वसुंधरा

अरण्यऋषींना अभिवादन! : नितीन गडकरी, केंद्रीय मंत्री

भारतीय वन आणि वन्य जीवनामध्ये असलेले वैविध्य जगात कुठेही नाही, हे तर त्यांनी लेखनातून आधीच सांगितले आहे. विदर्भात वने आहेत आणि ती आपली समृद्धी आहे. त्या समृद्धीला सोप्या भाषेतील साहित्यात आणून चितमपल्ली यांनी निसर्गाला आपल्या आणखी जवळ आणले. निसर्ग रक्षण करायचे तर निसर्गावर प्रेम करावे लागते आणि ते कसे करायचे याचा वस्तुपाठ मारुती चितमपल्लींनी आपल्याला दिला आहे. ..

जैवविविधता रक्षणाचा 'लोकमार्ग'

पर्यावरणतज्ज्ञ डॉ. राहुल मुंगीकर यांची विशेष मुलाखत. ..

निसर्गसंवर्धनाचे ‘टिझू’ मॉडेल

जगातल्या ३६ जैवविविधता-संवेदनशील प्रदेशांमध्ये ईशान्य भारताचा समावेश होतो. अलीकडे या प्रदेशात मानवी हस्तक्षेप वाढल्यामुळे तिथे संवर्धनाची गरज निर्माण झाली आहे...

देखो 'मगर' प्यार से...

मानव-वन्यजीव संघर्षामधला दुलर्क्षित राहिलेला संघर्ष म्हणजे मानव आणि मगरींचा..

तटरक्षक 'केतकी'

निसर्ग चक्रीवादळामुळे केतकीच्या झाडांचे महत्व उजेडात आले आहे..

'कोरोना’ने खूप काही शिकवले...

कोरोनाचे संकट हे खूप काही शिकवणार असून यातून वेळोवेळी खूप काही बदल होणार आहे. जसे आपण स्वतःचे जीवन वाचवण्यासाठी वाट्टेल ती तडजोड करतो, त्याचप्रमाणे आपल्या सभोवतालचा निसर्ग अबाधित राहण्यासाठी आपण नेहमी तत्पर असले पाहिजे...

निसर्ग पुनर्स्थापनेसाठी - निसर्ग बेट

वृक्षलागवडीसाठी केवळ स्थानिक प्रजातींची निवड, पुरेसा अन्नद्रव्य पुरवठा, जलसंधारण आणि संरक्षण या चतु:सूत्रीवर आधारित पंचस्तरीय लागवडीतून उभे राहणार्‍या ‘निसर्ग बेटां’ची या लेखातून मांडलेली संकल्पना.....

बदलते पर्यावरण आणि आपण

देशी झाड लावायला आणि वाढायला आपल्या पर्यावरणाला उपयुक्त अशी आहेत, निसर्गाचा समतोल राखणारी आहेत. आपल्या स्थनिक उद्योगांच्या वाढीला ही वृक्ष उपयोगी पडतात...

किनाऱ्याविषयी बोलू काही...

निसर्गसौंदर्याने परिपूर्ण अशी ही कोकण किनारपट्टी अर्थात महाराष्ट्राला लाभलेला ७२० किमी लांबीचा समुद्रकिनारा. त्याविषयी.....

‘बियांका’सोबतची एक संध्याकाळ

बिबट्या जी आरती आणि अजानला उपस्थित राहते..

एका विषाची गोष्ट, भाग - २: राऊंडअप : शेतकर्‍यांसाठी वरदान (!)

‘राऊंडअप’ तणनाशकांद्वारे जागतिक बाजारपेठ काबीज करण्यात ‘मोन्सॅन्टो’ पूर्ण यशस्वी झाली. मात्र, दुसर्‍या बाजूला ‘ग्लायफोसेट’च्या कर्करोगजन्यतेबद्दलची सावध करणारी संशोधने बाहेर येत होती...

गवताळ प्रदेश; काल, आज आणि उद्या

जंगल संवर्धनाचे मॉडेल जसेच्या तसे गवताळ प्रदेशांच्या बाबतीत राबवून चालणार नाही...

चला 'महावृक्ष' वाचवूया!

‘नवीन झाडे लावली म्हणजे जुनी कितीही तोडली तरी चालतील’ या भ्रमापोटी आज बेसुमार वृक्षतोड आणि निसर्गाचा ऱ्हास सुरू आहे...

कोकण : विकास, पर्यावरण आणि संघर्ष

गेली १५ वर्षे कोकणातील जनआंदोलनांमध्ये सहभागी असणारे कार्यकर्ते सत्यजित चव्हाण यांची ही विशेष मुलाखत.....

‘सड्यां’वर सावट

कोकणातील सड्यांवर (कातळ पठार) विकास प्रकल्पांचे सावट आहे. येणारे प्रत्येक नवीन सरकार या सड्यांवर विकास प्रकल्पाचे नियोजन करतेच. त्यानंतर सुरू होतो तो संघर्ष. विद्यमान मुख्यमंत्र्यांनी नुकतेच रत्नागिरी शहरातील चपक मैदानाच्या सड्यावर ‘मरिन’ किंवा ‘मँगो’ पार्क उभारण्याची घोषणा केली आहे. त्याविषयी.....

'संघर्ष' किनारी क्षेत्रांच्या अस्तित्वाचा

नव्या 'सीआरझेड' अधिसूचनेमधील नियमांच्या शिथिलतेवर टाकलेला प्रकाश..

पश्चिम घाटाच्या कुशीत

जैवविविधतेच्या श्रीमंतीने नटलेले व अतिशय संवेदनशील असणारा प्रदेश ..

यंदा कोकणात शिमग्याबरोबर 'खवलोत्सव'!

कोकणातील सुरू असलेल्या 'खवले मांजर संवर्धन मोहिमे'च्या परिणामांची प्रचिती करुन देणारा हा लेख.....

रानगव्यांच्या विस्तारणाऱ्या 'पाऊलखुणा'

वाघ-बिबट्यांचे स्थलांतर किंवा त्यांच्या बदलणार्‍या अधिवास क्षेत्रांबाबत बरीच चर्चा आणि ऊहापोह होतो. या चर्चेत इतर प्राणी दुर्लक्षित राहिले जातात. ‘रानगवा’ या त्यामधीलच एक प्राणी असून सद्यस्थितीत त्याच्या बदलणार्‍या अधिवास क्षेत्राचा मुद्दा अधिक गंभीर आहे...

नियामांआडून पाणथळींचा ऱ्हास

पाणथळींच्या सरकारी व्याखेत बदल झाल्याने पाणथळींचे भविष्य अंधारात आहे. या प्रश्नावर वेळीच तोडगा न काढल्यास आपल्या पुढच्या पिढीला पाणथळी पाहता येणार नाही...

पाणथळ जागा आणि जैवविविधता....

दरवर्षी ’जागतिक पाणथळ दिवसा’निमित्ताने एक संकल्पना रुजवली जाते. या वर्षाची संकल्पना आहे ’पाणथळ जागा आणि जैवविविधता.’ या संकल्पनेची गरज का भासली असावी ?..

इंधननिर्मितीचा ‘हरित’ मंत्र

देशाचे अर्थकारण बऱ्याच प्रमाणात जागतिक बाजारातल्या कच्च्या तेलाच्या दरांवर अवलंबून असते. त्याचबरोबर या तेलाच्या वाढत्या वापरामुळे प्रदूषणातली वाढ चिंताजनक आहे. या पार्श्वभूमीवर जैव इंधनाच्या वापराचे महत्त्व प्रकर्षाने पुढे येते. त्या दृष्टीने या कृषिप्रधान देशात जैवइंधन निर्मिती, वापराला चालना दिल्यास वाढते प्रदूषण रोखण्यासोबत देशाची अर्थव्यवस्था आणि शेतीचे अर्थकारण दोन्हींवरही सकारात्मक परिणाम दिसून येणार आहेत...

रेवदंड्यात भरला पक्षीमित्रांचा मेळा!

महाराष्ट्रातील पक्षीमित्रांकरिता उत्सवासमान असलेले ३३ वे 'महाराष्ट्र पक्षीमित्र संमेलन' अलिबागमधील रेवदंड्यात दि. ११ आणि १२ जानेवारी रोजी संपन्न झाले. या पक्षीउत्सवासाठी महाराष्ट्रातील कानाकोपऱ्यातून सुमारे पाचशे पक्षीमित्र आवर्जून उपस्थित होते. यावेळी त्यांनी संमेलनातील पक्षीविषयक मार्गदर्शन सत्रांचा आणि पक्षीनिरीक्षण भ्रमंतीचा पुरेपूर आनंद लुटला...

वन्यजीव संशोधनातील बदलत्या वाटा....

वन्यजीव संशोधनाकरिता पुढील काळात ड्रोन, सेल्युलर नेटवर्क / वाय-फाय / आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सी असलेल्या कॅमेरा ट्रॅपचा वापर वाढेल. या उपकरणांमुळे वन्यजीव संशोधकांना माहितीचे संकलन करणे अधिक सुकर व सुलभ होणार आहे. ..

लोकसहभाग हाच निसर्ग संवर्धनाचा एकमेव मार्ग !

गेली ८ ते १० वर्षे उत्तमप्रकारे पर्यावरणविषयक काम करणाऱ्या जुई पेठे यांची विशेष मुलाखत.....

उसातील 'बिबट्या'

‘बिबट्या’ परिस्थितीशी जुळवून घेणारा प्राणी असल्याने त्याने आपल्या वर्तनामध्ये परिस्थितीनुरूप बदल करुन घेतला आहे. शहरी अधिवासाबरोबरच उसाच्या क्षेत्रात गूढावस्थेत ‘बिबट्या’ पोसतोय. उद्यापासून सुरू होणार्‍या ’वन्यजीव सप्ताहा’च्या निमित्ताने उसाच्या शेतात अधिवास करणार्‍या बिबट्यांविषयीच्या काही समजुती आणि गैरसमजुतींच्या केलेला हा उलगडा.....

'पापलेट'चे भवितव्य काय ?

पावसाळ्यातील मत्स्यबंदीचा कालावधी संपुष्टात आल्यामुळे मासेमारीला सुरुवात झाली आहे. पापलेट हा मासा चवीला रुचकर असल्याने त्याला मोठी मागणी आहे. मात्र, गेल्या काही वर्षांपासून होत असलेल्या अनिर्बंध मासेमारीमुळे त्याच्या प्रजोत्पादनावर परिणाम होत आहे. या परिणामांबाबत सांगत आहेत, ज्येष्ठ सागरी संशोधक डॉ. विनय देशमुख..