विविधा

पहिले महायुद्ध आणि हिंदुस्थानातील मुस्लीम

सन १८३०च्या दशकात हिंदुस्थानातील मुस्लिमांच्या मनावर अखिल-इस्लामवादाची पकड घट्ट होऊ लागली होती. या तत्त्वावर अढळ राहूनच ते ब्रिटिशांबाबतची भूमिका ठरवत राहिले. सन १८५७च्या उठावाच्या वेळी ब्रिटिश सत्ता उलथवून टाकण्याची स्वप्ने मुस्लिमांना पडली होती. नंतरच्या काळातही काही मुस्लीम नेते हे स्वप्नरंजन करत राहिले असले तरी ब्रिटिशांशी जमवून घेण्यातच इस्लामचे हित आहे, हे बहुसंख्य मुस्लीम नेत्यांना उमगले होते. ..

मुक्ती संग्रामात ‘गूंज उठी गुंजोटी’

दि. १७ सप्टेंबर रोजी निजामाच्या जुलमी राजवटीतून मराठवाडा मुक्त झाला. आज या घटनेला ७२ वर्षे पूर्ण होत आहेत. मराठवाडा मुक्ती संग्रामात महर्षी दयानंद सरस्वती यांनी स्थापन केलेल्या ‘आर्य’ समाजानेही महत्त्वाची भूमिका निभावली. आज जाणून घेऊया मराठवाडा मुक्ती संग्रामात ‘आर्य’ समाजाच्या बरोबरीने ‘गुंजोटी’ गावाने दिलेल्या लढ्याबद्दल.....

केशवानंद भारती : गाऊ त्यांना आरती!

दक्षिण भारतातल्या केशवानंद भारती या नावाच्या एका मठाधिपतींचं नुकतेच मंगळुरू येथे निधन झालं. त्यानिमित्ताने त्यांच्याच नावाने परिचित असणाऱ्या केशवानंद भारती खटल्याची थोडक्यात माहिती करुन देणारा हा लेख.....

चित्रपटसृष्टीचा ‘जादूगार मामा...’

केवळ विनोदीच नव्हे, तर गंभीर स्वरूपापासून ते खलनायकी प्रवृत्तीपर्यंत विविध छटांचे दर्शन घडवणारे चित्रपटसृष्टीतील गुणी आणि दमदार अभिनेते म्हणजेच ‘अभिनयसम्राट’ अशोकमामा सराफ.....

युद्ध झाले तरी...

दि. ५ मेपासून भारतीय आणि चिनी सैन्य मोठ्या संख्येने एकमेकांसमोर लडाख सीमेनजीक उभे ठाकले आहे. लडाखमधील हा ‘मिलिटरी स्टॅण्ड ऑफ’ कधी संपेल हे सांगता येत नाही. पण, या भागात पारंपरिक युद्ध होऊ शकते, असे काहींना वाटते पण, युद्ध झालेच तर काय.....

शिलास्मारकाचे शिल्पकार : एकनाथजी रानडे

सार्‍या भारताला गौरवास्पद असलेलं स्वामी विवेकानंदांचं एक अद्वितीय स्मारक भारताच्या दक्षिणेला असलेल्या कन्याकुमारी येथील सागरात उभं राहिलं, त्याला २ सप्टेंबर रोजी ५० वर्षे पूर्ण झाली. त्यानिमित्ताने या शिलास्मारकाचे शिल्पकार मा. एकनाथजी रानडे यांच्या महान कार्याचे स्मरण करणारा हा लेख.....

खजिन्याचे बेट

काही वर्षांनी आम्हाला खूप मुलं होतील. त्यांना शेतावर पाठवून आम्ही आराम करू. आपल्या मुलीवर दोन तरुण प्रेम करीत आहेत हे समजल्यावर शास्त्रज्ञ भडकला. त्याने आम्हाला घरी यायला मनाई केली.आणि दोन दिवसांनी तो आपल्या मुलीसह रातोरात गायब झाला. आम्ही दोघांनी त्यांच्या शोधार्थ जंगजंग पछाडले. पण, ते दोघे सापडले नाहीत. अनेक दिवस गेले. शेवटी आम्ही त्यांना शोधण्याचा नाद सोडून दिला. गुडलो नोकरीला लागला. मी शेतीत रमलो...

खिलाफतवादी नेत्यांची कुंडली

खिलाफत चळवळीचे नेतृत्व करणारी मंडळी कोण होती? इस्लामची आणि त्या अनुषंगाने अखिल-इस्लामवादाची धुळाक्षरे त्यांनी कुठे गिरविली होती? भिन्नभिन्न मार्ग तुडवीत हे लोक एका उद्दिष्टापर्यंत कसे पोहोचले? खिलाफत चळवळ समजून घेण्यासाठी आधी तिच्या नेत्यांची कुंडली मांडायला हवी...

डीएनएचा ‘पीळ’ आणि आर्यवंशाचा ‘तिढा’

मागच्या लेखापासून आपण ‘आर्यवंश’ या संकल्पनेत कितपत तथ्य आहे, याचा विचार सुरू केला आहे. ‘वंश’ म्हटले, की शरीररचनेचे शास्त्र या बाबतीत काही निश्चित आडाखे देते. हे सगळ्या जगाला मान्य आहे. त्यापैकी एक प्रकार म्हणजे मानवी हाडांची आणि डोक्याच्या कवटीची मोजमापे. या दृष्टीने पाहता सिंधूच्या खोऱ्यातल्या उत्खननात सापडलेले सांगाडे त्या परिसरात आज राहणाऱ्या लोकांचीच वैशिष्ट्ये दाखवतात, हे दिसते. याचा अर्थ आर्यांनी ज्या मूलनिवासींना मारले आणि दक्षिणेत हाकलून दिले, असे काही युरोपीय संशोधक सांगतात, त्याच मूलनिवासींच्या ..

योद्धा संशोधक : पांडुरंग बलकवडे

ज्येष्ठ इतिहास संशोधक पांडुरंगजी बलकवडे यांनी वयाची साठ वर्षे नुकतीच पूर्ण केली. देशभर सर्वत्र परिचित असलेल्या आणि आपल्या मनमिळाऊ स्वभावाने मोठा मित्रपरिवार असलेल्या पांडुरंगजींचा अल्प परिचय करुन देणारा हा लेख.....

थोर कलाध्यापक प्रा. रवींद्र दीक्षित सरांचे निधन : एका कलाध्यापन पद्धतीचा अस्त

प्रा. रवींद्र दीक्षित सर या जगात नाहीत, यावर विश्वासच बसत नाही. सर, ‘सीताराम निवास’, भागशाळा मैदानाजवळ, डोंबिवलीला राहायचे. दोन वर्षांपूर्वी मी त्यांना, प्रथम वर्षाच्या विद्यार्थ्यांच्या वार्षिक प्रदर्शनात प्रदर्शित झालेल्या स्वाध्यायिकांचे परीक्षण करण्यासाठी, परीक्षक म्हणून बोलावले होते...

‘हिंदू वारसा कायदा’ सर्वोच्च न्यायालयाचा महत्त्वपूर्ण निर्णय

वडिलोपार्जित संपत्तीमध्ये मुलांच्या बरोबरीने मुलींनादेखील जन्मतःच पूर्वलक्ष्यी प्रभावाने अधिकार असल्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाच्या खंडपीठाने दि.११ ऑगस्ट, २०२० रोजी दिला. हा निर्णय अतिशय महत्त्वपूर्ण आणि दूरगामी परिणाम करणारा असा आहे...

अवयवदान हे एक राष्ट्रीय महान कार्य

अवयवदानाचे प्रमाण अत्यल्प असून यासाठी मोठ्या प्रमाणावर जनजागृती होणे व एक चळवळ उभी राहणे आज काळाची गरज आहे. अवयवदान करण्याची इच्छा असेल तर मी काय काळजी घ्यावी? कुणाला भेटावे? सरकारी दवाखान्यात जावे की खासगी डॉक्टरांना भेटावे ? अवयवदान केल्याने माझ्या जीवनावर काय परिणाम होणार आहे? मी जीवंत असताना अवयव दान करू शकतो की मृत्यूनंतर? एक ना अनेक प्रश्न लोकांच्या मनामध्ये आज संभ्रम निर्माण करत आहेत. कारण, अवयवदानाची चळवळ व जनजागृती हव्या तेवढ्या प्रमाणात आज आपल्या भारत देशामध्ये झालेले नाही...

सेंट्रल रेल्वे ..कोरोना योद्धा

कोरोनाशी सामना करण्यासाठी भारत सरकार, प्रशासन आणि भारतीय समाज सज्ज झाला आहे. नव्हे भारतीय समाजाची मानसिकता ही लेचीपेची नाही तर कोरोनाशी मुकाबला करताना सर्वच आघाड्यांवर आपण यशस्वीही होत आहोत. कोरोनाचा संसर्ग वाढतोय. पण कोरोनाशी लढताना आपण कुठेही कमी पडत नाही. याचे कारण भारतीय प्रशासन आणि जनता एकदिलाने कोरोना काळातही काम करत आहे. डॉक्टर, पोलीस, सपाई कामगार, बेस्ट कर्मचारी यांचा कोरोना योद्धा म्हणून सन्मान आहेच. पण कोरोना काळात रेल्वे सुद्धा कार्यात कुठेही कमी पडली नाही. माटूंगा कारशेडने या कोरोनाच्या ..

बचतीचा स्वभाव आणि खर्चाची क्षमता भारतीय अर्थव्यवस्थेचा आधारस्तंभ

जगभरातील गुंतवणूकदार तसेच अर्थशास्त्री भारतासंदर्भात बोलताना “India is an emerging country and huge potential for consumption” असे अभिमानाने सांगतात. मात्र, अगदी त्या विरुद्ध भारतातील काही तथाकथित अर्थशास्त्रज्ञ भारतीय अर्थव्यवस्था कशी डबघाईला आली आहे, याचे विवेचन करीत आहेत. एका इंग्रजी वर्तमानपत्राने तर कहरच केला आणि जगात अर्थव्यवस्थेतील सर्वाधिक घसरण भारतात झाली, असे चित्रवजा डाटा प्रकाशित करुन एकच खळबळ माजवून दिली. नंतर मात्र तो विषय सावरण्यात आला. एकूणच काय तर भारतीय अर्थव्यवस्था, मार्केट मूल्य ..

खरे मृत कोण? उत्खननातले सांगाडे की युरोपीय मानववंशशास्त्रज्ञ?

यापूर्वीच्या लेखांमध्ये आपण 'Linguistics' अर्थात ‘भाषाशास्त्र’ या ज्ञानशाखेच्या दृष्टिकोनातून आर्यांचे स्थलांतर किंवा आक्रमणाच्या संदर्भात विचार केला. पण, त्यातही आर्य स्थलांतराच्या बाजूने निर्विवादपणे कुठलाच पुरावा सापडलेला नाही. या ज्ञानशाखेद्वारे जी वैचारिक मांडणी यात करण्यात आली, त्याच्याच जोडीने अजून एक शब्द युरोपीय विद्वानांनी अतिशय यशस्वीपणे पेरून दिला, तो म्हणजे ‘आर्यवंश.’ दोन अमेरिकन विद्यापीठांच्या पुरस्काराने चालवण्यात आलेल्या, परंतु मूळ भारतीयच असलेल्या एका संस्कृत-इंग्रजी शब्दकोशात ‘आर्य’ ..

माझ्या कोविड हॉस्पिटलमधील ड्युटीचे मनोगत...

आज जगभरात करोडो डॉक्टर्स आणि आरोग्य कर्मचारी कोविड रुग्णांना जीवनदान देण्यासाठी, स्वत:च्या जीवावर बेतून रुग्णसेेवेचे ईश्वरी कर्तव्य बजावत आहेत. त्यापैकीच एक म्हणजे नवी मुंबईच्या डॉक्टर कीर्ती समुद्र. पनवेलच्या उपजिल्हा रुग्णालयातील आपल्या कोविड ड्युटीचे त्यांनी शब्दबद्ध केलेले हे अनुभव.....

खिलाफत चळवळ : अगोदरची शंभर वर्षे

सन १९१९ ते १९२४ या काळात झालेली खिलाफत चळवळ सैद्धांतिक आणि ऐतिहासिक आधारावर बेतलेली होती. हिंदुस्तानच्या भूमीवर पहिल्या मुस्लीम आक्रमकाने पाऊल ठेवताच, खिलाफतच्या प्रतिष्ठेचे अवडंबर माजविण्यास सुरुवात झाली. आधुनिक काळात, १८३०च्या दशकापासूनच हिंदुस्तानातील मुस्लिमांना तुर्कस्तानच्या खलिफाविषयी प्रेमाचा उमाळा येऊ लागला होता. यामध्ये सूफी, उलेमा, मध्यमवर्गीय बुद्धिजीवी, मुस्लीम पत्रकार आणि सर्वसामान्य मुस्लिमांचा समावेश होता. खिलाफत चळवळीची औपचारिक सुरुवात १९१९मध्ये झाली असली, तरी तिची पार्श्वभूमी सुमारे ..

सामर्थ्यवान ‘स्टेट्समन’

देशातील सर्व विचारप्रवाहांचा प्रणव मुखर्जी यांचा दांडगा अभ्यास होता. त्याचप्रमाणे देशातील संसदीय लोकशाही प्रणालीचे ते गाढे अभ्यासक होते. काँग्रेस पक्षात त्यांचे स्थान नेहमीच क्रमांक-२चे राहिले होते. त्यांची राष्ट्रपतीपदाची कारकिर्दीतही अतिशय महत्त्वाची ठरली. असे हे प्रणव मुखर्जी हे भारतीय राजकारणातील खरेखुरे आणि सामर्थ्यवान ‘स्टेट्समन’ होते...

संसदीय राजकारणातील कुशल रणनीतीकार

प्रणवदांचे एका शब्दात वर्णन करावयाचे असेल तर ते ‘चिवट’ या शब्दात करता येईल. इंग्रजी भाषेवरील प्रभुत्व, अफाट स्मरणशक्ती, राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय घडामोडींची परिपूर्ण माहिती आणि संसदीय कार्यपद्धतीचा गाढा अभ्यास, ही त्यांची वैशिष्ट्ये. प्रणवदांनी आपल्या राष्ट्रपतीपदाची कारकिर्द संविधानाचे तंतोतंत पालन करीत पार पाडली. त्यामुळे प्रणवदांच्या निधनामुळे भारतीय राजकारणातील एका युगाचा अंत झाला आहे. राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आणि प्रणव मुखर्जी यांच्यासमवेत दीर्घकाळ काम केलेले पृथ्वीराज चव्हाण यांनी त्यांच्या ..

संविधानिक मूल्ये जगणारा महान राजनेता

भारताचे माजी राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांचे सोमवार, दि. ३१ ऑगस्ट रोजी वयाच्या ८४व्या वर्षी दिल्ली येथे दुःखद निधन झाले. त्यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली! मनापासून ज्यांना श्रद्धांजली अर्पण करावी आणि ज्यांच्या श्रेष्ठ गुणांचे स्मरण करावे, असे त्यांचे व्यक्तित्त्व होते. राजकारण करत असताना राजनेत्याला पक्षीय भूमिका घ्याव्या लागतात, या भूमिकांवर उलटसुलट प्रतिक्रिया उमटतात. यामुळे राजनेता ज्या पक्षाचा असेल, त्या पक्षाच्या दृष्टीने मोठा माणूस होतो. अन्य लोक त्या दृष्टीने त्याच्याकडे पाहत नाहीत. याला अपवाद ठरणारे ..

अंतर्मुख चित्रकार : सतीश पिंपळे

चित्रकार पिंपळे सरांच्या कलाकृती म्हणूनच निरागस वाटतात. त्यातील रंग, रंगलेपनातील नैसर्गिकता आणि आकारांतील ईश्वरीय अभिव्यक्तीकरण हे स्वयंभू आहे. म्हणूनच त्यांची कलाकृती ही निर्माण केलेली नसते, तर ती निर्माण झालेली असते...

शिक्षक : विद्यार्थ्यांचे भवितव्य घडविणारा शिल्पकार

‘राष्ट्रशिक्षक’ अन् भारताचे माजी राष्ट्रपती दिवंगत डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचा आज, दि. ५ सप्टेंबर हा जन्म दिवस देशात ‘शिक्षक दिन’ म्हणून भारत सरकारतर्फे साजरा केला जातो. त्यानिमित्ताने.....

चरित्रनायक, साहित्यरत्न, लोकशाहीर डॉ. अण्णा भाऊ साठे

लोकशाहीर अण्णा भाऊ साठे यांचे हे जन्मशताब्दी वर्ष. अण्णा भाऊंच्या जीवनाकडे पाहिले तर अत्यंत कठीण अशा जीवनसंघर्षाला तोंड देत त्यांनी केलेल्या साहित्यनिर्मितीने आपण अक्षरशः थक्क होतो. अत्यंत प्रतिकूल परिस्थितीशी झगडत ते पुढे आले. सर्वसामान्य माणसाचे जगणे व त्यांचा संघर्ष हा त्यांच्या साहित्याचा मुख्य विषय होता. एक विचारवंत, साहित्यिक, कलावंत आणि संवेदनशील कर्तृृत्व, माणूस म्हणून अण्णा भाऊ आणि त्यांचे साहित्य, विचार समाजाला नेहमीच प्रेरणा देते. या अशा चरित्रनायक, साहित्यरत्न, लोकशाहीर डॉ. अण्णा भाऊ साठे ..

साहित्यसम्राट अण्णा भाऊ साठे यांचे पुरोगामित्व : एक मीमांसा

पुरोगामी लोकांमध्ये वर्तमानाविषयी वैज्ञानिक दृष्टी असते. पुरोगामी हे प्रगतिवादी, प्रयत्नवादी, सुधारणावादी, समतावादी, गतिवादी, सर्वसमावेशक विचार करणारे असतात. भारतात ज्या महामानवांनी पुरोगामित्वाचा प्रचार व प्रसार केला, त्यांच्यापैकी साहित्यसम्राट अण्णा भाऊ साठे या जागतिक कीर्तीच्या साहित्यिकाने साहित्यातून, चळवळीतून, कलापथकातून समतावादी, सुधारणावादी, प्रयत्नवादी, प्रगतिवादी लेखन करून समाज प्रबोधन केले आहे. जागतिक कीर्तीचे साहित्यिक अण्णा भाऊ साठे यांनी जीवन जाणिवेसह सामाजिक संवेदनातून जी साहित्यनिर्मिती ..

प्रमुख पाश्चात्य राजकीय विचारवंत आणि अण्णा भाऊ साठे : वैचारिक साम्य आणि भेद

साहित्यिक अण्णा भाऊ साठे यांच्या वाङ्मयीन, सामाजिक, राजकीय जीवनांचे मूल्यमापन करणारे लिखाण अलीकडे होऊ लागलेले आहे. त्यांच्या सर्व साहित्यकृती अजोड आणि वैशिष्ट्यपूर्ण आहेत. अण्णा भाऊंनी त्यांच्या साहित्याच्या आधारे विशद केलेले तत्वज्ञान, रेखाटलेले विचार हे नुसतेच आधुनिक विचारांशी सुसंगत नव्हते, तर पाश्चात्य आणि भारतीय विचारवंतांनी मांडलेल्या विचारांच्या पुढच्या पल्ल्याकडे मार्गक्रमण करणारे होते. त्यामुळे अण्णा भाऊंचे विचार कालसापेक्ष न ठरता ते कालानुरूप जी स्थित्यंतरे घडून येतात, त्यावर प्रभाव पाडून ..

साहित्यरत्न अण्णा भाऊ साठे अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व

साहित्यरत्न थोर लेखक अण्णा भाऊ साठे हे महाराष्ट्राच्या पावनभूमीतील व मराठी वाङ्मय जगतातील जागतिक कीर्तीचा एक तेजस्वी ध्रुवतारा आहे. प्रतिभेच्या जोरावर ज्ञानार्जन करून साहित्यसेवेद्वारे देशप्रेम, देशसेवा, राष्ट्रप्रेम महाराष्ट्र राज्याची ऐतिहासिक काळापासून ते सद्यकालीन काळापर्यंत अचूक विश्लेषणात्मक मांडणी करणारे अण्णा भाऊ साठे एक अद्वितीय नाव होय. “वाङ्मय हा जगाचा तिसरा डोळा आहे,” असे १९५८च्या पहिल्या भारतीय दलित साहित्य संमेलनाच्या उद्घाटनपर भाषणातून प्रतिपादन करणारे अण्णा भाऊ सामाजिक परिवर्तनातून ..

क्रांतिपर्व अण्णा भाऊ साठेंचे स्मरण करताना...

दै. ‘मुंबई तरुण भारत’च्या माध्यमातून अण्णा भाऊ साठे यांच्या जन्मशताब्दी वर्षानिमित्त ‘क्रांतिपर्व अण्णा भाऊ साठे’ हा विशेषांक वाचकांसमोर आणताना विशेष आनंद होतो आहे...

१९४२ची चळवळ आणि काँग्रेसेतर पक्षाची भूमिका

१९४२ची ‘चले जाव’ चळवळ, त्याचे फलित, त्या चळवळीतील हिंदू संघटनवादी हिंदू महासभा आणि फक्त आणि फक्त हिंदूहिताचा पर्यायाने राष्ट्रहिताचा विचार करणार्‍या स्वातंत्र्यवीर सावरकर, डॉ. मुंजे यांच्या भूमिकेवर भाष्य करणारी एक पोस्ट वाचनात आली. त्यावर माझ्या अल्प वाचनाने आणि बुद्धीने मला झालेले आकलन मांडण्याचा हा एक प्रयत्न ..

सागरी क्षेत्रात चीनविरोधात भारताची सामरिक आघाडी

अमेरिकेचे सर्वांत ताकदवान दोन ‘एअरक्राफ्ट कॅरिअर’ अर्थात विमानवाहू युद्धनौका भारताच्या दक्षिण टोकापासून दक्षिण अंदमान-निकोबारचीन समुद्राच्या दिशेने जात होते. या जगातल्या सर्वांत शक्तीमान युद्धनौका आहेत. त्यांच्यावर ‘न्यूक्लिअर प्रोपेलशन’चा (अणुशक्तीचा) वापर केला जातो. अमेरिकेची शक्तीशाली विमानवाहू युद्धनौका ‘यूएसएस निमित्ज’ने अंदमान-निकोबारच्या समुद्रात भारतीय नौदलाच्या युद्धनौकांसोबत कवायती केल्या. त्यामुळे भारतीय आणि अमेरिकन नौदलाचा हा संयुक्त नौदल सराव दादागिरी करणार्‍या चीनसाठी एक मोठा इशारा आहे...

कला ही कला असते...

कला ही कलाकाराकडून काय वाटेल ते करून घेते. कलेसाठी काहीही केलं तरी कलाकाराला त्याचे श्रम जाणवत नाही. कारण, कला ही कला असते. जो लॅराबी नावाच्या मुलाने वयाच्या सहाव्या वर्षी एक चित्र काढलं. त्याचं कौतुक झालं...

खिलाफत : सैद्धांतिक आणि ऐतिहासिक आधार

खिलाफत चळवळीने भारतातील मुस्लिमांचे मन किमान पाच वर्षे व्यापून टाकले होते. सैद्धांतिक आधाराशिवाय हे शक्यच नव्हते. सैद्धांतिक आधाराला कोणतीही ’एक्स्पायरी डेट’ नसल्यामुळे खिलाफत चळवळीला ऐतिहासिक पूर्वाधार असणार आणि भविष्यात तिची पुनरावृत्ती होणार, हे ओघाने आले...

आर्यप्रश्न आणि भाषाशास्त्र : एक व्यर्थ उठाठेव

मागच्या चार लेखांमध्ये आपण "Linguistics' अर्थात भाषाशास्त्र या ज्ञानशाखेची ओळख करून घेतली. एक ज्ञानशाखा म्हणून हे शास्त्र जरी आपल्या जागी ठीक असले, तरी इतिहासाच्या पुनर्रचनेचे साधन म्हणून ते कितपत उपयुक्त आहे, याची शंकाच वाटत राहते. तसे पाहिले तर अशा इतरही अनेक ज्ञानशाखा इतिहासाच्या पुनर्रचनेला उपयुक्त ठरल्या आहेत. पण खास करून भाषाशास्त्राच्या बाबतीत मात्र याची शाश्वती निर्मळ मनाच्या अभ्यासकांना वाटत नाही. त्याला कारण युरोपीय भाषाशास्त्रज्ञ (Philologists) त्यातून जे निष्कर्ष काढतात, त्याच्यात आहे. ..

रामायण, महाभारत व वेदातील सरस्वती नदी

निलेश नीलकंठ ओक यांनी केमिकल इंजिनिअरिंगमध्ये पी.एचडी पदवी मिळवली असून ते खगोलशास्त्र, पुरातत्त्व, भूशास्त्र, जनुकीयशास्त्र, प्राचीन भारतीय ग्रंथ आणि तत्त्वज्ञान यांचे अभ्यासक आहेत. त्यांनी रामायण व महाभारतात दिलेली ग्रहस्थितीवर आधारित रामायण व महाभारत कालाचे निष्कर्ष काढले आहेत. त्यांनी लिहिलेलं ‘When did the Mahabharata War Happen?’ आणि ‘The Historic Rama - Indian Civilization at the end of Pleistocene’ ही त्यांची पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. आज त्यांच्या लेखाचा अनुवाद. ..

शतहिमाः ऋग्वेदातील शीतल काळाची आठवण

रूपा भाटी या नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी, रायपूर येथून स्थापत्यविशारद झाल्या. त्या अमेरिकेतील इन्स्टिट्यूट ऑफ अ‍ॅडव्हान्सड सायन्सेस, एमए येथे प्राध्यापक आहेत. त्या संशोधक असून त्यांनी अनेक शोधनिबंधही लिहिले आहेत. त्यांच्या अभ्यासाचा विषय भारतीय साहित्यातील खगोलशास्त्रीय माहिती व त्यावरून त्यातील घटनांच्या काळाचा तर्क लावणे असा आहे. तेव्हा, त्यांच्या लेखाचा हा मराठी अनुवाद. ..

भारतीय ज्ञान परंपरा

डॉ. गौरी माहुलीकर (gauri.mahulikarcvv.ac.in) या मुंबई विद्यापीठातील माजी संस्कृत विभाग प्रमुख होत्या. सध्या डॉ. माहुलीकर या चिन्मय विश्वविद्यापीठ, केरळ येथे अधिष्ठाता आहेत. त्यांनी ‘पुराण मंत्र आणि विधींमध्ये वैदिक घटक’ या विषयात ‘डॉक्टरेट’ मिळविली आहे. त्यांनी इंग्रजी, मराठी, हिंदी आणि संस्कृत भाषेमध्ये सात पुस्तके आणि ९० हून अधिक शोधनिबंध प्रकाशित केले आहेत. डॉ. माहुलीकर अनेक पुरस्कारांनी विभूषित आहेत. त्यांना ‘प्राचीन ग्रीक नाटक आणि भरताचे नाट्यशास्त्र’ या प्रबंधासाठी मॅनकेजी लिम्जी सुवर्णपदक; ..

भारतीय भौतिकशास्त्र

पद्मश्री सुभाष काक हे वैज्ञानिक असून ओकाहामा स्टेट युनिव्हर्सिटी-स्टिलवॉटर येथे संगणकशास्त्राचे प्राध्यापक आहेत. ते पंतप्रधानांच्या विज्ञान व तंत्रज्ञान सल्लागार समितीचे सदस्यही आहेत. त्यांनी विज्ञान, गणित, खगोलशास्त्र यांच्या इतिहासावर शोधनिबंध लिहिले आहेत. ‘Archaeoastronomy - The Astronomical Code of the Rigveda’ व ‘In Search of the Cradle of Civilization’ ही त्यांनी लिहिलेली पुस्तके प्रसिद्ध आहेत. त्यांचे हिंदी कवितासंग्रहसुद्धा प्रसिद्ध झाले आहेत. आज त्यांनी लिहिलेल्या वैशेषिक सूत्रांची ओळख करून ..

केशवसृष्टी वनौषधीचा ‘आयुष काढा’

कोरोनाची लस येईपर्यंत रोगप्रतिकारशक्तीच्या बळावर आपले, आपल्या कुटुंबीयांचे आणि संपर्कात येणाऱ्या समाज बांधवांचे रक्षण करणे हा एकच उपाय आपणा सर्वांच्या हातात आहे. त्याचबरोबर मास्कचा वापर, सॅनिटायझेशन आणि ‘सोशल डिस्टन्सिंग’ पाळत राहणे हे आपले कर्तव्य आहे. याचसाठी केंद्र सरकारच्या आयुष मंत्रालयाने आयुष काढ्याचा फॉर्म्युला तयार करुन त्याप्रमाणे देशातील आयुर्वेदिक कंपन्यांना उत्पादन करण्याची सूचना केली. त्यानुसार केशवसृष्टी येथील उत्तन वनौषधी संशोधन संस्थेने महाराष्ट्राच्या ‘एफडीए’ची परवानगी घेऊन मे- २०२० ..

निशिकांत कामत : दृश्य माध्यमाची भाषा आणि ताकद ओळखलेला दिग्दर्शक

निशिकांतला आता चित्रपट माध्यम खुणावू लागले आणि त्याने आजूबाजूच्या परिस्थितीवर कठोर भाष्य करणारा ‘डोंबिवली फास्ट’ लिहिला. पण, या चित्रपटासाठी त्याला तब्बल दीड वर्षे निर्माताच मिळत नव्हता आणि जेव्हा मिळाला, तेव्हा चित्रपटसृष्टीला दृश्य माध्यमाची भाषा आणि ताकद ओळखलेला दिग्दर्शक सापडला. ..

’स्वर’राज !!

हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताची ध्वजा गेली सात दशके डौलानं फडकती ठेवणार्‍या पंडित जसराज यांचं १७ ऑगस्ट रोजी निधन झालं. पंडितजींच्या गाण्यात चैतन्याचा सुवास होता. गुरूंच्या अनन्य भक्तीची आर्जव होती. स्वर परमात्म्याचं राजस-लोभस अस्तित्व होतं आणि सर्व रसिक श्रोत्यांना शरीराच्या अस्तित्वासह त्या स्वर परमात्मात तादात्म्य पावण्यासाठी लागणारी दैवी ऊर्जा होती. पंडित जसराजांना मानवंदना म्हणून त्यांच्यावर हा विशेष लेख.....

सूर्या सूक्त

आजपासून सुरु होणार्‍या गणेशोत्सवानिमित्त काही भारतीय विचारवंतांच्या लेखांचा मराठीत अनुवाद वाचकांसाठी देत आहोत. या सर्व विचारवंतांनी भारतीय संस्कृती, इतिहास व साहित्य यांचे विश्लेषण केले आहे. त्याचा वैज्ञानिक दृष्टीने अभ्यास केला आहे. त्यांच्या दृष्टीतून दिसणारी भारतीय संस्कृती या लेखांमधून प्रकट होईल. आजचा पहिला लेख आहे अमी गणात्रा यांनी लिहिलेला. अमी गणात्रा यांनी अहमदाबादच्या आयआयएममधून अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतले आहे. त्यांनी ब्राझील, अमेरिका, इंग्लंड, हाँगकाँग आदी देशांमध्ये काम केले आहे. त्या ..

पंगतीतलं पान

जुलै २०१८ च्या ‘ललित’च्या अंकात ‘हिंदू कादंबरी लेखन स्पर्धा’ जाहीर केली होती. प्रा. डॉ. भालचंद्र नेमाडेंची बहुचर्चित ‘हिंदू’ कादंबरी वाचायची आणि त्यावर आधारित कादंबरी लिहायची. पण, ‘हिंदू’चा पूर्वार्ध लिहायचा नाही, त्याचप्रमाणे ‘हिंदू’चा उत्तरार्धही लिहायचा नाही. ‘हिंदू’मध्ये असंख्य उपकथानकं विखुरलेली आहेत. त्यातील एका उपकथानकावर स्वतंत्र कादंबरी लिहायची. अशी ही अभूतपूर्व स्पर्धा! या स्पर्धेची शेवटची तारीख होती ३१ डिसेंबर, २०१८. माननीय मधु मंगेश कर्णिक, प्रा. डॉ. विलास खोले आणि प्रा. रंगनाथ पठारे ..

’लक्ष्या’त राहणारा विनोदाचा बादशहा...

विनोदाचे अत्यंत अचूक टायमिंग, खेळकर स्वभाव व भन्नाट बोलण्याची पद्धत यामुळे ज्यांनी मराठी रसिकांच्या मनावर राज्य केले असे विनोदाचे बादशहा म्हणजेच विनोदी अभिनेते लक्ष्मीकांत बेर्डे... ..

चिनी गुप्तहेरांचा सापळा (भाग-२)

चीनने काही सॉफ्टवेअर्समध्ये ‘ट्रोझन हॉर्स’ घालून भारताच्या क्षेपणास्रांविषयीची माहिती चोरण्याचा प्रयत्न केला होता. हे लक्षात घेता भारताने सरकारी स्तरावरील आपली एकंदर संगणकप्रणाली सुरक्षेच्या दृष्टीने अभेद्य बनवणे गरजेचे आहे. तसेच भारतातील प्रत्येक चिनी नागरिकाकडे गुप्तहेर म्हणून पाहण्याची गरज आहे आणि त्यांच्यावर नजर ठेवणे आवश्यक आहे...

आठवणीतले अटलजी...

आज देशाचे माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांचा स्मृतिदिन. त्यानिमित्ताने जनसंघ, राष्ट्र सेविका समितीच्या कार्यादरम्यान, काही सोहळ्यांप्रसंगी अटलजींशी सुशीला महाजन आणि त्यांच्या कुटुंबीयांच्या झालेल्या भेटीगाठी, कौटुंबिक संवाद याआधारे त्यांनी शब्दबद्ध केलेल्या अटलजींच्या काही आठवणी.....

इंडो-युरोपीय भाषागटांची ‘शंभरी’

मागच्या काही लेखांपासून आपण ‘Linguistics’ अर्थात ‘भाषाशास्त्र’ या ज्ञानशाखेची ओळख करून घेत आहोत. तिच्या आधारे पाश्चात्त्य संशोधकांनी भाषांचे विविध गट बनवून दक्षिण आणि उत्तर भारतातल्या भाषा कशा वेगळ्या आहेत, हे दाखवून देण्याचा प्रयत्न केला. अशा भाषिक वैशिष्ट्यांवरून ‘आर्य’ नावाचे लोक युरोप आणि मध्य आशियाच्या परिसरातून भारतात आले, असे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केला. या भाषागटांचीही थोडक्यात ओळख आपण करून घेतली. त्यातून या मांडणीतील फोलपणासुद्धा आपण मागच्या लेखांमध्ये पाहिला. परंतु, हे पाश्चात्त्य संशोधक ..

वसई-विरारकर त्रस्त; प्रशासन सुस्त!

मुंबई व उपनगरात अद्याप ‘लॉकडाऊन’ आणि ‘अनलॉक’चा खेळ सुरूच आहे. अपुरी आरोग्ययंत्रणा व गोंधळलेल्या सरकारी धोरणांमुळे नागरिकही त्रस्त आहेत. मुंबईलगतच्या वसई-विरारमध्येही दिवसेंदिवस कोरोनाची परिस्थिती बिकट होत असून ती हाताबाहेर जाण्याची भीतीही वर्तवण्यात आली आहे. तेव्हा, वसई-विरारमधील आरोग्य यंत्रणेची सद्यस्थिती, प्रशासनाची मदत आणि रोजगार-उद्योगधंद्यांचा प्रश्न याविषयी भाजपचे वसई-विरार शहर जिल्हाध्यक्ष राजन नाईक यांच्याशी दै. ‘मुंबई तरुण भारत’ने केलेली ही खास बातचीत.....

ज्ञानेश पुरंदरे : वंचित समाजगटातील युवकांसाठीचे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व

पुण्यातील ज्ञानेश पुरंदरे हे समाजसमर्पित व्यक्तिमत्व नुकतेच काळाच्या पडद्याआड गेले. पुण्यातील ‘स्वरूपवर्धिनी’ संस्थेचे पूर्ववेळ काम करणारे कार्यकर्ते आणि ओघवत्या वाणीने शिवचरित्र मांडणारे व्याख्याते, म्हणूनही ते अनेकांना सुपरिचित होते. त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा परिचय करुन देणारा हा श्रद्धांजलीपर लेख.....

बाळासाहेबांच्या कार्यकर्तृत्वाचा साक्षेपी आलेख ‘देवरस पर्व’

ज्येष्ठ पत्रकार विराग पाचपोर यांनी लिहिलेले ‘रा. स्व. संघाच्या इतिहासातील देवरस पर्व’ हे सव्वा दोनशे पानांचे पुणे येथील स्नेहल प्रकाशनने प्रसिद्ध केलेले पुस्तक बाळासाहेबांच्या जीवनातील अनेक बाबींकडे लक्ष वेधणारे आहे. म्हटलेच तर, त्याला ‘बाळासाहेबांचे चरित्र’ म्हणता येईल...

मोरोपंत पिंगळे : हिंदू जागरणाच्या श्रीरामक्रांतीचा सरसेनानी

श्रीरामलला विराजमान यांची भव्य राष्ट्रमंदिरात पुनःप्रतिष्ठापना हीच भारत भाग्योदयाची नांदी असणार आहे आणि या नांदीचे स्वस्तिवाचन ज्यांनी केले, त्या हिंदू जागरणाच्या श्रीरामक्रांतीचा सरसेनानी असलेल्या मोरोपंत पिंगळे यांच्या जन्मशताब्दी वर्षारंभी हे घडणे आणि श्रीरामजन्मभूमी मुक्तीयज्ञ पूर्णत्वास येणे हा नियतीचा शुभसंकेत म्हणावा लागेल...

‘द्राविडी भाषागट’ - फादर रॉबर्ट काल्डवेलचे कारस्थान

मागच्या काही लेखांपासून आपण ‘Linguistics’ अर्थात ‘भाषाशास्त्र’ या ज्ञानशाखेची ओळख करून घेत आहोत. तिच्या आधारे पाश्चात्त्य संशोधकांनी भाषांचे विविध गट बनविले. यात दक्षिण आणि उत्तर भारतातल्या भाषांचे पूर्णपणे वेगवेगळे गट बनविले. असे वेगळे गट दाखवून त्यांच्या द्वारे ‘आर्य’ नावाचे लोक भारताच्या बाहेरून भारतात आले आणि इथल्या मूलनिवासी लोकांवर कुरघोडी करून स्थायिक झाले, असे सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केला. याचे फलस्वरूप म्हणून त्यांनी भारताच्या सामाजिक, सांस्कृतिक आणि राजकीय अवकाशात दुफळी माजवून दिली. परंतु, ..

कलेतील रावबसाहेब @ ७६

‘रावसाहेब गुरव’, ‘सीर्फ नाम ही काफी हैं’ अशी ज्यांची ओळख आहे. ते कला क्षेत्रातील ‘रावसाहेब’ म्हणूनच परिचित आहेत. ‘धनगर’ या व्यक्तिरेखेला चित्रबद्ध, रंगबद्ध आणि आशयगर्भ बनविले ते ज्येष्ठ-श्रेष्ठ चित्रकार रावसाहेब गुरव. ते पुण्याच्या ‘अभिनव कला महाविद्यालया’च्या प्राचार्यपदावरुन नियतवयोमानानुसार सेवानिवृत्त झाले. त्यांच्या कलाजगताविषयी.....

भारताच्या स्वाभिमानाचे प्रतीक म्हणजे अयोध्येतील श्रीराम मंदिर!

भारतात श्रीराम मंदिराच्या उभारणीचा शुभारंभ होणे म्हणजे भारताची अस्मिता आणि स्वाभिमानाची पुनर्स्थापना आहे. त्यामुळे अनेक शतकांपासून आक्रमकांनी दमन केलेल्या हिंदू भावनेचा आणि राष्ट्रभक्तीचा अखेर विजय झाला आहे. “रामजन्मभूमीविषयी बहुसंख्याक हिंदू समाजाच्या भावना किती घट्ट आहेत, हे समजून घेणे गरजेचे आहे,” असे प्रतिपादन अटल बिहारी वाजपेयी यांनी १९९२ साली संसदेत केले होते...

श्रीरामजन्मभूमी आंदोलन - संघर्ष गाथा!

आजचा दिवस त्या ऐतिहासिक क्षणाच्या अनुभूतीचा, ज्याची समस्त हिंदू समाज गेली कित्येक वर्षे चातकासारखी प्रतीक्षा करीत होता. आजचा दिवस त्या समस्त हिंदूंच्या बलिदानाचे स्मरण करण्याचा, ज्यांना रामजन्मभूमी आंदोलनात वीरमरण आले. तेव्हा, आजच्या श्रीराम मंदिर भूमिपूजनाच्या या पावन प्रसंगी श्रीरामजन्मभूमी आंदोलनाची ही संघर्ष गाथा.....

रामजन्मभूमी आंदोलन : एका कारसेवकाचे मनोगत

आज, दि. ५ ऑगस्ट २०२० रोजी अयोध्येत भरतवर्षाचे आराध्यदैवत प्रभू श्रीरामचंद्रांच्या जन्मभूमीवर निर्माण होणार्‍या भव्य मंदिराचे भूमिपूजन पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते होत आहे. या देशातील हिंदूंनी शेकडो वर्षे उराशी बाळगलेले भव्य राम मंदिराचे स्वप्न पूर्ण होणार आहे. स्वातंत्र्य आंदोलनानंतर सर्वात प्रदीर्घ काळ चाललेल्या आंदोलनाची सांगता, सर्व अडथळे पार करत या ५ ऑगस्ट रोजी होईल. गेल्या ४९२ वर्षे चाललेल्या शेवटच्या ४० सक्रिय वर्षांतील सहभागी कारसेवक व साक्षीदार होण्याचे भाग्य मला लाभले, ही मी माझी ..

सुवर्ण दिन आज हा!!!

५०० वर्षाचा काळा इतिहास आता पुसला जाणार आहे.१९९० सालापासून हा लढा सुरु आहे. यासाठी न्यायालयीन लढाही द्यावा लागला, कासेवकांनी आत्मबलिदानही दिले. पण, आज राम भक्तांचा विजय झाला आणि तो सुवर्णक्षण समिप आला...

रावणासारखा भाऊ हवाय?

हजारो वर्षं देश-विदेशातील लोक रामायण वाचत आहेत. जगभरातील लोक रामाला अक्षरश: डोक्यावर घेऊन नाचले. या हजारो वर्षांतील, हजारो पिढ्यांमधील कुणा विद्वानाने रावण एक आदर्श भाऊ होता, असा प्रचार केला नाही. पण, सध्या काही विद्वान मात्र ‘रावणासारखा चांगला बंधू या जगात नाही!’, ‘प्रत्येक स्त्रीला आपल्याला रावणासारखा भाऊ असावा असे वाटते,’ असा प्रचार करताना दिसतात. खरोखरच रावण हा एक चांगला बंधू होता का? पाहूया, वाल्मिकी रामायण काय सांगते ते.....

संस्कृत : समृद्ध अडगळ की चिरंतन राष्ट्रीय ठेवा?

दि. ३ ऑगस्ट. श्रावण पौर्णिमा. दरवर्षी हा दिवस ‘संस्कृत दिन’ म्हणून साजरा केला जातो. त्यानिमित्ताने संस्कृत भाषेचे महत्त्व, मराठी भाषेतील योगदान आणि वर्तमानातील समृद्ध संस्कृत भाषेची व्याप्ती याचा ऊहापोह करणारा हा लेख.....

लोकमान्यांचे पुण्यस्मरण

राजकारणातील त्यांची खंबीर व कठोर भूमिका आजतागायत कोणीही विसरले नाही. किंबहुना, ती विसरणेही शक्य नाही. लोकमान्य टिळक म्हणजेच देश बंधनात कोंडलेला एक सावळा प्रमाथी मेघच जणू. कविकुलगुरू कालिदासाने मेघदूतात त्यासंबंधी ‘धुमज्योती सलीलमरूता संनिपतः’ असे अत्यंत समर्पकपणे म्हटले आहे. विद्युल्लतेच्या लोळाचा झगझगाट लोकमान्यांच्या तेजस्वी डोळ्यात होता. कोणतेही काम हातात घेतल्यावर ते पूर्णत्वास नेल्याशिवाय ते राहत नसत. मग ती ‘सुरत काँग्रेस’ असो ‘लखनौ काँग्रेस’ असो ‘सोलापूर काँग्रेस’ असो किंवा इतर कार्ये असोत...

स्मरण लोकमान्यांचे- निमित्त भाषांतर प्रकल्पाचे...

टिळककालीन ‘केसरी’चे अंक चाळत असताना त्यांनी ज्या असंख्य विषयांचा परामर्श घेतला आहे, ते पाहून त्यांच्या व्यास-प्रतिभेची प्रचीती येते. सामाजिक प्रश्न, धर्म व संस्कृती, शिक्षण, राष्ट्रकेंद्री राजकारण, तत्त्वज्ञान, इतिहास, अर्थ आणि उद्योग, वाङ् मयविमर्श, गौरव लेख, मृत्युलेख असा त्या अग्रलेखांचा व्यापक परीघ होता. सातत्याने केलेले चौफेर वाचन, अध्ययन, चिंतन, मनन आणि त्याद्वारे केलेला सखोल व्यासंग त्यांच्या सर्वच लेखनातून प्रत्ययास येतो. जो विषय अग्रलेखात ते मांडत, त्याचा सर्वांगीण व सर्वस्पर्शी धांडोळा ते ..

लोकमान्य टिळकांचे प्राच्यविद्या संशोधन

असामान्य व्यक्तिमत्व, इंग्रजांनी ज्यांना ‘भारतीय असंतोषाचे जनक’ म्हटले, ज्यांनी बलाढ्य इंग्रजी सत्तेच्या विरोधात लढा उभारून तीन वेळा तुरुंगवास भोगला आणि तुरुंगवासांदरम्यान विद्वत्तापूर्ण आणि मूलभूत विचार मांडणारे ग्रंथ लिहिले, त्या लोकमान्य टिळकांच्या शतवार्षिक पुण्यस्मरण वर्षात त्यांच्या प्राच्यविद्या क्षेत्रातील संशोधनाचा आढावा घेऊन आदरांजली वाहण्याचा हा प्रयत्न आहे. हा लेख माझ्या The Orion, The Arctic Home, Archaeology, the Indus Cultureand Antiquity of the Vedas (पृ १ते ६५) या विस्तृत लेखाचा संक्षेप ..

‘भाषागट’ - फोडाफोडीचे एक उपयुक्त हत्यार

मागच्या लेखात आपण 'Linguistics' अर्थात भाषाशास्त्राची ओझरती तोंडओळख करून घेतली. या शास्त्राने भारतीय इतिहास आणि संस्कृतीचे केवढे नुकसान करून ठेवले आहे, याची जरा पुसटशी कल्पनाही करवून घेतली. तिथेच म्हटल्यानुसार, भाषांचा अभ्यास करणार्‍या काही युरोपियन अभ्यासकांनी जगभरातल्या असंख्य भाषा आणि त्यातल्या अनेक वैशिष्ट्यांचा तुलनात्मक अभ्यास केला. त्यावरून ‘जगात जिथे जसे सोयीचे, तिथे तसा निष्कर्ष’ या तत्त्वावर आपली ‘संशोधने’ प्रसिद्ध केली. त्या अभ्यासात त्यांनी जगभरातल्या सर्व उपलब्ध आणि प्राचीन भाषांचे गट ..

उत्तम पाचरणे : ललित कलेची समृद्ध ओळख

या महाराष्ट्राचा कलासूत डॉ. उत्तम पाचरणे नावाचा शिल्पकार, एका वेगळ्या अर्थाने ललित कला अकादमीचा अध्यक्ष नव्हे, तर ‘शिल्पकार’ बनला! भारत सरकारला या शिल्पकाराच्या छन्नी-हातोड्याची पकड ललित कलेच्या खडकाला नव्याने आकार देण्यासाठी गरजेची वाटली! कुठल्याही राजकारणाला, कलाकारणाला बळी न पडता, डॉ. उत्तम पाचरणे ललित कलेचे ‘शिल्पकार’ ठरले...

लोकमान्य टिळक आणि कल्याण शहरातील सार्वजनिक गणेशोत्सव

लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक यांच्या देहावसानाला आज, दि. १ ऑगस्ट, २०२० रोजी १०० वर्षे होत आहेत. लोकमान्यांच्या पुण्यस्मृतीच्या शताब्दीच्या निमित्ताने कल्याणच्या सुभेदार वाडा सार्वजनिक गणेशोत्सवाच्यावतीने त्यांना अभिवादन करणे हा या लेखाचा हेतू...

जागतिक हिपॅटायटीस दिन – ‘हिपॅटायटीस-मुक्त भविष्यकाळ’

२८ जुलै आजचा दिवस 'जागतिक हेपेटायटिस दिन' म्हणून साजरा केला जातो. यावर्षी हेपेटायटिसमुक्त निरोगी आरोग्य जगा हे सूत्र आहे. त्यामुळे यदिनानिमित्त हेपेटायटिस या आजाराशी कसे तोंड द्यावे आणि आनंदी राहत निरोगी आयुष्य कसे जगायचे हे जाणून घ्या.... ..

‘कलापुरातील सहजकलायोगी’

प्रा. जी. एस. माजगावकरांइतका प्रगल्भ, अफाट कलाभान, अदम्य कला प्रतिभा असणारा हा कलातपस्वी पुरुष सांगली-कोल्हापूरच्या पुढे तुलनेने अज्ञात का राहिला असावा? कलाजगताहूनही बाह्यजगताशीही अशा प्रामाणिक कलासाधकाचा परिचय व्हायलाच हवा, असं मला वाटतं...

भारतीय मजदूर संघाची पासष्टी - एक दृष्टिक्षेप

श्रद्धेय दत्तोपंत ठेंगडी यांच्या जन्मशताब्दीनिमित्त त्यांनी स्थापन केलेल्या भारतीय मजदूर संघ या संघटनेला आज, दि. २३ जुलै रोजी ६५ वर्षे पूर्ण होत आहेत. त्यानिमित्ताने.....

१९४७चे लडाखचे रक्षक

१९४७चे लडाखचे रक्षक..

मूर्तिमंत अस्मिता

अत्यंत नैसर्गिक आणि संवेदनशील अभिनय, मोहक रूप आणि निखळ हास्याची व्याख्या म्हणजे अभिनेत्री स्मिता पाटील.....

मातृहृदयी संत नामदेव

ज्ञानेश्वरांना समकालीन असलेले संत नामदेव यांचे जीवन व कार्य मैलाचा दगड ठराव इतके मोलाचे आहे. आपल्या ८० वर्षांच्या दीर्घ आयुष्यात त्यांनी धर्म व समाजजागृतीचे जे महान कार्य केले, त्याचा १८ जुलै रोजी झालेल्या नामदेवांच्या पुण्यतिथीनिमित्ताने या लेखात घेतलेला हा धावता आढावा.....