रस्त्यांच्या काँक्रीटीकरणादरम्यान झाडांच्या संरक्षणासाठी पालिकेची नवी मार्गदर्शक तत्त्वे

 

मुंबई : (BMC Tree Protection Guidelines) पावसाळ्यात रस्त्यालगत झाडे कोसळण्याच्या वाढत्या घटनांच्या पार्श्वभूमीवर आणि सुरक्षिततेच्या दृष्टीने बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने काँक्रीटीकरण करण्यात आलेल्या रस्त्यांलगतच्या झाडांची एका आठवडाभर विशेष तपासणी करण्याचे आदेश दिले आहेत. तसेच रस्ते अभियंत्यांना झाडांच्या खोडाभोवती टाकलेले काँक्रीट काढून टाकण्याचे आणि पायाभूत सुविधा उभारणीच्या कामांदरम्यान झाडांच्या मुळांना कोणतीही हानी होणार नाही, याची खात्री करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.

 

चेंबूर येथे झाड कोसळून ११ वर्षीय विहान श्रीवास्तव याचा मृत्यू झाल्यानंतर बीएमसीने शुक्रवारी जारी केलेल्या परिपत्रकात महापालिका आयुक्त अश्विनी भिडे यांनी रस्ते अभियंत्यांना त्यांच्या कार्यक्षेत्रातील सर्व रस्ते आणि पदपथांची तातडीने प्रत्यक्ष पाहणी करून ती सात दिवसांत पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.(BMC Tree Protection Guidelines)

 

बीएमसीच्या मेगा काँक्रीट रस्ता प्रकल्पाच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्यांतर्गत सुमारे ७०० किलोमीटर रस्त्यांचे काँक्रीटीकरण, तसेच पदपथ आणि पावसाच्या पाण्याचा निचरा करणाऱ्या गटारांचे पुनर्बांधकाम सुरू आहे. झाडांच्या अगदी जवळ खोदकाम केल्यास किंवा झाडांच्या खोडापर्यंत काँक्रीट टाकल्यास झाडांची मुळे कमकुवत होऊ शकतात, असे परिपत्रकात नमूद करण्यात आले आहे.(BMC Tree Protection Guidelines)

 

झाडांजवळील खोदकाम जेसीबी किंवा एक्स्कॅव्हेटरसारख्या अवजड यंत्रांऐवजी हाताने करण्यात यावे. तसेच झाडाच्या खोडापासून किमान एक मीटर अंतर राखणे बंधनकारक असेल, जेणेकरून मुळांना कोणतीही इजा होणार नाही.

महापालिका आयुक्तांनी अभियंत्यांना रस्ते, पदपथ आणि गटारांच्या बांधकामादरम्यान प्रत्येक झाडाभोवती त्याच्या आकारानुसार ०.३ मीटर ते १ मीटरपर्यंत मोकळी जागा ठेवण्याचे निर्देश दिले आहेत. झाडाच्या खोडाभोवतीचा परिसर काँक्रीट आणि बांधकामाच्या ढिगाऱ्यापासून पूर्णपणे मुक्त ठेवून तेथे काळी माती भरावी. आवश्यकतेनुसार त्या ठिकाणी लोखंडी ट्री ग्रेट (जाळी) बसविण्यात येणार आहे.(BMC Tree Protection Guidelines)

 

तपासणीदरम्यान ज्या ठिकाणी झाडांच्या खोडापर्यंत काँक्रीट टाकण्यात आलेले आढळेल, तेथे डायमंड कटरच्या साहाय्याने काँक्रीट कापून पेव्हमेंट क्वालिटी काँक्रीट (PQC) च्या थरापर्यंत ते हटविण्यात येईल. त्यानंतर त्या ठिकाणी माती भरली जाईल, जेणेकरून पावसाचे पाणी सहजपणे मुळांपर्यंत पोहोचेल आणि त्यांना पुरेशी हवा मिळेल.

 

बीएमसीने मेगा सिमेंट काँक्रीट प्रकल्पाच्या पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्यातील कंत्राटदारांवर या सुधारात्मक कामांची जबाबदारी सोपविली आहे. आवश्यकतेनुसार कराराच्या कक्षेबाहेरील रस्त्यांवरही ही कामे केली जाणार आहेत.

 

रस्ते अभियंत्यांना दररोज तपासणी करण्यात आलेल्या झाडांची आणि करण्यात आलेल्या सुधारात्मक उपाययोजनांची नोंद ठेवण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. या अहवालांची समीक्षा सहाय्यक अभियंता, कार्यकारी अभियंता आणि उपमुख्य अभियंता करतील. त्यानंतर हे अहवाल मुख्य अभियंता (रस्ते), अतिरिक्त आयुक्त (प्रकल्प) आणि महापालिका आयुक्तांकडे पाठविण्यात येतील.(BMC Tree Protection Guidelines)

 

बीएमसीने स्पष्ट केले आहे की, झाडांचे हे विशेष लेखापरीक्षण (ऑडिट) पावसाळ्यात सुरू असलेल्या खड्डे भरण्याच्या मोहिमेसोबतच केले जाणार आहे. तसेच तपासणीदरम्यान एखादे झाड झुकलेले, संरचनात्मकदृष्ट्या कमकुवत किंवा कोसळण्याच्या स्थितीत असल्याचे आढळल्यास त्याची माहिती तात्काळ उद्यान विभागाला देण्याचे निर्देशही देण्यात आले आहेत.(BMC Tree Protection Guidelines)