विचारविमर्श

कडकडा कडाडे बिजली, शत्रूची लष्करे थिजली

जोनाथन जॉर्डन आणि एमिली जॉर्डन यांनी एक वेगळी वाट धरली आहे. आपल्याकडे कुणी त्या वाटेवरून चालेल का?..

देश तुमचाही आहे ना ?

अगदी दोन महिन्यांपूर्वी हाच अशिक्षित, मागास, दुर्बल मुस्लीम समाज ‘नागरिकत्व सुधारणा कायद्या’मुळे देशातील मुस्लिमांना कसे देशाबाहेर काढले जाणार आहे, यावर वकिली थाटात भाष्य करतानाही देशाने पाहिले आहे. तेव्हा हा ‘तबलिगी’, तो ‘सर्वसामान्य मुस्लीम’ असा भेद केल्याचे ऐकिवात नाही. म्हणजे सोयीसाठी ‘पॅन इस्लामीझम’ आणि अंगाशी आल्यास ‘पंथभेद’ हा कुटील डाव अल्लाचे नेक बंदे खेळत आहेत. मात्र, त्यांचे दुर्देव हे की, आता त्यांचा हा डाव देशातील बहुसंख्य हिंदूंसह अन्य अल्पसंख्याकांच्या व्यवस्थित लक्षात आला आहे...

तबलिगी भस्मासुर

कोरोना प्रादुर्भावाच्या पार्श्वभूमीवर सध्या देशभरात चिंतेचा विषय ठरला आहे तो दिल्लीतील निजामुद्दीन येथील ‘तबलिगी जमात’चा पार पाडलेला धार्मिक कार्यक्रम. तेव्हा, ‘तबलिगी जमात’ आणि त्याच्या स्थापनेचा हेतू, त्यांचे मुस्लीम धर्मप्रसाराचे कार्य यांचा आढावा घेणारा हा लेख.....

‘लॉकडाऊन’च्या आड लोकशाहीवर प्रहार

एखाद्या व्यक्तीचा खरा चेहरा आणि खरे मनसुबे जाणून घ्यायचे असतील तर जीवन आणि मृत्यूशी संबंधित संकट, हा त्यासाठी सर्वोत्तम काळ असतो. ..

चौथा घोडेस्वार उधळला कसा?

दुसर्‍या महायुद्धानंतर हिटलर व त्याच्या साथीदारांवर ठपका ठेवण्यात आला होता. 'कायदेशीर' व्याख्येचा विचार करायचा झाल्यास आजची परिस्थिती युद्धापेक्षा वेगळी नाही. परिस्थितीला जबाबदार असलेल्यांना कडक शासन झालेच पाहिजे...

'दोहा करारा'मागील 'नापाक' मनसुबे

मलिहा लोधींनी त्यांच्या लेखात व्यक्त केलेली चिंता ही एकट्या लोधींची नाही, तर सध्या संपूर्ण पाकिस्तानलाच ही चिंता भेडसावत आहे. कारण, 'दोहा करारा'चा सर्वाधिक फायदा हा पाकिस्तानलाच होण्याची चिन्हे जास्त आहेत. ..

धर्मांध पाकिस्तानात कोरोनाचे थैमान

अनेक वर्ष सातत्याने जिहादी इस्लामचा समाजात प्रसार केल्याने पाकिस्तानी जनतेचा एक मोठा हिस्सा कट्टरतावादी झाला आहे. त्यामुळे कोरोनाचा प्रसार वाढू लागल्यावर मशिदीत नमाजसाठी एकत्र येण्यावर बंदी घालणे पाकिस्तानला जमेना. जर एखाद्या आजाराच्या भीतीपोटी अल्लाने सांगितलेली एक गोष्ट सोडली तर भविष्यात अनेक गोष्टी सोडाव्या लागतील, असे तेथील श्रद्धाळूंचे मत आहे. ..

मुंबईकरांची सायकल सफारी...

सध्या कोरोनामुळे मुंबईच नाही, तर जगभरातील शहरांच्या प्रदूषणाची पातळी चांगलीच सुधारली आहे. पण, वाहतूक, वर्दळ पूर्वपदावर आल्यानंतर प्रदूषणाच्या पातळीत पुन्हा एकदा वाढ होईल, यात शंका नाही. त्यामुळे सार्वजनिक वाहतुकीला सायकलवारी साहाय्यभूत ठरु शकते. तेव्हा मुंबईतील सायकल मार्ग कामांचा घेतलेला हा आढावा... ..

मुल्लामौलवींना आश्रय देणारे आहेत तरी कोण?

हे सर्व विदेशी धर्मप्रसारक आपल्या देशात उजळ माथ्याने वावरत असताना त्यांच्यावर कोणाचे लक्ष कसे काय नव्हते? त्यांच्या आगमनामागील हेतू आणि प्रत्यक्ष त्यांची वर्तणूक यासंदर्भातील माहिती पोलीस यंत्रणांना वेळीच कशी काय मिळाली नाही? ते धर्मप्रसाराचे कार्य करीत आहेत की, मुस्लीम समाजास नागरिकत्व सुधारणा कायद्याविरुद्ध भडकविण्यासाठी ते येथे आले आहेत?..

आरोग्यसेवकांच्या दृष्टीतून कोरोना आणि उपचार सुविधा

सामाजिक दायित्वाचे भान ठेवून, खास करून आरोग्य व स्वच्छतेच्या दृष्टीने या क्षेत्रातील काही मंडळींशी प्रत्यक्ष संवाद साधून त्यांनी सद्यपरिस्थितीबाबत व्यक्त केलेल्या अनुभवांचे हे शब्दचित्रण.....

कोरोना : दहशत नको, जनजागृती आवश्यक

समाजातील ही जागृती फार चांगली गोष्ट आहे. कारण, या जागृतीमुळेच लोक प्रतिबंधक उपाय अनुसरू लागतात आणि उपचारांपेक्षा प्रतिबंधन केव्हाही हिताचे असते. परंतु, ही जनजागृती किंवा सावधगिरी हळूहळू दहशतीत परिवर्तित होत आहे...

प्रा. डॉ. कर्नल केन अलिबेक आणि बायोप्रिपरेट

डिसेंबर १९९२ मध्ये डॉ. अलिबेकने अमेरिकेत राजकीय आश्रय घेतला आणि ‘बायोप्रिपरेट’ या नावाचा अमानुष प्रकल्प अमेरिकेसह सगळ्या जगासमोर उघड झाला. डॉ. अलिबेकने या विषयावर पुस्तकच लिहिलं...

‘कोरोना’ निवारण लढा - काही निरीक्षणे

मोदींच्या नेतृत्वाचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे, ते स्वतः आघाडीवर राहून या लढ्याचे नेतृत्व करीत आहेत. गेल्या दोन महिन्यांपासून ते या विषाणूच्या वाटचालीचे निरीक्षण करीत होते. तो भारतात पोचू शकतो, याची जाणीव असल्यानेच ते संभाव्य परिणाम आणि उपाययोजना यांचा विचार करीत होते. त्यामुळेच या विषाणूचे भारतात आगमन होताच ते त्याचा तडकाफडकी बंदोबस्तही करू शकत आहेत...

पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था व्हेंटिलेटरवर...

पाकिस्तानात सार्वजनिक आरोग्य संरक्षण तंत्राचा तर जवळपास अभावच आहे. पाकिस्तानची बहुसंख्य जनता शिक्षित नाही आणि शिक्षित वर्गातही जागरुकता अतिशय कमी आहे. अशा परिस्थितीत पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था व्हेंटिलेटरवर आहे, म्हटल्यास वावगे ठरणार नाही...

ध्येय पथ पर बढ रहे है...

सध्याच्या परिस्थितीत देशात सर्व राजकीय पक्ष एकदिलाने आणि एकसुराने काम करीत आहेत. सर्वांचे ध्येय एकच आहे, कोरोनाविरोधातील लढ्यात विजय मिळवायचाच. त्यामुळे अगदी आठवड्याभरापूर्वी असलेले मतभेद, वादविवाद आता नाहीसे झालेले दिसतात. भारतीय लोकशाहीचे हे चित्र नक्कीच आशादायक आहे. ..

‘क’... कोरोनाचा की कायद्याचा?

‘कायदा’ आणि ‘न्याय’ या संकल्पनांनी नियंत्रित होणारे समाजजीवन आज वेगळ्याच टप्प्यावर आहे. तरीही या सगळ्याच्या केंद्रस्थानी कायदा आहे. ची उजळणी या निमित्ताने होऊ शकते. ..

सेक्युलॅरिझम आणि हिंदुराष्ट्र

मार्च २१च्या 'दि इंडियन एक्स्प्रेसच्या अंकात फैझान मुस्तफा यांचा हिंदुराष्ट्र आणि सेक्युलॅरिझम या विषयावर ''Minorities too are fadeup of this fakade of secularism" या शिर्षकाचा लेख आहे. लेखक, नलसार कायदे विद्यापीठाचे उपकुलगुरु आहेत. नेहमीच्या पठडीतील हा लेख नाही. 'भारत , हिंदू पाकिस्तान होईल' अशी शशी थरूर भाषा नाही. संपूर्ण लेख संविधानाच्या भाषेत आहे. लेखक संविधान संकल्पनेचे चांगलेच जाणकार आहेत, हे लेख वाचल्यानंतर लक्षात येते. ..

जग हे बंदिशाळा… कोणी न येथे बरा चांगला!

आजच्या घडीला इटाली, स्पेन, जर्मनी हे युरोपातील तीन देश आणि अमेरिकेत कोरोनाचा प्रादुर्भाव सर्वाधिक वेगाने होत आहे. अमेरिकेची आर्थिक राजधानी असलेल्या न्यूयॉर्क शहरात जगभरातील कोरोनाग्रस्तांपैकी ५% म्हणजे १२००० हून अधिक रुग्ण आहेत. ..

कमलनाथ यांचे दिवास्वप्न!

मध्य प्रदेशमध्ये जे राजकीय संकट निर्माण झाले त्याकडे काँग्रेसच्या नेत्यांनी वेळीच लक्ष न दिल्याने सरकार गमवावे लागले, असा आरोप मध्य प्रदेशातील काही काँग्रेस नेत्यांनी केला आहे. या नेत्यांनी काँग्रेस श्रेष्ठींनी ज्या प्रकारे भूमिका घेतली त्याबद्दल नाराजी व्यक्त केली आहे. ..

कोण कट्टर धर्मांध?

पाकिस्तान सरकारने ‘धार्मिक विटंबना विरोधी कायदा’ जाहीर करून कट्टरतावादी धर्मगुरू व दहशतवाद्यांच्या हातात अल्पसंख्याक विरोधी जणू हत्यारच दिले आहे. या कायद्याचा आधार घेऊन गरीब व निरूपद्रवी हिंदू, ख्रिश्चन नागरिकांना फाशी देण्यात येत आहे. ‘कुराणचा अनादर केला’ या तथाकथित व खोट्या आरोपावरून फैसलाबादमधील पाच चर्च, २७ ख्रिश्चन कुटुंबे, तीन शाळा, रुग्णालयांना मुस्लीम गुंडांनी आग लावून नेस्तनाबूत केले. तेव्हा, फैसलाबादमधील जीवाच्या आकांताने परागंदा झाले. खंडणीकरिता हिंदूंचे अपहरण करणे व फिरौतीची अपेक्षित रक्कम ..

‘निर्भया’ला ‘न्याय’ मिळाला?

‘निर्भया’च्या बलात्कार्‍यांना तशा यातनांचे मरण वा जीवन ही शिक्षा ठरू शकली असती. त्या यातना त्यांना मिळण्याला ‘निर्भयाचा न्याय’ म्हणता येऊ शकेल. तसे काहीही झालेले नाही. पण, ज्यांनी हा अमानुषपणा केला, त्यांना मात्र ‘न्याय’ मिळाला आहे. त्यांच्या बलात्काराला ‘न्याय’ मिळाला आहे. त्यांच्या राक्षसी विकृतीचे कोडकौतुक झाले आहे. कारण, ‘निर्भया’च्या बलात्काराने उद्ध्वस्त झालेले तिचे कुटुंब व आईवडील पुढे सात वर्षे नरकयातनाच भोगत राहिले ना?..

जैविक युद्ध आणि व्यवस्थेचं भवितव्य

वैज्ञानिक संशोधनाचा फायदा उठवत, जैविक नि रासायनिक अस्त्रं विकसित करून कमी खर्चात, कमी वेळात शत्रूपक्षाची समूळ कत्तल करण्याची महत्त्वाकांक्षा बाळगण्यात कुणीच मागे नाही. नाझीवादी, साम्यवादी, समाजवादी, जपानी, चिनी, ख्रिश्चन, मुसलमान अशा सर्व प्रकारच्या हुकूमशहांना संपूर्ण जगावर सत्ता गाजवण्याची महत्त्वाकांक्षा होती आणि आहे...

खरा प्रश्न आहे सोयीस्कर मापदंडांचा !

न्या. गोगोई यांच्या नियुक्तीस विरोध करण्यासाठी त्यांना अयोध्या वा राफेल प्रकरण पुरेसे वाटते. पण, त्याच न्यायमूर्तींनी मोदी सरकारच्या धोरणांना किती निर्णयातून रोखले आहे, याची आकडेवारी सादर करण्याची तसदी ही मंडळी घेत नाहीत. यालाच म्हणतात सोयीस्कर मापदंड. त्यांचा वापर करून जोपर्यंत निष्कर्ष काढले जातील, तोपर्यंत ते दूषितच राहणार आहेत. आंधळा मोदीद्वेष हेच या सोयीस्कर मापदंडांचे खरे कारण आहे...

‘एनआरसी’कार न्यायमूर्ती

माजी सरन्यायाधीश रंजन गोगोईंच्या राज्यसभेतील नियुक्तीला अनेक कंगोरे आहेत. त्यामुळे गोगोई यांनी विद्यमान सरकारला सोयीचे निकाल दिले, म्हणून त्यांची नियुक्ती झाली, असे म्हणणे अत्यंत बालिशपणाचे आहे. न्या. गोगोईंच्या नियुक्तीकडे आसाम ‘एनआरसी’, भविष्यातील देशव्यापी ‘एनआरसी’ आणि राष्ट्रीय सुरक्षा यादृष्टीने पाहणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे...

व्यवस्थापन अभ्यासक्रम प्रवेशाचे महत्त्व

व्यवस्थापन क्षेत्रात देशभरात करिअरच्या मुबलक संधी उपलब्ध असून त्यासाठी व्यवस्थापन विषयात शिक्षण घेणेही क्रमप्राप्त ठरते. त्या अनुषंगाने व्यवस्थापन अभ्यासक्रम प्रवेशाचे महत्त्व अधोरेखित करणारा हा लेख.....

पाकवर चिनी मैत्रीचा ‘कोरोना इफेक्ट’

चीनचा घनिष्ट मित्र पाकिस्तानही कोरोनाच्या प्रादुर्भावामुळे हैराण आहे. त्यातच अपुरे वैद्यकीय मनुष्यबळ, सोयीसुविधांचा अभाव आणि त्यातच डबघाईला आलेल्या अर्थव्यवस्थेमुळे पाकिस्तान या संकटाचा सामना करण्यासाठी समर्थ नाही. इमरान खान यांनीही विकसित देशांकडे मदत मागितली आहे. तेव्हा, पाकिस्तानातील कोरोनाच्या समस्येची कारणमीमांसा करणारा हा लेख.....

नरेंद्र मोदींचा ‘सार्क’ मास्टरस्ट्रोक

कोरोनामुळे ‘आसियान’ तसेच युरोपीय महासंघाचे सदस्य देश स्वतःला एकमेकांपासून विलग करण्यासाठी धडपडत असताना भारताने पुढाकार घेऊन ‘सार्क’ देशांना एका मंचावर आणण्याचा प्रयत्न करणे म्हणूनच स्वागतार्ह आहे. हे सर्व देश भारतीय उपखंडाचा भाग असल्यामुळे अनेक समान बिंदू आहेत. त्यामुळे एकमेकांचे अनुभव आणि चांगल्या उपाययोजनांतूनही त्यांना बरेच काही शिकण्यासारखे आहे...

झेपावे सूर्यमंडळा...

अंतराळातील ग्रहतारे आणि चांद्रमोहिमांबरोबरच आता सरसावल्या आहेत. तेव्हा या मोहिमांचे स्वरुप, त्यांच्याकडून केले जाणारे संशोधन याचा आढावा घेणारा हा माहितीपूर्ण लेख.....

देश कसा घडतो?

संविधान समजून घेण्यासाठी ज्या देशाने जगातील पहिले लिखित संविधान निर्माण केले, त्या देशाचा संविधान निर्मितीचा प्रवास समजून घ्यावा लागतो. समजून घ्यावा लागतो म्हणजे अभ्यास करावा लागतो...

फारूख अब्दुल्ला, आता तरी शहाणपणाने वागाल?

फारूख अब्दुल्ला यांची सुटका झाल्यानंतर त्यांची भेट घेण्यास श्रीनगरला कोण धावले? तर राज्यसभेतील विरोधी नेते गुलाम नबी आझाद त्यांच्या भेटीसाठी धावले. ते अपेक्षितही होते. या भेटीचा अर्थ स्पष्टच आहे. काश्मीरमधील वातावरण पुन्हा कसे बिघडविण्याचा प्रयत्न करता येईल, हा त्यामागील हेतू आहे. काश्मीरमधील परिस्थिती सुरळीत होत असल्याचे केवळ पाकिस्तानमधीलच नव्हे; तर आपल्या देशातील अनेक राजकीय नेते आणि पक्ष यांना पाहवत नाही...

'दि शाहीनबागे'तला चकवा

अमित शाहांनी जाणीवपूर्वक मागील दोन महिन्यांत म्हणजे 'नागरिकत्व सुधारणा कायदा' संमत केल्यापासूनच मध्य प्रदेशात उलथापालथ करण्याचे काम हाती घेतलेले असावे. त्यांच्या हालचालीकडे काँग्रेस नेत्यांचे दुर्लक्ष व्हावे म्हणून शाहीनबागेला मोकळीक दिली असावी काय? देशाच्या अन्य भागात तसेच आंदोलन पेटवण्याच्या धमक्यांकडे शाहांनी 'गृहमंत्री' असूनही मुद्दाम दुर्लक्ष केले असेल का?..

'थिएटर कमांड'च्या रचनेला वेग

भारताने इतर देशांचे अंधानुकरण न करता स्वतंत्र प्रारूप तयार करत 'थिएटर कमांड'चा निर्णय अंमलात आणणे आवश्यक आहे. त्यासाठी भारताच्या भौगोलिक, सामरिक गरजा लक्षात घ्याव्या लागतील. स्वतंत्र धोरण ठरवावे लागेल. भारतासाठी 'थिएटर कमांड' निश्चित करताना ते भारताच्या गरजांनुसार बनवले पाहिजे...

एक लोहार की!

देशात काही चांगले घडते आहे, हे या लोकांना दिसत नाही. त्यांना फक्त भाजपला कसे कोंडीत पकडता येईल, याचे मार्ग दिसतात. अपप्रचाराचा काही ना काही परिणाम होतच असतो. कार्यकर्त्यांच्या मानसिकतेवरही तो होत असतो. अशा वेळी भाजपतर्फे कुठल्यातरी सबळ राजकीय खेळीची अपेक्षा होती. मध्य प्रदेशच्या 'ऑपरेशन लोट्स'मुळे ही अपेक्षा पूर्ण झाली आहे. या एका 'ऑपरेशन'मुळे महाराष्ट्र, राजस्थानातील शासनकर्त्यांना असे वाटू लागले आहे की, उद्या आपण 'ऑपरेशन थिएटर'मध्ये जाणार का? त्यांची अशी अवस्था निर्माण होणे, यातून या म्हणीचे प्रत्यंतर ..

अमेरिकन मरीन कोअर आणि मानसिक तणाव

ताणतणाव हे फक्त मृत्यूच्या भीतीपुरतेच असतात, असंही नाही. इतर बारीकसारीक गोष्टीही असतात, ज्यामुळे तुमच्या युद्धक्षमतेवर परिणाम होऊ शकतो. ती कमी होऊ शकते, घटते आणि अशी ती घटणं म्हणजे पराभवाला आमंत्रणच! असाच काहीसा प्रकार 'अमेरिकन मरीन कोअर'च्या संदर्भात होतोय की काय, अशीच चिंता सेनाश्रेष्ठींना वाटू लागली...

काँग्रेस पक्षाला नेतृत्वाच्या पोकळीचा फटका

मुळात काँग्रेसकडे सक्षम नेतृत्वच राहिलेले नाही. जे आहे ते केवळ अविचारी आहे. मोदीद्वेषाशिवाय त्याला काही सुचतच नाही. २०१९ पूर्वीचे सोडा, पण त्या निवडणुकीतील पराभवानंतर तर त्याची गाडी जी रुळावरून घसरली ती रुळावर येण्याऐवजी घसरतच गेली...

'एमएसएमई' व स्टार्टअपसाठी 'बिझनेस स्कोर कार्ड'

उद्योगव्यवस्थेसाठी क्षेत्रानुरूप व्यवस्थापन पद्धतीदेखील प्रस्थापित करणे आजच्या काळात गरजेचे ठरले आहे. या पार्श्वभूमीवर सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग आणि स्टार्टअपसाठी 'बिझनेस स्कोर कार्ड' या व्यवस्थापन कार्यपद्धतीचा आवर्जून विचार केला जाऊ शकतो...

'आप क्रोनोलॉजी समझिए...'

संसदेत बोलताना मात्र अमित शाह यांचा वावर हा धडकी भरविणारा असतो, कारण ते पुराव्यांशिवाय कोणतीही गोष्ट बोलत नाही. संसदेत बोलताना नेमके काय आणि कसे बोलावे, कुठे चिमटा काढावा आणि कुठे पाठीत धपाटा घालावा, याचा त्यांना अगदी व्यवस्थित अंदाज. दिल्ली हिंसाचारावरील चर्चेस उत्तर देतानाही त्यांनी कुठेही आवाज चढविला नाही, आक्रमकता दाखविली नाही. अगदी शांतपणे बोलत त्यांनी विरोधकांचा अजेंडा मात्र उघडा पाडला...

मुक्ततेची मुक्ताफळे !

न्यायमूर्तींची वक्तव्ये सध्या बातम्यांचा विषय असतो. न्या. धनंजय चंद्रचूड ते न्या. दीपक गुप्ता व्हाया न्या. अरुण मिश्रा असा या वक्तव्यांचा प्रवास होता. समर्थन, वा विरोधाच्या पलीकडे जाऊन एक देश म्हणून आपण या विधानांकडे कोणत्या दृष्टिकोनातून पाहणार आहोत, हा मुख्य प्रश्न आहे. कारण न्यायाधीशांनी केलेली वक्तव्ये हा अडचणीचा मुद्दा नाही, तर न्यायपूर्ण वातावरण टिकवून ठेवण्यासाठी न्यायाधीशांनी भूमिकापर वक्तव्ये करू नयेत, हे तत्त्व सांभाळले पाहिजे...

सोशल मीडिया सेन्सॉरशीपच्या वाटेवर पाकिस्तान

पाकिस्तानातील सोशल मीडियावर सेन्सॉरशीप लादणाऱ्या नव्या कायद्याचे स्वरुप आणि एकूणच प्रक्रियेमुळे हा कायदा टीकेच्या केंद्रस्थानी सापडला आहे. अमेरिकेनेही पाकिस्तानातील या नवीन प्रतिबंधांवर चिंता व्यक्त केली आहे...

दुष्काळात तेरावा महिना - कोरोना

चीनसारख्या कठोर उपाययोजना करून एकवेळ विषाणू संसर्गावर नियंत्रण मिळवता येईल, पण अर्थव्यवस्थेचे काय, असा प्रश्न अनेक देशांना पडला आहे. चीन आकारमानाच्या बाबतीत जगातील तिसरा मोठा देश आहे. पण, अनेक देशांचा आकार चीनच्या एखाद्या राज्याहून लहान असून तेथे संसर्ग सर्वत्र पसरला आहे. त्यामुळे काय आणि कसे बंद करायचे, हा प्रश्न त्यांच्यासमोर आहे...

मुंबईच्या पूर्व किनार्‍यावर वाहणारे विकासाचे वारे...

मुंबईच्या पश्चिमी सागरी किनार्‍यापेक्षा पूर्व सागरीकिनारा काहीसा दुर्लक्षितच राहिला. बंदरे, गिरण्यांच्या धबडग्यात त्याचे व्यवसायीकरण झाले. पण, आता 'मुंबई पोर्ट ट्रस्ट'ने हाती घेतलेल्या अनेकविध प्रकल्पांमुळे मुंबईच्या पूर्व किनार्‍यावरही विकासाचे सर्वांगिण वारे वाहू लागले आहेत. ..

अशांतता निर्माण करणारा ‘शांतता करार’

अफगाणिस्तानात स्थिर सरकार येणे, लोकशाही शासन येणे जितके अफगाणिस्तानला आवश्यक आहे, तितकेच ते भारतालाही आवश्यक आहे. अफगाणिस्तानचा इतिहास पाहता, टोळीत जगण्याची त्यांची जीवनशैली पाहता, लोकशाहीला आवश्यक असलेली मूल्ये यांचा अभाव पाहता, अफगाणिस्तानात भारतासारखे लोकशाही शासन येणे अशक्य आहे. इस्लामचा तेथे पगडा राहणारच. हा इस्लाम आपल्याशी शत्रुत्व करणारा असू नये, असे आपले धोरण असले पाहिजे...

कर्नल माईक होअर - सी.ए. की पेंढारी?

१९६१ ते १९६५ या कालखंडात काँगोमध्ये माईक होअरने गव्हेरा आणि त्यांच्या साम्यवादी ‘सिंबा’ बंडखोरांना असा काही चोप दिला की, सगळं जग थक्क झालं. माईकला ‘मॅड माईक’ हे टोपणनाव याच काळात लष्करी तज्ज्ञांनी आणि पत्रकारांनी दिलं...

राहुलच्या पदारोहणाची तयारी

काँग्रेसला अजूनही राहुलशिवाय पर्याय नाही, असे वातावरण तयार केले जात आहे. त्यामुळे नजीकच्या भविष्यकाळात काँग्रेसचे अध्यक्षपद त्यांच्याकडे पुन्हा आले तर ते आश्चर्य ठरणार नाही...

तंत्रज्ञानाचा कंपनी आणि कर्मचार्‍यांवरील परिणाम

संगणकीय पद्धती आणि बदलत्या तंत्रज्ञान-कार्यपद्धतीचा कंपनीतील कर्मचारी आणि त्यांच्या कामकाजावर विविध स्वरूपात परिणाम होत असल्याचे प्रकर्षाने दिसून येते. तसेच ‘आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स’ हा विषय विविध स्वरूपात आणि विविध अंगांनी सध्या चर्चेत येत आहे. त्या अनुषंगाने या एकूणच परिस्थितीचा आढावा घेणारा हा लेख.....

उत्तरांच्या प्रतिक्षेतील प्रश्न!

एक ठिणगीदेखील राजवाडा भस्मसात करू शकते. ज्यांच्याशी लढायचे आहे, ते कोण आहेत? त्यांची व्यूहरचना काय आहे? ते काय करू इच्छितात? याबद्दल त्यांची योजना कोणती? इत्यादी प्रश्नांचा थंड डोक्याने विचार करण्याची गरज असते. अशी काही योजना आहे का? तिचा विचार केला जातो का? विचार करणारी ‘थिंक टँक’ कोणती? हे प्रश्न आहेत, पण त्याची उत्तरे माहीत नाहीत...

अमेरिका-तालिबान करार आणि ‘नापाक’ मनसुबे

पुन्हा एकदा अफगाणिस्तानमध्ये तालिबानी शासन परतेल आणि पश्चिम सीमेवरील प्रदेशात त्याचे वर्चस्व पुन्हा एकदा वाढेल. पाकिस्तानी प्रसारमाध्यमांनीदेखील या कराराला अधिकाधिक सुविधाजनक करण्यासाठी पाकिस्तानने कशाप्रकारे जबाबदारी निभावली, याचे महत्त्व अधोरेखित केले...

नेमस्तांचे थोरपण?

“कायद्यातील तरतुदीनुसार कारवाई करा; अन्यथा आम्ही तुमच्यावर कोर्टाच्या अवमानाचा खटला चालवू,” असा आदेश सर्वोच्च न्यायालय दिल्ली पोलिसांना देऊ शकत होते. त्याऐवजी न्यायालयाने मध्यस्थ नेमण्याचा नेमस्तपणा स्वीकारला. वेळोवेळी अधिकार अतिक्रमण करू पाहणार्‍या न्याययंत्रणेवर “आमच्या अधिकारांना मर्यादा आहेत, असे म्हणायची वेळ का आली,” याचा काळजीपूर्वक विचार केला पाहिजे...

अमेरिकेच्या अफगाणिस्तानमधून माघारीची डोकेदुखी

डोनाल्ड ट्रम्प अध्यक्ष झाल्यावर परिस्थिती बदलू लागली. अमेरिकन सैनिकांना माघारी बोलावणे, हा त्यांच्या निवडणूक जाहीरनाम्यातील एक महत्त्वाचा विषय होता. एका तिर्‍हाईत आणि उद्ध्वस्त देशात आपली मुलं हकनाक बळी देण्यास सर्वसामान्य अमेरिकन लोकांचा विरोध होता. मागे व्हिएतनाम युद्धामुळेही अमेरिकेत अशीच परिस्थिती निर्माण झाली होती. पण ही माघार घेण्यातही अनेक अडचणी होत्या...

मुंबईतील इमारती व आगीचा धोका

अवाढव्य मुंबानगरीत अनेक इमारतींना अशा आगी लागतात. अशा कठीण प्रसंगात अग्निशमन दलाच्या अग्निवीरांना वा अलीकडे नेमलेल्या अग्निवीरबालांना धैर्य दाखवून संकटात सापडलेल्यांची सुटका करण्यासाठी मोठे काम करावे लागते. सरकारने व पालिकेने अशा वीरांना सहकार्य व मदत करून उत्तेजन द्यावे...

‘२६/११’ मुंबई दहशतवादी हल्ल्याची चौकशी झालीच पाहिजे

मुंबईवरील हल्ला हे भारताविरुद्ध एक प्रकारचे युद्धच होय. मुंबईकरांनी त्याबाबत उदासीन राहणे योग्य नाही. आता केंद्रातील आणि महाराष्ट्रातील सरकारे बदलली आहेत. त्यामुळे आता भूमिगत मदतनिसांचा तपास पुन्हा सुरू झाला पाहिजे...

याला म्हणतात चोराच्या उलट्या बोंबा!

मुस्लीम इत्तेहादुल मुसलमीनचा वारिस पठाणसारखा नेता प्रक्षोभक भाषा बोलत असताना त्याचा विरोधकांनी एकमुखाने निषेध केला, असे दिसत नाही. समाजात अधिकाधिक तेढ निर्माण करण्याची भाषा करणारा वारिस पठाण विरोधी नेत्यांना दिसला नाही. त्याच्याबद्दल अळीमिळी गुपचिळी! ..

स्वा. सावरकर आणि डॉ. आंबेडकर

दि. १४-१५ मार्च १९४१ ला मुंबईत ताजमहाल हॉटेलमध्ये काँग्रेस व मुस्लीम लीग वगळून अन्य पक्षांची बैठक भरली. त्यात सुमारे ४० नेते उपस्थित होते. ही एक अतिशय महत्त्वाची बैठक असून यात सावरकरांचा अत्यंत महत्त्वाचा सहभाग होता. आंबेडकरही सावरकरांसमवेत या बैठकीला उपस्थित होते. या बैठकीला सावरकरांनी विशेष मार्गदर्शन केल्याने त्यांचा आभाराचा विशेष उल्लेख अध्यक्ष बॅ. सप्रू यांनी केला. या काळात ब्रिटनचा द्वितीय विश्वयुद्धात सर्वत्र सारखा पराभव होत होता. या परिषदेने अनेक ठराव संमत केले. युद्ध संपताच ब्रिटनने हिंदुस्थानला ..

गनिमी युद्धाचे डावपेच

नाहीतरी चार वर्षांपूर्वी मणिशंकर अय्यर या काँग्रेस नेत्याने पाकिस्तानात जाऊन मुशर्रफ यांच्या उपस्थितीत नरेंद्र मोदींना पराभूत करण्यासाठी पाकिस्तानची मदत मागितली होती. बहुधा त्याचा पहिला हप्ता म्हणून काँग्रेसने पाकला भारतातच हिंसा माजवण्यासाठी मदत देऊ केलेली आहे, अन्यथा या गनिमी युद्धात काँग्रेस नेते शाहीनबागेत जाऊन चिथावणीखोर भाषणे कशाला देत होते?..

भारतमाता आणि पंडित नेहरु

पं. नेहरु यांचे भारतमातेविषयी असलेले विखुरलेले विचार या पुस्तकात वाचायला मिळतात. त्याने बरे वाटते. नेहरुदेखील भारतमातेचा विचार करीत होते, हे निदान माझ्यासारख्याला तरी नवीन असते. या पुस्तकातील पं. नेहरुंचे नावीन्यपण समजून सांगण्याऐवजी डॉ. मनमोहन सिंग यांनी आपल्या परंपरेला जागत आणि खाल्ल्या मीठाला इमान राखीत, भाजप विचारधारेवर अपरोक्षपणे भरपूर टीका केली...

लिओनार्दो : एक चिरंतन आकर्षण

‘लुव्र’ या वस्तुसंग्रहालयात चालू असलेले एक प्रदर्शन नुकतेच म्हणजे २४ फेब्रुवारी रोजी संपले. हे प्रदर्शन होतं सर्व कलावंतांचा अनभिषिक्त सम्राट असणार्‍या लिओनार्दो-द-विंची याच्या चित्रांचं आणि वस्तूंचं.....

काँग्रेसला हेच हवे होते ना?

दिल्लीतील बहुचर्चित शाहीनबाग परिसरात नागरिकत्व कायद्याच्या विरोधाच्या निमित्ताने मुस्लीम महिलांनी गेल्या दोन महिन्यांपासून चालविलेला ‘रास्ता रोको’ व त्यानंतर गेल्या आठवड्यात राजधानी दिल्लीत उसळलेला हिंसाचाराचा आगडोंब पाहता, त्या कायद्याला विरोध करणारे काँग्रेस व त्यांचे या संदर्भातील मित्रपक्ष यांना हेच हवे होते ना, असा प्रश्न कुणालाही उपस्थित करावासा वाटणार आहे...

व्यवस्थापन क्षेत्रातील प्रेरणादायी नेतृत्व!

‘जया अंगी मोठेपण, तया यातना कठीण’ ही तुकोबा उक्ती या मंडळींना नेमकी लागू होते. मात्र, ज्या व्यक्ती ही आव्हानपर जबाबदारी यशस्वीपणे सांभाळतात, त्या यशस्वी वरिष्ठ व्यवस्थापक ठरतात, हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे ठरते...

हाफिजची अटक आणि ‘एफएटीएफ’ची टांगती तलवार

‘एफएटीएफ’ने सुचवलेल्या २७ सूत्री कार्यक्रमावर पाकिस्तानने नेमकी काय कामगिरी केली, हे जोखले जाईल. त्यात जर त्याने समाधानकारक प्रगती केलेली असेल तर पाकिस्तान स्वतःला काळ्या यादीत समाविष्ट होण्यापासून वाचवू शकेल. मात्र, तिथे सरकारने दहशतवादविरोधात काही पावले उचलली तर कट्टर दहशतवादी संघटना त्याला प्रतिक्रिया म्हणून आणखी घातक कारवायाही करू शकतात...

कुसुमाग्रज... क्रांतीच्या तेजातली समरसता

विष्णू वामन शिरवाडकर अर्थात ‘कुसुमाग्रज’ म्हणजे साहित्यिक विश्वातले एक अद्वितीय व्यक्तिमत्त्व. त्यांच्या काव्याने पिढ्या घडल्या. मराठी साहित्य प्रांगणात अखंड तेजस्वी तारा म्हणून कुसुमाग्रजांचे स्थान अढळ आहे. त्यामुळेच की काय, त्यांचे नाव एका तार्‍यालाही दिले आहे. आज त्यांचा जन्मदिवस आणि मराठी राजभाषा दिनही... त्यानिमित्ताने त्यांच्या काव्यसाहित्याचे हे रसग्रहण.....

माझा मराठीची बोलू कौतुकें।

ज्ञानपीठ पुरस्कार विजेते वि. वा. शिरवाडकर उर्फ कविश्रेष्ठ कुसुमाग्रज यांची आज जयंती. हा दिवस महाराष्ट्र सरकारतर्फे ‘मराठी राजभाषा दिन’ म्हणून साजरा करण्यात येतो. ही खर्‍या अर्थाने कुसुमाग्रजांच्या साहित्य क्षेत्रातील भरीव योगदानाची पावतीच आहे...

ट्रम्प दौर्‍यादरम्यान दिल्लीत हिंसाचाराचा व्यापक कट

ट्रम्प यांची भारतभेट निर्विघ्नपणे पार पडली. पुरोगाम्यांना अपेक्षित असलेली टीका काही ट्रम्प यांनी केली नाही. याउलट दोन दिवस नरेंद्र मोदींची तोंडभरून स्तुती केली. राजकीय स्वार्थासाठी या मंडळींनी भारत-अमेरिका संबंधांनाही पक्षपाती स्वरूप देण्याचा जो प्रयत्न केला, त्याचा निषेध करायलाच हवा...

मुंबईतील मलजल प्रक्रिया आणि रखडलेले प्रकल्प

मागील भागात 'हागणदारीमुक्त मुंबई'ची सत्यता जाणून घेतल्यानंतर आज मुंबईतील मलजल प्रक्रियेची सद्यस्थिती आणि रखडलेल्या प्रकल्पांची सविस्तर माहिती करुन घेऊया...

२६ वर्षांपूर्वीच्या ‘त्या’ प्रस्तावाचे स्मरण हवेच !

जम्मू-काश्मीर भारताचा अविभाज्य भाग असल्याचे जगाला ठणकावून सांगणारा एक प्रस्ताव संसदेने २२ फेब्रुवारी, १९९४ रोजी केला होता, हे किती जणांच्या स्मरणात आहे? तीन दिवसांपूर्वी त्या घटनेस २६ वर्षे पूर्ण झाली. तो प्रस्ताव संमत झाला तेव्हा देशाचे पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंह राव होते...

दिल्लीतील ‘आप’चा विजय आणि त्याचे परिणाम

फेब्रुवारी २०२० मध्ये दिल्लीचे निकाल समोर आल्यानंतर काँग्रेस पक्षात एकच कोलाहल निर्माण झाल्याचे दिसून येते. अनेक ज्येष्ठ नेत्यांनी आता पक्षाने कठोर आत्मपरीक्षण केले पाहिजे वगैरे विधानं केली आहेत. खरा व देशाच्या राजकारणाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे, काँग्रेस पक्ष असे कठोर आत्मपरीक्षण करण्यास तयार आहे का व त्यानंतर पक्षात संजीवनी फुंकण्यासाठी काही जालिम उपाययोजना करण्यास तयार आहे का?..

अर्थसंकल्प : अंतर्गत सुरक्षेकरिता समाधानकारक तरतूद

सामाजिक विषय, सामान्य नागरिकांचे हित, स्वास्थ्य आणि कल्याणासाठी शेतकरी योजना, १५ लाखांपर्यंत प्राप्तिकराची माफी वगैरे या सर्वांसाठी अर्थव्यवस्था करणे यात सुतराम संशय नाही. परंतु, संरक्षणाच्या खर्चाच्या तरतुदीकडे पण लक्ष देणे जरुरी आहे. आज पारंपरिक युद्धाची शक्यता कमी झालेली आहे. परंतु, पूर्णपणे संपलेली नाही. म्हणून येणार्‍या वर्षांमध्ये आपल्याला पारंपरिक युद्धाची तयारी करण्याकरिता सैन्याचे बजेट हे नक्कीच वाढवावे लागेल. पाकिस्तानी सैन्याला जर अचानक लढाई झाली तर चीन मदत करू शकतो. याशिवाय चिनी पारंपरिक ..

शाहीनबागची सकारात्मक बाजू

जितका मुस्लिमांकडून संविधानाचा जयजयकार होईल, तितके ’समान नागरी कायद्या’ला पाठबळ त्याही समाजात मिळू शकेल. आजवर त्याला सर्वात मोठा अडसर मुस्लीम धर्मगुरू व मौलवींकडून झालेला आहे. त्याला मुस्लीम महिलाच परस्पर उत्तर देत असतील, तर मोदींचे त्या दिशेने काम करण्याचे दार उघडले जाते ना? ज्यांना आज संविधानाचा इतका पुळका आलेला आहे, त्यांना नजिकच्या काळात मार्गदर्शक तत्त्वानुसार आलेल्या ‘समान नागरी कायद्या’चे स्वागतच करावे लागणार ना? म्हणून शाहीनबागच्या आंदोलनाची सकारात्मक बाजू समजून घेतली पाहिजे...

गोविज्ञानात 'कोरोना'चा संसर्ग रोखण्याचे सामर्थ्य

'कोरोना' संसर्गाचा उद्रेक सुरू झाल्याने जगातील अनेक संशोधन संस्था त्यावरील उपाययोजनांच्या मागे लागल्या आहेत. याबाबत गेली काही वर्षे गोविज्ञान क्षेत्रात जे प्रयोग झाले, त्यावरुन असे निश्चितपणे म्हणता येईल की, ही आव्हाने पेलण्यास गोविज्ञान समर्थ आहे. ..

कंपन्यांची कर्मचारीकेंद्रित ध्येय-धोरणे आणि परिणाम

उद्योग-व्यवसाय कुठलाही असो, केवळ मोठ्या भांडवलाच्या जोरावर उद्दिष्टपूर्ती शक्य नाही. कुशल मानवी भांडवलाचाही आधार आणि पाठबळ व्यवसायवृद्धीसाठी तितकेच आवश्यक ठरते. म्हणूनच कंपन्यांनी कर्मचारीकेंद्रित ध्येय-धोरणांचा व्यवस्थापनात प्रकर्षाने अवलंब केल्यास त्याचे सकारात्मक परिणाम ठळकपणे दिसून येतात...

शाहीनबागेचा चक्रव्यूह

त्यातील कुणाकडे, कोणती भूमिका आहे वा असेल, हे अद्याप निश्चित व्हायचे असले तरी दिल्लीतील शाहीनबागेतील 'रास्ता रोको'आंदोलनाने चक्रव्यूहाचे स्वरूप धारण केले आहे, याबाबत दुमत होऊ शकत नाही...