विचारविमर्श

रघुवर तुमको...

रामजन्मभूमीच्या जागेसंबंधी सुरू असलेला खटला नुकताच निष्कर्षाप्रत आला आहे. रामजन्मभूमी खटल्यात आजवर झालेले युक्तिवाद व सुनावणीत घडलेल्या घटनांचा अन्वयार्थ लावणे आगामी काळातील आव्हानांचा विचार करताना आवश्यक आहे...

राज ठाकरेंना 'वास्तवाचे भान?'

राज ठाकरेंनी फक्त यावेळी एकच शहाणपण केला की, त्या दोन पक्षांना आपला उपयोग करून घेण्यापासून रोखले आणि त्याचबरोबर त्यांची संभाव्य जागाही स्वत:कडे घेण्याचा इरादा जाहीर केला. परंतु, त्यांचे दुर्दैव एवढेच की, त्यांच्याजवळ हवे तितके कार्यकर्तेच नाहीत. त्यांच्या १२१ उमेदवारांपैकी दहाबारा उमेदवारच असे असतील की, जे स्वत: निवडून आले नाही तरी इतर उमेदवारांच्या विजयासाठी कारणीभूत ठरतील...

धर्मांतरविरोधी कायदा नकोच बुवा!

संपूर्ण पाकिस्तानात अल्पसंख्याक समाजातील लोक भीतीच्या छायेखाली जगत असून सिंधची परिस्थितीही निराळी नाही. पाकिस्तानच्या सिंध प्रांतात सर्वाधिक हिंदू लोक राहतात (किंवा राहत असत) आणि त्यांचे अस्तित्वही आता जवळपास संपण्याच्या मार्गावर आहे. जबरदस्तीने केले जाणारे धर्मांतर इथे सामान्य वा नेहमीचीच गोष्ट झाली असून, त्याला अल्पसंख्याक समाजातील मुली सर्वाधिक बळी पडतात...

ऐतिहासिक वारसा लाभलेली 'आमची मुंबई'

मुंबईतील फ्लोरा फाऊंटन, अवर लेडी ऑफ ग्लोरी चर्च आणि नेसेट एलियाहू सिनेगॉग या तीन पुरातन वास्तूंची नुकतीच 'युनेस्को'नेही दखल घेतली आहे. 'युनेस्को'चा एशिया-पॅसिफिक पुरस्कार या मुंबईतील तीन स्थळांना जाहीर करण्यात आला आहे. त्यानिमित्ताने विकासाच्या उंबरठ्यावर असलेल्या मुंबईची सद्यस्थिती आणि इतरही ऐतिहासिक महत्त्व लाभलेल्या प्रमुख स्थळांचा घेतलेला हा आढावा...

कुर्दी लोकांची तुर्कीश कोंडी

तुर्कीने उत्तर सीरियातील कुर्द प्रदेशांवर हल्ला करून एक आठवडा उलटला आहे. जगातील ९ वे सर्वात मोठे सैन्यदल असणारा तुर्की विरुद्ध सीरियाच्या काही जिल्ह्यांएवढ्या भागांत आपले प्रभावक्षेत्र निर्माण केलेले कुर्दी लढवय्ये यांच्यात सामरिकदृष्ट्या तुलनाही होऊ शकत नाही...

विरोधकांचा मूळ स्वभाव जाईना...!

मोदी सरकार देशातील विविध समस्यांवर मार्ग काढण्याचा प्रयत्न करीत असताना, ते सरकार मूळ मुद्द्यांना बगल देऊन जनतेला चंद्र दाखवत आहे, मूळ प्रश्नांवरून जनतेचे लक्ष अन्यत्र वळवत आहे, अशी टीका काँग्रेसच्या अध्यक्षपदावरून पायउतार झालेले राहुल गांधी यांनी केली आहे. पण, विरोधक मोदी सरकारवर टीका करीत असले तरी ते सरकार योग्य दिशेने कार्य करीत आहे, यावर जनतेचा विश्वास असल्याचे दिसून येत आहे...

पुन्हा एकदा वादग्रस्त 'कलम १२४ ए'

'राजद्रोहा'विषयीचे कलम '१२४ ए' पूर्णपणे रद्द करावे अशी मागणी होत आहे. मात्र, या संदर्भात कोणताही निर्णय सरकारला घाईघाईने घेऊ चालणार नाही. कारण, जितके अभिव्यक्तिस्स्वातंत्र्य महत्त्वाचे आहे, तितकीच देशाची सुरक्षा महत्त्वाची आहे. यात कालानुरूप सुवर्णमध्य साधला पाहिजे...

राफेल लिंबू आणि गंधपुष्प

भाजप किंवा शिवसेना हे हिंदुत्ववादी पक्ष असल्याने त्यांनी हा अशुभ काळ पथ्य म्हणून पाळला, तर समजू शकते. ते अंधश्रद्धेचेच भगत आहेत. पण ज्यांना राफेल विमानाच्या पूजेची वा चाकाखाली लिंबू ठेवण्याची लाज वाटली, त्यांना पितृपक्षात अर्ज भरण्याची भीती कशाला वाटली असावी? त्याचे कारण राजनाथ यांना जे वाटले त्यापेक्षा किंचीतही वेगळे नाही. आपल्या बाबतीत असे काही नसल्यावर कोणीही हाडाचा पुरोगामी अथवा विज्ञानवादी असतो. पण विषय आपल्या घरातला वा जीवनातला असल्यावर मात्र बहुतांश विज्ञानवादी अंधश्रद्ध होऊन जातात. त्याचा ..

‘लिंचिंग’चेच लिंचिंग केले पाहिजे!

सर्वच बाबतीत परकीयांचे उष्टे चाटणे हा पुरोगामी स्वभाव असतो. पुरोगामी हा सेक्युलर असल्यामुळे ‘चाटुगिरी’ करणे हे त्यांचे लक्षण झालेले आहे. अमेरिकेच्या ‘लिंचिंग’चा मोठा इतिहास आहे. वर जे पुस्तक दिले आहे, त्या पुस्तकातील घटना आणि प्रसंग वाचणे अवघड आहे. एका झाडावर एका वेळी आठ-दहा जणांना लटकलेले पाहाताना आपला जीव कासावीस होतो-तसे ते आपले कोणीही नसताना. म्हणून जे ‘लिंचिंग’ हा शब्दप्रयोग भारतीय घटनांच्या संदर्भात वापरतात त्यांचे आपण वेगळ्या अर्थाने ‘लिंचिंग’ केले पाहिजे. त्यांना झाडावर लटकवणे, असा त्याचा ..

माती सांगे कुंभाराला, पायी मज तुडविशी...

‘अ‍ॅकॉस्टिक’ म्हणजे ‘ध्वनिशास्त्र’ या विषयात संशोधन करणारी एक डच विदुषी डॉ. सास्किया व्हॅन रुथ हिचं असं म्हणणं आहे की, माती किंवा तिच्या प्रयोगातील समुद्रातली वाळू बोलते, म्हणजे नेमकं काय?..

रणनीतीत महायुतीची महाआघाडीवर निर्णायक मात

देवेंद्र फडणवीस व उद्धव ठाकरे अक्षरश: ‘फेव्हिकॉलच्या मजबूत जोड’सारखे परस्परांना घट्ट चिकटून राहिले. त्यामुळेच इतर मित्रपक्षांनाही समंजस भूमिका घेणेच भाग पडले. पण, ही रणनीती आताच तयार झालेली नाही...

भारतातील घुसखोरांची समस्या आणि पाकिस्तान

इमरान खान यांनी एनआरसीच्या विषयात मारलेली उडी औचित्यहीन णि राजनैतिक परिपक्वतारहित पाऊलच म्हटले पाहिजे. त्यातून त्यांची निराशा आणि हताशतादेखील जरा अधिकच अभिव्यक्त होताना दिसते...

मामल्लपुरम : शांततेपूर्वीचे वादळ?

आंतरराष्ट्रीय राजकारणात कायमस्वरूपी मित्र किंवा शत्रू कोणीच नसते. राष्ट्रीय हिताचे रक्षण करणे, हे मात्र कायमस्वरूपी कर्तव्य असते. त्या दृष्टीने पंतप्रधान नरेंद्र मोदींना डोनाल्ड ट्रम्प आणि चीनचे अध्यक्ष शी जिनपिंग यांच्याशी वाटाघाटी करत भारताचा स्वार्थ साधायचा आहे. मामल्लपुरमची अनौपचारिक भेट त्यादृष्टीने महत्त्वाची आहे...

‘स्वच्छ भारता’चे सीमोल्लंघन

‘स्वच्छ भारत’ अभियानाची घोषणा केल्यापासून ते आजवर सार्वजनिक स्वच्छता, शौचालये, हागणदारीमुक्तीचा संकल्प अशा अनेक विषयांमध्ये आमूलाग्र बदल घडून आले. तेव्हा, स्वच्छ भारताच्या या सीमोल्लंघनाचा हा प्रवास.....

महायुतीचे मनोमिलन आणि विजयी वाटचाल

हो-नाही म्हणता म्हणता अखेर शिवसेना-भाजप आणि मित्रपक्षांची महायुती जाहीर झाली. जागावाटपही पार पडले. शिवसेनेच्या पदरात अपेक्षेपेक्षा कमी जागा पडल्या असल्या, तरी ती राजकीय अपरिहार्यता म्हणून त्यांना स्वीकाराव्याही लागल्या. पण, महायुतीच्या या मनोमिलनामुळे मात्र महाराष्ट्र विधानसभेच्या सर्वाधिक जागा जिंकण्याची विजयी घोडदौड मात्र सुरू झाली आहे, हे नक्की...

'डाव्यां'चे शेपूट वाकडे ते वाकडेच!

जादवपूर विद्यापीठात केंद्रीय मंत्री बाबुल सुप्रियो यांच्यावर हल्ला करण्याची घटना, जेएनयुमध्ये केंद्रीय मंत्री जितेंद्रसिंह यांच्या भाषणाच्यावेळी हुल्लडबाजी करण्याचा, कलम ३७० रद्द केल्याबद्दल निषेध व्यक्त करणाऱ्या घोषणा देण्याचा प्रकार; तसेच दिल्ली विद्यापीठात स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांच्या अर्धपुतळ्याची विटंबना करण्याचा प्रकार या सर्वांमधून एकाच प्रकारच्या देशविघातक मानसिकतेचे दर्शन घडते...

मार्ग : पगडी-पागोट्याचा की हिंदवी स्वराज्याचा?

महाराष्ट्राची निवडणूक मराठा की ब्राह्मण, ब्राह्मण की दलित, विदर्भ की पश्चिम महाराष्ट्र, पश्चिम महाराष्ट्र की मराठवाडा, मराठवाडा की कोकण, कांदा-केळी-काजू या कुठल्याही प्रश्नावर लढविली जाणार नाही. आता मतदार जातीच्या पलीकडे गेलेला आहे, उपासना पंथाच्या पलीकडे गेलेला आहे. पगडी-पागोट्याच्या विचार तो करीत नाही. ईश्वर, अल्ला, आकाशातील बाप, या सर्वांना तो त्यांच्या त्यांच्या पवित्र स्थानी ठेवतो...

मार्ग : पगडी-पागोट्याचा की हिंदवी स्वराज्याचा?

महाराष्ट्राची निवडणूक मराठा की ब्राह्मण, ब्राह्मण की दलित, विदर्भ की पश्चिम महाराष्ट्र, पश्चिम महाराष्ट्र की मराठवाडा, मराठवाडा की कोकण, कांदा-केळी-काजू या कुठल्याही प्रश्नावर लढविली जाणार नाही. आता मतदार जातीच्या पलीकडे गेलेला आहे, उपासना पंथाच्या पलीकडे गेलेला आहे. पगडी-पागोट्याच्या विचार तो करीत नाही. ईश्वर, अल्ला, आकाशातील बाप, या सर्वांना तो त्यांच्या त्यांच्या पवित्र स्थानी ठेवतो. ..

ड्रोनच्या मदतीने दहशतवाद!

कमी खर्चात दहशतवादी हल्ले भारतावर करून पाकिस्तान आपल्या देशाची अर्थव्यवस्था उद्ध्वस्त कऱण्याचे प्रयत्न करत आहेत. म्हणून ड्रोनविरुद्धची लढाई आता आपल्याला पाकिस्तानच्या आत न्यावी लागेल. आक्रमक कारवाया, कमी खर्चिक उपाययोजना यासोबतच अतिशय कल्पकतेने ड्रोन दहशतवादाविरोधात भारताला वापरावे लागेल...

कुठे गेला काँग्रेस पक्ष?

खऱ्याखुऱ्या पक्षनिष्ठांना काँग्रेसमध्ये स्थान उरले नाही आणि गांधी घराण्याच्या पापांवर पांघरूण घालण्याचा एककलमी कार्यक्रम काँग्रेस पक्षाने स्वीकारला. तिथून जनतेतला काँग्रेस पक्ष संपुष्टात येऊन तो गुन्हेगार तुरुंगवासीयांचा पक्ष होऊन गेला. मग त्याचा मतदाराशी व पर्यायाने जनतेशी संपर्क संपत गेला. त्यामुळे अहमद पटेल यांच्या प्रश्नाचे साधे सोपे सरळ उत्तर असे आहे. काँग्रेस पार्टी राहुलनिष्ठा वा सोनियानिष्ठेत अंतर्धान पावलेली आहे. तिला बाहेरून कोणी संपवलेले नाही, तर गांधी खानदानाची गुलामीच काँग्रेसला नामशेष ..

एक होता पाद्री, नाव त्याचं दिमित्री!

आपल्या प्रवचनांना जमणाऱ्या नि आपल्याला पाठिंबा देणाऱ्या आपल्या चाहत्यांनाही फादर दिमित्रीने मुर्खात काढलं आणि साम्यवादाशिवाय रशियाला आणि जगालाही तरणोपाय नाही, असं ठामपणे सांगितलं...

महामंडळाने दाखविलेली नवीन वाट

साहित्य संमेलनाच्या पवित्र गाभाऱ्यात फादर फ्रान्सिस दिब्रिटो यांना बसविण्याचा निर्णय साहित्य महामंडळाने घेतलेला आहे. त्यामुळे उद्या तथाकथित पर्यावरणवादी, समाजसुधारक, आंदोलक, ऊस आणि कांद्याला भाव मिळावा म्हणून रस्त्यावर उतरणारे, शेतीमालासाठी संघटन करणारे, असंघटित कामगारांना न्याय मिळावा, यासाठी रस्त्यावर उतरणारे असे सर्व साहित्य संमेलनाचे अध्यक्ष होण्यास पात्र ठरतील. साहित्य महामंडळाचे आपण अभिनंदन करूया. त्यांनी अध्यक्ष होण्यासाठी एक नवीन वाट मोकळी करून दिलेली आहे...

न्यायदेवतेच्या तराजूत वितर्कांचा शोध

फडणवीसांना दोषी सिद्ध करण्यासाठी, ‘फडणवीस यांनी जाणूनबुजून, फसविण्याच्या उद्देशाने ही माहिती लपवली होती,’ हे तक्रारदाराला सिद्ध करावे लागेल. संपूर्ण घटनाक्रम लक्षात घेता, हे जवळपास अशक्य आहे. त्यामुळे या प्रकारातून दोन दिवसांसाठी बातमीचा विषय सोडल्यास दुसरे काही हाती लागणार नाही...

तथाकथित ‘आझाद काश्मीर’ किती ‘आझाद’?

तथाकथित ‘आझाद काश्मीर’मध्ये राष्ट्रपती, पंतप्रधान आणि सरकारही आहे. पण, सगळा तामझाम केवळ दिखाव्यासाठी असून वास्तवात त्यांची स्थिती अत्यंत दयनीय म्हणावी लागेल. त्यांना कोणतेही अधिकार नाहीत आणि त्यांचे अस्तित्व इस्लामबादच्या इच्छेवर सर्वस्वी अवलंबून आहे...

राज्यातील जलसिंचन प्रकल्पांची सद्यस्थिती

फडणवीस सरकारने हातात घेतलेले सगळे सिंचन प्रकल्प पारदर्शकपणे पूर्णत्वास नेले. ठेकेदारांमध्ये निविदा पद्धतीची स्पर्धा असल्यामुळे १० ते २० टक्के कमी दरात प्रकल्पाच्या किंमती मिळाल्यामुळे १ हजार कोटींची बचत होऊ शकली...

चीनमधील साम्यवादी क्रांतीची सत्तरी

चीनचा गेल्या ७० वर्षांतील प्रवास वादळी आणि संघर्षमय आहे. क्रांतीच्या सुरुवातीच्या काळात चुकीची धोरणं आणि दडपशाहीमुळे कोट्यवधी लोकांना मृत्युमुखी पाडणाऱ्या तसेच मरणयातना देणाऱ्या या व्यवस्थेने गेल्या ४० वर्षांत सरासरी १० टक्क्यांहून अधिक आर्थिक विकासाचा दर राखत नेत्रदीपक प्रगतीही केली आहे. लोकशाही आणि विचारस्वातंत्र्य नसूनही राष्ट्राध्यक्षांच्या कार्यकाळावर मर्यादा आणून सलग तीन वेळा खांदेपालटही घडवून आणला आहे...

न्यायपालिकेतील नेमणुका आणि पारदर्शकता

'कॉलेजियम' पद्धतीला पर्याय काढला पाहिजे. अशी पद्धत जगातील कोणत्याच लोकशाही शासनव्यवस्थेत नाही. याचा अर्थ पुन्हा एकदा जुनी पद्धत आणायची, असाही नाही. 'कॉलेजियम' पद्धतीतून आलेला अनुभव व राष्ट्रीय न्यायमूर्ती नेमणूक आयोगादरम्यान आलेला अनुभव डोळ्यांसमोर ठेवून यावर तोडगा काढणे अवघड नाही...

हा कोण लागून गेलाय इमरान खान नियाझी?

पाकिस्तानमधील नागरी आणि लष्करी राजवटीने अमेरिकी मदतीच्या बदल्यात दहशतवाद फोफावण्यास कसे खतपाणी घातले, याकडेही विदिशा मैत्रा यांनी सर्वांचे लक्ष वेधले. विदिशा मैत्रा यांनी इमरान खान आणि पाकिस्तानला जे जोरदार प्रत्युत्तर दिले, त्यामुळे पाकिस्तानच्या आरोपांमधील हवाच निघून गेली...

शरदरावांनी कमावले, अजितदादांनी गमावले!

शुक्रवारी दुपारी ईडीवारीसाठी निघाल्याने शरद पवारांचे उद्दिष्ट सफल झाले होते व निर्माण झालेल्या वातावरणाचा लाभ त्यांच्या नजरेच्या टप्प्यात आला होता. राष्ट्रवादीत नवचैतन्य निर्माण झाले होते. पण मध्येच पाचच्या सुमारास अजित पवारांच्या राजीनाम्याची आणि नॉट रिचेबल असल्याची बातमी आली आणि सारे मुसळ केरात गेले. साहेबांचा असा तेजोभंग त्यांचे विरोधकही करू शकले नसते...

पुतण्याचा डाव, काकांना पेच

शनिवारच्या वर्तमानपत्रांची शरद पवारांना आंदण मिळालेली हेडलाईन अजितदादांनी अलगद हिरावून घेतली होती. कात्रजसारखा खंडाळ्याचा घाट चढून शरद पवार पुण्याला पूरग्रस्तांच्या भेटीला पोहोचले नाहीत, इतक्यात ईडी’ सोडून त्यांना पुतण्याचा पत्ता सांगण्याची नामुष्की आली. ‘ईडी’चे पुराण कुठल्या कुठे गायब झाले आणि ‘अजितदादा’ नावाचे नवे पुराण माध्यमे आळवू लागली. दोन-तीन दिवस अनेक सराव करून पवारांनी घडवलेल्या नाट्यावर अजितदादांनी आपला निरर्थक राजीनामा बोळ्यासारखा फिरवला आणि पुतण्याचा डाव काकांसाठी पेच होऊन गेला...

अनिवासी भारतीय आणि भारत-अमेरिका संबंध

जे अनिवासी भारतीय देशाच्या बाहेर गेले आहेत, त्यांना ‘ब्रेन ड्रेन’ म्हणजे ‘देशाचे बौद्धिक नुकसान’ असे समजण्यापेक्षा त्यांना परदेशामध्ये भारताचे प्रतिनिधी म्हणून समजले पाहिजे. आपल्या देशाची प्रगती करण्यामध्ये त्यांचा जो सहभाग आहे, त्यात अजून जास्त वाढ करता येईल. भारताची आर्थिक ताकद वाढते आहे, त्याचबरोबर ‘सॉफ्ट पॉवर’ म्हणजे भारतीयांची इतर ताकदसुद्धा वाढवून भारताला एक जगाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा देश म्हणून पुढे येण्यात मदत मिळू शकेल...

पाकिस्तानचं शतखंडित राष्ट्रीयत्व

पाकिस्तान निर्माण होऊन आता ७२ वर्षं उलटली. प्रशासन आणि लष्कर यांवरची पंजाब्यांची पकड काही सुटत नाही. त्यामुळेच बलुची, पठाण, सिंधी सगळ्यांनाच स्वतंत्र व्हायचंय आणि त्यामुळेच त्यांच्यावर दडपशाहीचा वरवंटा फिरतोय...

विरोधी पक्ष प्रबळ बनविण्याची जबाबदारी कुणाची?

खरे तर प्रबळ विरोधी पक्ष बनण्याची काँग्रेसची जेवढी क्षमता आहे, तेवढी इतर कोणत्याही विरोधी पक्षाची नाही. पण, काँग्रेस पक्षच ती ओळखायला असमर्थ असेल किंवा ओळखतच नसेल तर काय, असा गंभीर प्रश्न निर्माण होतो. २०१९च्या लोकसभा निवडणुकीच्या वेळी ती संधी काँग्रेसला उपलब्ध होऊ शकली असती. पण, पक्षनेतृत्वच जर एखादे घराणे किंवा एखादा गट केंद्रस्थानी ठेवून राजकारण करणार असेल, तर त्यातून काहीही निष्पन्न होऊ शकत नाही...

एक मत, शक्ती अफाट

निवडणुका एक संदेश देतात की, आज जे सत्तेवर आहेत, ते मरेपर्यंत सत्तेवर राहणारे नाहीत, त्यांचे सत्तेवर राहणे किंवा न राहणे याचा निर्णय त्यांनी करायचा नसून, किंवा त्यांच्या पक्षाने करायचा नसून तो जनतेने करायचा आहे...

गावगप्पांची गाठोडी

सोशल मीडियातील माहितीप्रवाहात ‘गावगप्पांची गाठोडी’ दुथडी भरून वेडीवाकडी वाहत असतात. त्यांना घटनेच्या चाकोरीत बांधण्याचा न्यायदेवतेचा मानस असला तरीही समाजमाध्यमांच्या गाठी आवळण्याच्या पद्धतीवर आक्षेप घेतला जाणार नाही, याची खात्री कोण देईल?..

पाकिस्तानची अर्थव्यवस्था आणि मंदीचे सावट

पाकिस्तानच्या अस्थिर अर्थव्यवस्थेबरोबरच खोलवर रुतलेल्या नकारात्मक बाबी त्या देशाच्या अर्थव्यवस्थेला गहिर्‍या मंदीच्या, अधिकधिक बेरोजगारीच्या आणि महागाईच्या दीर्घ दुष्टचक्रात ढकलू शकतात...

मुंबईच्या रस्त्यांची सद्यस्थिती आणि उपाययोजना

मान्सून परतीच्या मार्गावर असला तरी मुंबईतील खड्ड्यांची संख्या मात्र कमी झालेली नाही. त्यामुळे मुंबईतील खड्ड्यांची सद्यस्थिती, खड्डे भरण्याचे तंत्रज्ञान आणि पालिकेच्या उपाययोजना यांचा आढावा घेणारा हा लेख.....

हाऊडी भारतीय लॉबी

‘हाऊडी मोदी’ चे यश हा विषय मोदींच्या मानाचा अथवा अपमानाचा नव्हता. अनेकांना वाटते तसा भारताच्याही मानाचा किंवा अपमानाचा नव्हता. हा विजय होता परराष्ट्र धोरणातील व्यवहारवादाच्या कुशलतेने वापराचा. ‘आर्ट ऑफ डील मेकिंग’ म्हणजेच सौदेबाजीच्या कलेत आपण तरबेज आहोत, असे वर्णन करणार्‍या डोनाल्ड ट्रम्प यांच्याशी सौदेबाजीचा...

युती-आघाडीचे फॉर्म्युले आणि राजकीय सुंदोपसुंदी

आचारसंहिता राज्यभर नुकतीच लागू झाली असली तरी यंदा निवडणुकीपूर्वीची राजकीय चढाओढ, आरोप-प्रत्यारोप आणि कडव्या प्रचाराचे फारसे वातावरण नाही. भाजपच्या 'मेगाभरती'ने काँग्रेस-राष्ट्रवादीचे निवडणुकीपूर्वीच कंबरडे मोडले असून सेना-भाजपच्या युतीचेही 'ठरले' असले तरी 'नेमके काय ठरले' ते अद्याप जाहीर झालेले नाही. तेव्हा, महाराष्ट्रातील या युती-आघाडीच्या फॉर्म्युल्यांचा आणि राजकीय सुंदोपसुंदीचा घेतलेला हा राजकीय आढावा.....

प. बंगालमध्ये कायदा-सुव्यवस्थेचे तीनतेरा!

प. बंगालमधील कायदा-सुव्यवस्थेचे तीनतेरा वाजले असल्याचे एक ताजे उदाहरण घडले. केंद्रीय मंत्री बाबुल सुप्रियो हे जादवपूर विद्यापीठात एका कार्यक्रमासाठी गेले असताना त्यांच्यावर हल्ला करण्यात आला. त्यांचे कपडे फाडण्यात आले. ममतादीदी, याला काय म्हणायचे? केंद्रीय मंत्र्यांवर हल्ला झाल्याच्या घटनेचा कठोर शब्दांत तुम्ही निषेध केल्याचेही दिसून आले नाही!..

अघोषित आणीबाणीचा बुडबुडा

अघोषित आणीबाणीचा आरोप करण्याचे विरोधकांतील वैफल्य हेही एक फार मोठे कारण आहे. गेली पाच वर्षे मोदी सरकारविरुद्ध असंतोष निर्माण करण्याचे एवढेच नव्हे तर मोदींविषयी जनमानसात तिरस्कार निर्माण करण्यात त्यांनी कोणतीही कसर बाकी ठेवली नाही...

मलाक्काची सामुद्रधुनी आणि भारताची सागरी सुरक्षा!

इंडोनेशिया, मलेशिया आणि सिंगापूर हे तिन्ही देश मलाक्काच्या सामुद्रधुनीच्या परिसरात आहेत. ही सामुद्रधुनी भारताच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची आहे. मुक्त, खुल्या व पारदर्शक नियमांवर आधारित शांततामय इंडो-पॅसिफिक भागाच्या अस्तित्वाची गरज आहे, असे भारत व इंडोनेशिया यांनी म्हटले आहे...

पुलवामा आणि पवार

२००८च्या अखेरीस मुंबईत दहशतवादी हल्ला झाला आणि अवघ्या चार महिन्यांमध्ये लोकसभेच्या बहुतांश सर्व जागा काँग्रेस-राष्ट्रवादीने जिंकल्या होत्या. किंबहुना, कुठलेही सबळ कारण वा कर्तृत्व नसतानाही युपीएला पुन्हा सत्ता मिळू शकली होती. त्याचे करण पुलवामाप्रमाणेच कसाबचे हत्याकांड होते काय? आपणच प्रस्थापित केलेल्या सिद्धांताची ग्वाही देण्यासाठी पवार पुलवामासारखी घटना असा उल्लेख करीत आहेत काय?..

केंद्रात 'नरेंद्र' आणि राज्यात पुन्हा 'देवेंद्र'च!

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या लोकाभिमुख कारभाराची नाशिकमध्ये गुरुवारी महाजनादेश यात्रेच्या समारोप सभेत जाहीररित्या स्तुती करून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी फडणवीस यांच्या नेतृत्वावर पुन्हा एकदा शिक्कामोर्तब केले. मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्या गेल्या पाच वर्षांतील कामगिरीची पंतप्रधानांनी तोंडभरुन स्तुती केली. त्यामुळे आगामी विधानसभा निवडणुकीनंतर राज्याच्या नेतृत्वाची धुरा फडणवीस यांच्याकडेच असेल हे नि:संशय...

एकविसाव्या शतकात लोकशाहीचं भवितव्य

आज अमेरिकेत ट्रम्प यांची धोरणं पाहता लोकशाहीवादी विचारवंत या निष्कर्षावर आलेत की, ट्रम्प आणि पुतिन ही एकमेकांची प्रतिबिंबे आहेत. अर्थात, अमेरिकन राज्यघटनेला हात लावणं तितकं सोपं नाही. पण, जगभरचे राजकीय प्रवाह पाहता एकंदर लोकशाही मूल्यांनाच मोठं आव्हान उभं राहिलेलं आहे, असं या विचारवंतांना वाटतंय...

'आरे' कायदा कळला का रे ?

आरेसंबंधी कायदेविषयक बाबी व खटल्यातील कामकाजाचा अन्वयार्थ लावल्यास 'आरे बचाव'चा बेबनाव करणाऱ्यांना संविधानिक व वैज्ञानिक पैलूत काही रस नाही, हाच निष्कर्ष काढावा लागेल. कारण, भारतात पर्यावरणशास्त्र हे विज्ञान राहिलेले नसून अनेकांसाठी भावनाविलास व त्या कळपांचे नेतृत्व करणाऱ्यासाठी उदरनिर्वाहाचा केवळ धंदा बनला आहे...

झेंड्यावरचा चंद्र आणि चंद्रावरील झेंडा...

पाकिस्तानात विज्ञानाची स्थिती अतिशय दयनीय आहे. विज्ञानातील नवनवीन संशोधन आणि त्याच्या गुणवत्तेची स्थितीदेखील वाईटाहून वाईटच होताना दिसते...

पश्चिम आशिया : वणवा पेट घेत आहे

सौदीमधील ‘अरोमको’ कंपनीवरील ड्रोन हल्ल्यामुळे तेलाच्या किंमतीत मोठी वाढ झाली असली, तरी त्या आकाशाला भिडण्याची, म्हणजेच बॅरलला १०० डॉलर्सपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता नाही. सध्या तेल उत्पादक देशांकडे तेलाचे मोठे साठे असून त्यांच्या तेल उत्खनन करण्याच्या क्षमतेतही मोठी वाढ झाली आहे. या टंचाईमुळे काही दिवस किंमती थोड्या चढ्या राहतील, पण महिनाभराच्या आत त्या कमी होऊ शकतील...

मुंबई व परिसरातील गृहनिर्माण क्षेत्रातील सद्यस्थिती

मुंबईमध्ये सरकारी पातळीवर ‘सर्वांसाठी घरे’ योजनेअंतर्गत मोठ्या प्रमाणावर गृहप्रकल्प नियोजित आहेत, तर बीडीडी चाळींसह, धारावीची रखडलेली पुनर्विकास योजनाही आगामी काळात मार्गी लावू शकते. त्याविषयी.....

राज्यातील 'मेगाभरती' आणि राजकारणातील नैतिकता

नरेंद्र मोदी सरकारने मे २०१९ मध्ये सत्ता हाती घेतल्यापासून अनेक धडाकेबाज निर्णय घेतले आहेत. असाच निर्णय पक्षांतर बंदी कायद्यातील दुरूस्तींबाबतही घ्यावा, अशी अपेक्षा आहे...

'स्वहिता'च्या कायद्यांबाबत 'अळीमिळी गुपचिळी!'

विश्वनाथ प्रताप सिंह हे उत्तर प्रदेशचे मुख्यमंत्री असताना १९८१ साली लोकप्रतिनिधींना लाभ मिळवून देणारा हा कायदा अस्तित्वात आला होता. त्यानंतर तेथे अनेक सरकारे आली. पण, त्या कायद्यामध्ये बदल करण्याचा विचार कोणाच्याही मनात आला नाही. विश्वनाथ प्रताप सिंह यांच्या सरकारने केलेल्या कायद्यानुसार, सुमारे चाळीस वर्षे त्या राज्याचे सरकार मुख्यमंत्री आणि मंत्रिमंडळातील सर्वांच्या प्राप्तिकराची रक्कम सरकारी तिजोरीतून भरली जात होती...

आघाडीत महागळती, युतीत महाभरती

महाराष्ट्रातील विधानसभा निवडणूकपूर्व वातावरणाचे मोजक्या शब्दांत वर्णन करायचे झाल्यास ‘काँग्रेस-राष्ट्रवादीला महागळती आणि. तशी ही प्रक्रिया लोकसभा निवडणुकीपासूनच सुरू झाली आहे, विधानसभा निवडणुकीच्या निमित्ताने ती अधिक गतिमान झाली आहे, एवढेच...

खोगीरभरती की रणनीती?

पक्षाची धोरणे निश्चित करणार्‍या व्यवस्थेत असे कोणी ‘बाहेरचे’ नसतात. मग कितीही अन्य पक्षातील लोक भाजपमध्ये आले तरी काय फरक पडणार आहे? मुद्दा निवडून येणार्‍यांना पक्षात घेण्याचा नसून इतर पक्षांना खच्ची करण्याचा आहे आणि त्यात भाजप कमालीचा यशस्वी झाला आहे. कारण, आपला पक्ष वा नेता जिंकूच शकत नसल्याची भीती अन्य पक्षांच्या नेत्यांमध्ये-कार्यकर्त्यांमध्ये भिनवण्याचाच तर यातला खरा डाव आहे...

'आरे'वरुन विधवाविलाप आणि त्यामागील तथ्य

प्रस्तावित आरे मेट्रो कारशेडच्या जागेला काही सामाजिक संस्था आणि पर्यावरणप्रेमींनी दर्शविलेला विरोध हा एकांगी आणि विकासविरोधी म्हणावा लागेल. त्यामुळे केवळ विरोधासाठी विरोध न करता, त्यामागील तथ्ये समजून घेणे क्रमप्राप्त आहे...

काँग्रेसी धर्मनिरपेक्षतावाद्यांचा ‘हिंदुत्ववाद’

आता एकाएकी सामान्यजनांचा बुद्धिभेद करणारे हे काँग्रेसी नेते हिंदुत्ववाद कसा काय पचवू लागले, असा प्रश्न एकाएकी निर्माण झाला आहे. हे आयाराम नेते आता तर ’३७० कलम रद्द’, ’तिहेरी तलाक कायदा’, ’पाकिस्तानबरोबरचे मोदी सरकारचे कडक धोरण’ या निर्णयांची तोंड फाटेस्तोवर स्तुती करू लागले आहेत. या मनपरिवर्तनाला काय म्हणावे, अशी मजेशीर शंका जाणकारांकडून व्यक्त केली जात आहे...

इराणी रेशीम मार्ग-तेहरान ते बैरुत

इराणी सरकारच्या डोळ्यांसमोर एक भव्य व्यापारी स्वप्न उभं राहिलं. तेहरान ते बगदाद ते दमास्कस ते बैरुत असा चारही देशांच्या राजधान्या जोडणारा तब्बल १७०० किमींचा महामार्ग!..

मूर्तीला चौरंगाचेच वावडे...

न्यायाधीशांच्या बढत्या-बदल्यांसाठीची प्रक्रिया व न्यायवृंदाचे निर्णय हा स्वतंत्र चिकित्सेचा विषय. पण, त्या कारणास्तव न्यायमूर्तीने स्वतःचे न्यायासन नाकारणे, वेठीस धरणे व या सगळ्याचे बुद्धिवंतांनी समर्थन करणे, हे देशातील न्यायविचारांच्या दारिद्य्राचेच लक्षण म्हणावे लागेल...

मुस्लीमजगतातही एकाकी पडलेला पाकिस्तान

पाकिस्तानच्या पारंपरिक आखाती देशातील सहकाऱ्यांपैकी कोणीही भारताच्या राज्य विभाजनाच्या निर्णयाचा निषेध केला नाही ना 'कलम ३७०'च्या निष्प्रभीकरणावर सवाल केला, हा पाकिस्तानसाठी मोठा दुःखाचा, वेदनादायक विषय होता...

कर्म आणि तिहारची कोठडी

चिदंबरम यांच्या अटकेच्या निमित्ताने आणि त्यांच्या तिहारवारी निमित्ताने आणखी एक गोष्ट सिद्ध झाली आहे की, या देशात कायद्याचे राज्य आहे आणि कायद्यापुढे सर्व समान आहेत...

अफगाणिस्तान - अस्थिरतेकडून अस्थिरतेकडे

तालिबानशी चालू असलेल्या चर्चेत अमेरिकेने भारत आणि अफगाणिस्तान सरकार या दोघांनाही स्थान न दिल्याने एक प्रकारची अस्वस्थता निर्माण झाली होती. पण, वाटाघाटी तहकूब झाल्यामुळे भारतासाठी एक नवीन संधी उपलब्ध झाली आहे. ती साधायची का नाही, याचा निर्णय पूर्ण विचारांती घ्यायला हवा...

'एनआरसी'ची अंमलबजावणी हवीच, पण...

'एनआरसी'च्या आधारे घुसखोरांना हद्दपार करण्याची आसाममध्ये जी कारवाई सुरू आहे, तिचे स्वागतच केले पाहिजे. मात्र, हे करताना प्रशासकीय नियोजन आणि कुणावरही अन्याय होणार नाही, याची खबरदारी घेतलीच पाहिजे...

काळा चष्मा लावल्यावर चांगले कसे दिसणार?

प्रबळ इच्छाशक्ती, शुद्ध हेतू, सुधारणा आणि बदल अशी आपल्या सरकारच्या शंभर दिवसांच्या कार्याची आपण व्याख्या करीत असल्याचे पंतप्रधान मोदी यांनी म्हटले असले तरी काँग्रेस पक्षास ते मान्य नाही. गेल्या शंभर दिवसांमध्ये काहीच विकास झाला नाही, असे काँग्रेसचे माजी अध्यक्ष राहुल गांधी म्हणतात. पण, त्यांच्या म्हणण्यावर जनतेने विश्वास ठेवलेला नाही. त्या पक्षास त्यांची जागा दाखवून दिली आहे...

हाँगकाँगमध्ये चीन नरमला - नमला !

हाँगकाँग प्रशासनाने, प्रत्यार्पण विधेयक मागे घेण्याचा निर्णय घेतला असला तरी आंदोलन संपण्याची शक्यता कमी आहे. ज्या युवकांना स्थानिक प्रशासनाने अटक केली आहे, त्या सर्वांची सुटका करण्यात यावी, अशी दुसरी मागणी आंदोलकांनी लावून धरली आहे. ही मागणी मान्य झाल्याशिवाय, आंदोलनाची सांगता होणार नाही, असे जाहीर करण्यात आले आहे...

अर्थनीती बदलण्याची आवश्यकता

भांडवली अर्थव्यवस्थेत खरेदीसाठी ज्याच्याकडे पैसा आहे, त्याचे महत्त्व असते याला ‘क्रयशक्ती’ म्हणतात. ही क्रयशक्ती मध्यमवर्ग, उच्च-मध्यम वर्ग आणि श्रीमंत वर्ग यांच्याकडेच मोठ्या प्रमाणात असते. भांडवली अर्थव्यवस्था फक्त या वर्गांचा विचार करते, कसा ते आपण बघू. चारचाकी गाडीची गरज कोणाची आहे? शेतकर्‍याची आहे का? शेतमजुराची आहे का? कारखान्यात मजुरी करणार्‍याची आहे का? रिक्षाचालकाची आहे का? चहाची टपरी चालविणार्‍याची आहे का? यापैकी कुणाचीही गरज नाही...

भाजप-शिवसेनेकडे गर्दी, विरोधकांना मात्र ‘सर्दी’

आगामी विधानसभा निवडणुकीसाठी राज्यात शिवसेनेबरोबर भाजपची युती होते का?, याची उत्सुकता लोकांना आहे. गेल्या वेळेप्रमाणेच यावेळी स्वतंत्रपणे निवडणुका लढवल्या जातील, असे मानणार्‍यांचाही राजकीय क्षेत्रात एक मोठा वर्ग आहे. महायुती होते की नाही यावर अनेकांचे भवितव्य अवलंबून आहे...

गाजराची पुंगी

सहा महिन्यांनी येणार्‍या निवडणुकांमध्ये विधानसभेत केजरीवाल यांच्यापेक्षाही लोक मरगळलेल्या काँग्रेसला अधिक प्रतिसाद देणार आहेत. त्यामुळेच आता केजरीवाल गडबडले आहेत. कारभार शक्य नसला तरी आपण सरकारी तिजोरी लुटून लोकांना खिरापत वाटून मते मिळवू शकतो, अशी खुळी आशा त्यांना सतावते आहे, त्यातून या एकामागून एक सवलती व फुकटात काही देण्याचा आश्वासनांची खैरात चालू झाली आहे. त्यापेक्षा त्यांनी उरलेल्या चार महिन्यांमध्ये थोडाफार सुसह्य कारभार करून दिल्लीकरांना दिलासा दिला, तरी त्यांची मते वाढू शकतील. सत्ता टिकण्याची ..

सुतोपो पूर्वो नुग्रोहो-इंडोनेशियन संकटमोचक

२०१० ते २०१९ पर्यंत सुतोपोने दरवर्षी किमान २ हजार, ३०० धोक्याचे इशारे दिले. ते खरे ठरले आणि अक्षरश: लाखो लोकांचे जीव वाचले. सुतोपो ‘पाक तोपो’ म्हणजे ‘श्रीमान तोपो’ या टोपण नावाने तमाम जनतेच्या लाडका बनला...

‘शिस्त’ रस्त्यावर

वैधानिक दृष्टीकोनातून समाजाचे मुल्यांकन करताना,‘अनिवार्य कायद्यां’च्या अंमलबजावणीचे प्रमाण, हा निकष विचारातघेतला पाहिजे. कारण ‘फौजदारी कायदे’ काय करू नये हे बजावणारे; तर ‘अनिवार्य कायदे’ कसे वागावे, हे सुचविणारे असतात...

जम्मू-काश्मीरचे चक्रव्यूह

खरा कळीचा मुद्दा काश्मीर खोरे आहे, याचा अजिबात विसर पडता कामा नये. ते जोपर्यंत नवी व्यवस्था मनोमन स्वीकारत नाही, तोपर्यंत किमान खोर्‍यात तरी सामान्य परिस्थिती निर्माण झाली, असे म्हणता येणार नाही आणि त्यासाठीच अवधी लागणार आहे. किती ते आज कुणीही सांगू शकणार नाही. कारण, त्या परिसरावर दहशतवादी व विघटनवादी यांचे वर्चस्व आहे. तेथील सामान्य माणूस सुरक्षा दले आणि दहशतवादी यांच्यामध्ये सापडलेला आहे...

महाराष्ट्र राज्य दुष्काळमुक्त करण्याचा महत्वाकांक्षी प्रकल्प

महाराष्ट्र राज्य हे त्यातल्या बऱ्याच विभागांमध्ये पावसाची कमतरता आणि पाण्याचे दुर्भिक्ष असलेला प्रदेश म्हणून प्रसिद्ध आहे. एका बाजूला ठाणे आणि मुंबईसकटचा कोकण प्रांत आहे जिकडे वर्षाचे सरासरी पर्जन्यमान हे २५००-३००० मिमी असते. कोल्हापूरसारखा पश्चिम महाराष्ट्राचा प्रदेश आहे, जिथे वार्षिक पर्जन्यमान हे १०७० मिमी असते. महाबळेश्वरसारख्या प्रसिद्ध उंचावरच्या ठिकाणी पाऊस ५८२० मिमी असतो. (या वर्षी तिथे ७०५० मिमी इतका पाऊस पडला.) आणि एका बाजूला मराठवाडा, विदर्भ, आणि उत्तर महाराष्ट्रासारखी क्षेत्र आहेत, जिथे ..