच्या पत्नी पूर्णिमा या समाजासाठी झोकून काम करत आहेत. रा. स्व. संघ, जनकल्याण समिती, तसेच ‘नमस्ते फाऊंडेशन’च्या माध्यमातून ‘कोरोना योद्धा’ म्हणून ते कार्य करीत आहेत. या कार्याचा घेतलेला आढावा...

गुरुवंदना

अलौकिक गुरुतत्त्वाला शतशः नमन करण्याचा दिवस म्हणजे गुरुपौर्णिमा. निर्गुण, निराकार, सर्वव्यापी, अनंत, निरवयव व मायातीत अशा गुरुंचे पूजन या निमित्ताने करावयाचे असते. वर्तमानातल्या काहीशा अर्थप्रधान गुरुपौर्णिमेपेक्षा जास्त महत्त्वाचा संस्कार म्हणजे अनादी काळापासून चालत आलेला भावपूर्ण गुरुपौर्णिमा हा आहे...

गुरुपौर्णिमा - समर्पण उत्सव

रा. स्व. संघाने भगव्या ध्वजाला आपला गुरू मानले आहे. डॉ. हेडगेवारांनी काळाच्या संदर्भात स्वयंप्रकाशित होण्याचा नवीन मार्ग शोधून काढला. कोणत्याही व्यक्तीला, ग्रंथाला वा अन्य कुठल्या मूर्तीला सर्वोच्च स्थान न देता, तत्त्वाचे प्रतीक असलेल्या भगव्या ध्वजाला गुरुचे स्थान दिले आणि स्वयंप्रकाशित होण्याचा मार्ग प्रशस्त केला.....

भारतीयांनो, चिनी अपप्रचाराला बळी पडू नका!

चीन आणि पाकिस्तानशी युद्ध कसे लढले जात आहे? भारतीय लष्कर चीनशी लडाख सीमेवर लढत आहे, त्याचवेळी भारतीय लष्कर पाकिस्तानशी नियंत्रण रेषेवर दररोजच लढत आहे. याशिवाय भारतीय लष्कर काश्मीर खोर्‍यात नियमितपणे दहशतवादविरोधी कारवाईही करत असते. याच वेळी देशाच्या मध्यभागात माओवादी, हिंसक कारवाया करतच आहेत...

कव्हर स्टोरी

टिपचं खरं नाव कोणास ठाऊक! वयाने पंचविशीतला असला तरी पन्नाशीचा दिसतो. दारूमुळे त्याची काया तुंदिलतनू झाली आहे. अकाली टक्कल पडले आहे. तोंडातले काही दात गुंडांशी मारामार्‍या करताना पडलेत आणि उरलेले निकोटीनमुळे पिवळे झालेत. ..

नरेंद्र मोदींची लडाख भेट आणि चीनला गर्भित इशारा

परवाचं मोदीजींचं लडाखमधलं भाषण ऐकलं. त्यातील एक वाक्य जे मोदीजी कचकचून बोलले आणि जो गर्भित इशारा होता; ज्यांना तो इशारा दिला होता, त्यांच्यापर्यंत तो पोहोचलाच असेल. पण, त्यातून अनेक उडते पक्षी त्यांनी जमिनीवर पाडले. ‘इशारा’ नेमकं कशाला म्हणतात आणि तो कसा द्यायचा असतो, हे खरंतर मोदींच्या बर्‍याच भाषणांत आढळतं...

‘भारतातून बाहेर’ सिद्धान्त

प्रस्तुत लेखमालेच्या या एका अशा टप्प्यावर आपण आहोत, जिथून पुढच्या प्रवासात आपल्याला ‘आर्यांच्या स्थलांतराचा सिद्धान्त’ समजून घेताना याच्या प्रतिपक्षाची सुद्धा निदान तोंडओळख तरी करून घ्यावी लागणार आहे. या बुद्धिभ्रामक सिद्धान्ताच्या प्रतिपक्षात काही सिद्धान्त हे पूर्वपक्षाचे खंडन, धारदार तर्क आणि सज्जड पुरावे यांच्या जोरावर गेली निदान चार-पाच तरी दशके सक्षमपणे उभे आहेत. यातला एक प्रमुख सिद्धान्त म्हणजे ‘Out of India Theory’ (OIT), अर्थात ‘भारतातून बाहेर’ सिद्धान्त. ‘आर्य नामक कुणी एक परकीय जमात बाहेरून ..

मध्यमवर्गीय भरडला जातोय !

हे सार पाहताना विचार येतो समाजाची मानसिकता, समाज मन फक्त व्यवहाराच्या वाटेने जाणार का? बांधिलकी, परोपकार, नैतिक कर्तव्य हे शब्द फक्त मानवी जीवनात अर्थहीन शब्दच राहणार का की ही स्पंदने बधिर होत चाललीत? असे अनेक प्रश्न समोर उभे राहतात. कर्तव्य, परोपकार, दान यावर व्यवहाराने, स्वार्थाने मात केलीय हेच अंतिम सत्य होय असेच दुर्दैवाने म्हणावे लागतेय. ..

गुलामगिरीविरोधी आंदोलनाचे लोण युरोपमध्ये !

ख्रिश्चन धर्माची निर्मिती कशी झाली, हे सांगणारे जे ग्रंथ आहेत, त्यातील ‘जेनेसिस’ या ग्रंथातील ही गोष्ट आहे. युरोपीय श्वेतवर्णीयांना अनेक पिढ्या आाणि अनेक शतके कृष्णवर्णीयांना गुलाम करण्यास मान्यता देणारी ही कथा.....

एका शोकांत नायकाचं स्मरण...

बुलंद आवाज, अभिनय आणि संवादफेक या जोरावर स्वतःचे स्थान निर्माण करणारे, ग्रामीण आणि शहरी अशा दोन्ही प्रकारच्या मराठी चित्रपटांमध्ये कसदार अभिनय करणारे हरहुन्नरी अभिनेते म्हणजेच अभिनयसम्राट अरुण सरनाईक...

चीनविरोधात प्रपोगंडा/माहितीयुद्ध छेडण्याची गरज

प्रश्न असा आहे की, चीनविरुद्ध आपण प्रपोगंडा/माहितीयुद्ध कसे करायचे? त्यांच्या मीडियामध्ये घुसखोरी कशी करायची? ते त्यांच्या देशात कुठल्याही माहितीयुद्धापासून सुरक्षित आहेत. मात्र, चीनच्या बाहेर असलेली चिनी लोकसंख्या ही आपल्या ‘प्रपोगंडा’चे लक्ष्य असायला हवी. नंतर ही माहिती ते आपल्याबरोबर चीनला घेऊन जातील, ज्याचा चीनमध्ये प्रसार होऊ शकतो...

१९६५ मधील युद्धकाळात विरोधी पक्षांची भूमिका

१९६५ मध्ये पाकिस्तानच्या आक्रमक खुमखुमीला तेवढेच चोख प्रत्युत्तर देण्यासाठी तत्कालीन विरोधी पक्ष असणार्‍या भारतीय जनसंघाने सरकारच्या समर्थनार्थ थेट संसदेवर विराट मोर्चा काढून तत्कालीन पंतप्रधान लाल बहादूर शास्त्रींना सर्व प्रकारचा पाठिंबा राष्ट्रीय भावनेतून आणि नि:संदिग्धपणे कशा प्रकारे व कुठल्या स्वरूपात व्यक्त केला होता, त्याचा पडताळा सद्यःस्थितीत निश्चितच उद्बोधक ठरावा...

छत्रपती शाहू महाराज : द्रष्टा राजयोगी

शुक्रवार, दि. २६ जून रोजी राजर्षी छत्रपती शाहू महाराजांची १४६वी जयंती संपन्न झाली. त्यानिमित्ताने शाहू महाराजांच्या शिक्षण, समाजव्यवस्था, कृषी, जलसंपदा, उद्योगधंदे, कला, क्रीडा, अशा विविध क्षेत्रांतील सर्वंकष कार्याचा थोडक्यात परिचय करुन देणारा हा लेख.....

“मोर्टिमर व्हीलर हाजीर हो....”

गेल्या तीन लेखांपासून आपण वेदांमधील लढाया शोधण्याचा प्रयत्न करत आहोत. त्यातून आर्यांच्या तथाकथित आक्रमणाचा कोणताच पुरावा आपल्या हाती लागलेला नाही. इंद्राचे एक वैदिक नाव ‘पुरंदर’. ‘पुर’ म्हणजे नगर – ते फोडणारा तो ‘पुरंदर’. अशा अर्थाने ‘इंद्राने अनेक नगरे फोडली, अर्थात उद्ध्वस्त केली’ असा इंद्रावर आरोप ठेवून त्याला इथल्या तत्कालीन मूलनिवासी समाजाचा विध्वंस करण्यासाठी जबाबदार धरले गेले. आणि विध्वंस केल्याचा पुरावा तरी कोणता? तर मोहेंजोदरो, हरप्पा, वगैरे ठिकाणी उत्खननात सापडलेली उद्ध्वस्त नगरे आणि त्यात ..

आणीबाणी एक अत्याचारच !

जगातील सर्वात मोठे लोकशाही राष्ट्र असलेल्या भारताच्या भाळी आणीबाणीच्या रूपाने काळा कलंक लागला होता. विचार, आचार यांचे स्वातंत्र्य नागरिकांच्या जीवनातून हद्दपार करण्यात आले. तेही केवळ तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या वैयक्तिक अहंकार जोपासणे कामी आणि सत्तालोलुपपनासाठी. राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे स्वयंसेवक यांनी अनुभवलेली आणीबाणीची दाहकता आणि नाशिकमध्ये आणीबाणी विरोधी झालेले कार्य, याची आज आणीबाणीला ४५ वर्षं पूर्ण होत असल्याच्या पार्श्वभूमीवर रमेशदादा गायधनी यांनी आणीबाणी काळातील व्यक्त केलेले ..

आज पुन्हा एकदा सिंहनाद होऊ दे...

जेलमध्ये अनेक स्वयंसेवकांना त्यांच्या घरची मंडळी भेटण्यात येत असत. परंतु, एक औरंगाबादचे स्वयंसेवक कार्यकर्ते होते, त्यांना जवळजवळ एक वर्ष होत आले. परंतु, त्यांच्या घरून त्यांना भेटण्यास कोणीच आले नव्हते. शेटे सरांनी त्या कार्यकर्त्यास सहज विचारले, “वर्षभर तुम्हाला कोणीच भेटण्यास का नाही आले?” त्यावेळी त्या औरंगाबादच्या स्वयंसेवकाने सांगितलेले उत्तर हृदय पिळवटून टाकणारे होते. त्यांनी सांगितले की, “घरून नाशिकला येण्यासाठी एका माणसास एका बाजूने २५ रुपये भाडे लागते. येऊन जाऊन ५० रुपये आणि पत्नीला यायचे ..

आणीबाणीच्या विरोधातील संघर्षात नाशिक

दि. २५ जून, १९७५ च्या मध्यरात्री देशात लागू करण्यात आलेल्या आणीबाणीमुळे नागरिकांचे सर्व मूलभूत अधिकार गोठविण्यात आले. त्यामुळे देशात आणीबाणीच्या रूपाने दडपशाहीचा वरवंटा देशावर फिरु लागला. दि. १ ऑगस्ट, १९७५ रोजी लोकमान्य टिळकांच्या पुण्यतिथीचा कार्यक्रम सार्वजनिक वाचनालय, नाशिक येथे आयोजित करण्यात आला होता. त्या ठिकाणी प्रदीप मुळे या अकरावीतील विद्यार्थ्याने ‘सरकारचे डोके ठिकाणावर आहे काय?’ या लो. टिळकांच्या अग्रलेखाची पत्रके वाटली आणि आणीबाणी विरुद्धच्या लढ्याचे रणशिंग फुंकले...

चिंचोटीचे शतायुषी अजातशत्रू गोविंद पाटील

राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे ज्येष्ठ स्वयंसेवक व समाजातील आदरणीय मान्यवर चिंचोटीचे गोविंद गणू पाटील यांची आज, गुरुवार, दि. २५जून रोजी वयाची शंभर वर्षे पूर्ण होत आहेत, त्यानिमित्त हा लेख.....

फडणवीसांचे अभिनंदन अन् जातीयवाद्यांचे अरण्यरुदन...

ज्या लोकांना आज देवेंद्र फडणवीस यांचे मराठा विद्यार्थ्यांनी आभार मानले म्हणून त्रास होतोय, त्यांनी फडणवीस यांनी मराठा समाजाच्या आरक्षणासाठी घेतलेल्या मेहनतीचा अभ्यास केला तरी खूप!..

विद्यार्थी व ऑनलाईन शिक्षण

‘कोविड-१९’ या असाध्य साथीच्या रोगामुळे सारे जग स्तब्ध झाले आहे. सर्व क्षेत्रातील व्यवहार ठप्प झाले आहेत. प्रत्यक्षात असे भासत असले तरी, प्रत्येक क्षेत्राने तंत्रज्ञानाच्या मदतीने एक आभासी असे स्वतःच्या क्षेत्रापुरते जग निर्माण केले आहे. ‘झूम’, ‘गुगल मीट’, व्हॉट्सअ‍ॅप यांच्या मदतीने प्रत्येक क्षेत्राने आपले व्यवहार चालू ठेवले आहेत; याचा प्रत्यय घरी आई-वडिलांच्या ‘वर्क फ्रॉम होम’ या संकल्पनेतून आपण मागील दोन महिने अनुभवत आहोत. शिक्षण क्षेत्रही याला अपवाद नाही. या काळातही या तंत्रज्ञानाच्या मदतीने शैक्षणिक ..

गुडुची... रोगप्रतिकारकशक्तीसाठी !

सध्या कोरोना या घातक विषाणूच्या प्रादुर्भावापासून तसेच इतर संसर्गजन्य आजारांपासून आपल्याला दूर राहायचं असेल, तर बाह्यउपायांबरोबरच शरीरातील रोगप्रतिकारकशक्ती वाढवणं आणि टिकवून ठेवणं अत्यंत आवश्यक ठरणार आहे आणि त्यासाठी काही आयुर्वेदिक वनस्पतींचे सेवन करणे ..

चलना ही जिंदगी है...

आपल्या आयुष्यात आपल्याला असह्य वाटणारी जटील परिस्थिती येत असतेच. अशा बिकट समयी आपल्याला आशेचे सूर्यकिरण दिसत नाहीत. आणखी कशाला, समोर प्रसन्न आणि आश्वस्थ चेहरा दिसायचा म्हटले तर ती दुसर्‍या ग्रहावरची गोष्ट वाटते. या क्लिष्टसमयी आपल्या शब्दकोशात ‘आनंद’ नावाचा शब्द असेल का, असा संभ्रम आपल्याला पडतो...

पोटाला द्या आराम!

आपण अन्न ग्रहण करताना, शिजवताना जे विचार करु ते रुजतात, शांतपणे हसतखेळत सेवन करावे आणि त्रासदायक विषय टाळावेत. ..

फॉस्फरस

होमियोपॅथीमध्ये काही औषधे अशी आहेत, ज्यांची लक्षणे व चिन्हे ही ‘कोविड-१९ ’च्या लक्षणांशी मिळतीजुळती आहेत. आज आपण अशाच एक अतिशय महत्त्वाच्या औषधाबद्दल अंशतः माहिती घेणार आहोत. ते औषध म्हणजे ‘फॉस्फरस’ (Phosphorus)). ‘फॉस्फरस’ हे होमियोपॅथीमधील एक महत्त्वाचे औषध आहे...

आपला आत्मीय वाल्मीकी समाज

कोरोनायुद्धात आघाडीवर लढणार्‍या सर्व योद्ध्यांना विनम्र प्रणाम! स्वतःचा जीव धोक्यात घालून डॉक्टर, परिचारिका, पोलीस, भाजी विक्रेते, घरोघर दूध पोहोचविणारे आणि तसेच समाजातील दुःखितांची सेवा करणार्‍या सर्व कार्यकर्त्यांना ईश्वर उत्तम आरोग्य देवो आणि त्यांना सुखी ठेवो, अशी आपण प्रार्थना करूया...

‘फुले’ उधळण्याच्या योग्यतेचा ‘नायक’

पांढरा पायजमा आणि वर झब्बा, खांद्यावर कापडी झोळी असा साधा पोशाख असणारे, सामाजिक चळवळीत सक्रिय सहभाग नोंदवणारे व जबराट शब्दफेक, भेदक नजर, उत्तम देहबोली हे सर्व त्या पाताळयंत्री, मग्रूर खलनायकाच्या भूमिकेत जीव ओतून काम करणारे अभ्यासू व्यक्तिमत्त्व म्हणजेच अभिनयसम्राट निळूभाऊ फुले...

विराज जगतापच्या हत्येनिमित्त दु:ख आणि काही प्रश्न...

विराज जगताप या मुलाचा पिंपरीच्या पिंपळे सौदागर येथे खून झाला. जातीयवादाच्या विषवल्लीने निर्दोष विराजचा हकनाक बळी घेतला. ‘ऑनर किलिंग’च्या नावाखाली चालणारे हे क्रौर्य कधी थांबणार? या घटनेचा निषेध करावा तितका थोडाच! या असल्या घटनांचे राजकारण केले जाते. पण, त्याचा समाजावर काय परिणाम होतो, प्रत्यक्ष गुन्हेगार आणि बळी यांच्या घरातल्या आई-बहिणी, लेकी-सुनांचे काय होते? हे प्रश्न मात्र अनुत्तरितच राहतात. या प्रश्नांची उत्तरं कोण देणार?..

टिळक गेले त्या वेळची गोष्ट...(उत्तरार्ध)

“श्री शिवाजी महाराजांचा मृत्यू, राजारामाचे अकाली मरण, पानिपतचा रणसंग्राम, नारायणराव पेशव्यांचा वध, सवाई माधवरावांची आत्महत्या, अथवा नाना फडणवीस यांचा स्वर्गवास, या महाराष्ट्राच्या इतिहासातील ज्या भयंकर विपत्ती, त्यांच्याहून अणूमात्रही कमी नसलेली भयंकर वेळ आज महाराष्ट्रावर आलेली असून, तिने महाराष्ट्रातून आज बाळ गंगाधर टिळक यांना ओढून नेलेले आहे,” अशा शब्दांत या महानिर्वाणाचे वर्णन केले अच्युत बळवंत कोल्ह्टकरांनी! टिळक जाऊन यंदा १०० वर्षं पूर्ण होतील. लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळकांनी केलेली ती सिंहगर्जना ..

१२ वैदिक साहित्यातील लढाया - दाशराज्ञ युद्ध

आर्यांनी बाहेरून येऊन भारत जिंकल्याच्या त्या तथाकथित विजयाचा इतिहास वेदात कुठे ना कुठे नोंदवला असेलचआणि त्यातून मोर्टिमर व्हीलरचे गृहीतक कुठेतरी सिद्ध होईलच, अशा वेड्या आशेने आपण मागच्या लेखापासूनवेदातील लढायांचा शोध घ्यायला सुरुवात केली. त्यात आधी ऋग्वेदातील ‘इंद्र-वृत्र’लढाईचे वर्णन आपण पाहिले. त्यातून आर्यांचे भारतावरील आक्रमण कुठेच सिद्ध होत नाही, हे ही पाहिले. ऋग्वेदात अशा लढायांची वर्णने यापुढे शोधायला गेले, की अजून एक मोठी लढाई पुन्हा पुन्हा दिसत राहते. वैदिक साहित्यात ‘दाशराज्ञयुद्ध’ (Battle ..

इथे ‘दहन दफन’ नाही मरणाचे राजकारण स्वस्त आहे...

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर म्हणाले होते की, संविधान कितीही चांगले असले तरी संविधानाची अंमलबजावणी कोण करत आहे तेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. सध्या मुंबई, महाराष्ट्रात त्याची प्रचिती येत आहे. नुसते मेल्यानंतर धार्मिकता जपण्याचे स्वातंत्र्य बजावणे म्हणजे संविधानयुक्त जगणे आहे का? संविधानाने कल्याणकारी तत्त्वे सांगितली आहेत. त्या तत्त्वांची अंमलबजावणी होत आहे का? महाराष्ट्रात सध्या ‘दहन की दफन’ हा प्रश्न नाही, तर माणसाला मरताना तरी धड मरण मिळेल का? मृत पावल्यावर देहाची विटंबना तर होणार नाही ना? मृतदेहाच्या आड ..

शेतकर्‍यांना स्वातंत्र्य देणारे उपाय

आर्थिक बळ मिळण्यासाठी दोन अध्यादेश दि. ५जून रोजी जारी झाले. कृषी उत्पादन व्यापार आणि वाणिज्य (प्रोत्साहन व सुविधा) अध्यादेश २०२० आणि शेतकरी (हक्कांचे संरक्षण व संरक्षण) किंमतीच्या हमीविषयी करार आणि कृषी सेवा अध्यादेश २०२० हे दोन अध्यादेश राष्ट्रपतींनी जारी केले. अध्यादेश जारी करणे म्हणजे व्यवहारतः कायदा करणेच आहे. या दोन अध्यादेशांमुळे मोदी सरकारने शेतकर्‍यांच्या आर्थिक स्वातंत्र्याचा मार्ग खुला केला आहे. देशातील शेतीविषयक मूळ समस्येलाच मोदी सरकारने या अध्यादेशाद्वारे हात घातला आहे...

वैदिक साहित्यात लढायांचे संदर्भ

वाचकहो, आतापर्यंतच्या लेखांमध्ये ‘आर्य’ शब्दाच्या अर्थाची पाश्चात्त्य विद्वानांनी आपल्या सोयीनुसार पद्धतशीरपणे तोडमोड कशी केली, ते आपण तपशीलवार पाहिले. याच विद्वानांच्या मतानुसार आर्यांचे ते तथाकथित ‘आक्रमण’ झाल्यानंतर पुढच्या काळात त्यांनी वेदांची रचना केली. यातल्या काही वर्णनांवरूनच तर मोर्टिमर व्हीलर (Mortimer Wheeler) या पंडिताने “Indra stands accused” अशा मथळ्याने आपले संशोधन प्रसिद्ध करताना देवांचा राजा इंद्राला आरोपीच्या पिंजऱ्यात उभे केले होते. मग साहजिकच एक प्रश्न पडतो, की या इंद्र देवाने ..