केवळ नोंदणीकृत मौलवीच लावू शकणार निकाह! छत्तीसगड वक्फ बोर्डाचा मोठा निर्णय; आंतरधर्मीय विवाहांसाठीही नवे नियम लागू

 

मुंबई (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules) : निकाहची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, कागदपत्राधारित आणि जबाबदारी निश्चित करणारी करण्यासाठी छत्तीसगड वक्फ बोर्डाने नवी व्यवस्था लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. बोर्डाच्या माहितीनुसार, ऑगस्ट २०२६ पासून संपूर्ण राज्यात केवळ वक्फ बोर्डाकडे नोंदणीकृत (रजिस्टर्ड) मौलवीच निकाह लावू शकतील. याशिवाय आंतरधर्मीय विवाहांसाठी देखील स्वतंत्र नियम लागू करण्यात आले आहेत. विवाह करणाऱ्या दोन्ही पक्षांपैकी एक व्यक्ती मुस्लिम नसल्यास आणि त्याने इस्लाम स्वीकारलेला नसेल, तर प्रथम कायदेशीर प्रक्रियेनुसार कोर्ट मॅरेज करणे आवश्यक असेल. त्यानंतरच धार्मिक पद्धतीने निकाह केला जाईल.

 

वक्फ बोर्डाच्या म्हणण्यानुसार, या व्यवस्थेचा उद्देश बनावट निकाह, ओळख लपवून विवाह करणे, आधीच विवाहित असल्याची माहिती दडवणे, बनावट कागदपत्रांचा वापर आणि भविष्यात उद्भवणारे कायदेशीर वाद रोखणे हा आहे. गेल्या काही वर्षांत अशा प्रकारच्या तक्रारी वाढल्यामुळे संपूर्ण प्रक्रिया नोंदवही-आधारित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. बोर्डाचा दावा आहे की यामुळे तथाकथित 'लव्ह जिहाद'सारख्या वादांनाही आळा बसण्यास मदत होईल. (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules)

 

नव्या व्यवस्थेनुसार प्रत्येक मौलवीची वक्फ बोर्डाकडे नोंदणी अनिवार्य असेल. नोंदणीशिवाय निकाह लावणाऱ्या मौलवींवर कारवाई केली जाऊ शकते. तसेच प्रत्येक निकाहची नोंद वक्फ बोर्डाकडे सुरक्षित ठेवली जाईल. निकाहनामा आता हिंदी, इंग्रजी आणि उर्दू या तीन भाषांमध्ये तयार केला जाईल. त्यामध्ये वधू-वरांची ओळख, आधार कार्डचा तपशील, निकाह लावणाऱ्या मौलवीचे नाव, मोबाईल क्रमांक आणि इतर आवश्यक माहिती नमूद केली जाईल. भविष्यात कोणताही वाद उद्भवल्यास ही नोंद पुरावा म्हणून वापरली जाईल. (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules)

 

वक्फ बोर्डाचे म्हणणे आहे की आजपर्यंत निकाहची कोणतीही केंद्रीकृत डिजिटल नोंद उपलब्ध नव्हती. त्यामुळे वैवाहिक स्थिती, घटस्फोट, दुसरे लग्न, वारसाहक्क, ओळख आणि कागदपत्रांशी संबंधित अनेक वाद निर्माण होत होते. नव्या व्यवस्थेनुसार प्रत्येक निकाहची डिजिटल नोंद तयार केली जाईल आणि डिजिटल प्रमाणपत्रही दिले जाईल. त्यामुळे कोणत्याही वेळी संबंधित नोंदीची पडताळणी करणे शक्य होईल. यामुळे बनावट कागदपत्रांवरही मोठ्या प्रमाणात आळा बसेल, असा बोर्डाचा दावा आहे. (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules)

 

 

 

वक्फ बोर्डानुसार, विवाहातील एक पक्ष मुस्लिम नसल्यास आणि त्याने इस्लाम स्वीकारलेला नसेल, तर प्रथम कोर्ट मॅरेज करणे बंधनकारक असेल. त्यानंतरच धार्मिक पद्धतीने निकाह केला जाईल. याशिवाय दोन्ही पक्षांच्या ओळखपत्रांची सखोल पडताळणी केली जाईल. विवाह हा पूर्णपणे स्वेच्छेने, कायदेशीर प्रक्रियेचे पालन करून आणि खरी ओळख सादर करून होत असल्याची खात्री करण्यासाठी ही व्यवस्था करण्यात आली आहे. आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण न करता निकाह लावणाऱ्या मौलवींवर कायदेशीर कारवाई केली जाईल, असेही बोर्डाने स्पष्ट केले आहे. (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules)

 

 

वक्फ बोर्डाच्या म्हणण्यानुसार, अलीकडच्या काळात ओळख लपवून निकाह करणे, आधीच विवाहित असल्याची माहिती दडवणे किंवा बनावट कागदपत्रांचा वापर करून विवाह केल्याच्या तक्रारी सातत्याने येत होत्या. आदिवासी भागांतही काही प्रकरणांमध्ये मालमत्तेच्या लोभापोटी विवाह झाल्याच्या तक्रारी प्राप्त झाल्याचे बोर्डाने म्हटले आहे. या तक्रारींची सत्यता तपासणे आणि भविष्यात अशा प्रकारांना आळा घालण्यासाठी निकाहची संपूर्ण प्रक्रिया कागदपत्राधारित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. प्रत्येक निकाहची अधिकृत नोंद उपलब्ध राहिल्यास चौकशी करणे सोपे होईल आणि कायदेशीर वादही कमी होतील, असा बोर्डाचा विश्वास आहे. (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules)

 

निकाह लावणाऱ्या सर्व मौलवींना आता वक्फ बोर्डाकडे अनिवार्यपणे नोंदणी करावी लागेल. बोर्ड त्यांच्या तपशीलांची नोंद ठेवेल आणि केवळ अधिकृत मौलवींनाच निकाह लावण्याची परवानगी असेल. यामुळे कोणता निकाह कोणत्या मौलवीने लावला आणि संबंधित कागदपत्रांची पडताळणी कोणत्या आधारावर करण्यात आली, हे स्पष्ट होईल. एखाद्या निकाहमध्ये नियमांचे उल्लंघन झाल्यास जबाबदारीही निश्चित करता येईल. ऑगस्ट २०२६ पासून प्रस्तावित ही व्यवस्था लागू झाल्यानंतर निकाहची संपूर्ण प्रक्रिया पूर्वीपेक्षा अधिक कागदपत्राधारित, डिजिटल आणि पारदर्शक होणार असल्याचा वक्फ बोर्डाचा दावा आहे. (Chhattisgarh Waqf Board Nikah Rules)