Chola Copper Plates : चोल काळातील ऐतिहासिक ताम्रपट भारतात परतणार!
Total Views |
मुंबई : (Chola Copper Plates) भारताच्या सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारश्याचा एक अत्यंत महत्त्वाचा अमूल्य ठेवा मायदेशी आणण्यात भारताला मोठे यश आले आहे. चोल साम्राज्यातील ११ व्या शतकातील अत्यंत मौल्यवान आणि ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाचे 'अनाईमंगलम ताम्रपट' (ज्याला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर 'लायडेन प्लेट्स' म्हणून ओळखले जाते) नेदरलँड सरकारने अधिकृतपणे भारताकडे सुपूर्द करण्याचा निर्णय घेतला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या तीन दिवसीय नेदरलँड इथल्या दौऱ्याला आलेले हे सांस्कृतिक यश असल्याचे बोलले जात आहे.
लेडेन ताम्रपट' म्हणूनही ओळखले जाणारे अनैमंगलम ताम्रपट हे चोल राजवंशाच्या आजही उपलब्ध असलेल्या सर्वात महत्त्वपूर्ण नोंदींपैकी एक आहेत; तसेच भारताबाहेर जतन केले गेलेले हे तमिळ वारशाचे अत्यंत महत्त्वाचे ऐतिहासिक अवशेष आहेत. हे २१ ताम्रपट 'राजराजा चोल पहिला' याच्या राजवटीतील आहेत; या राजाने इ.स. ९८५ ते १०१४ या काळात दक्षिण भारताच्या मोठ्या भूभागावर राज्य केले होते. हे ताम्रपट इ.स. १७०० च्या सुमारास 'फ्लोरेंशियस कॅम्पफर' याने नेदरलँड्सला नेले होते. ज्या काळात आजच्या तमिळनाडू राज्यातील 'नागापट्टणम' शहर डच (नेदरलँड्सच्या) नियंत्रणाखाली होते, तेव्हा कॅम्पफर हा भारतात एक ख्रिश्चन धर्मप्रचारक म्हणून कार्यरत होता.कॅम्पफरला हे २१ ताम्रपट नेमक्या कोणत्या कायदेशीर परिस्थितीत प्राप्त झाले, याबद्दल स्पष्टता नसली तरी, कालांतराने हे ताम्रपट 'लेडेन विद्यापीठा'ला दान करण्यात आले. गेल्या तीन शतकांपासून हे ताम्रपट विद्यापीठाच्या ग्रंथालयातील 'आशियाई विभागात' जतन करून ठेवण्यात आले आहेत.
भारताने २०१२ मध्ये या ताम्रपटांच्या प्रत्यार्पणासाठी पाठपुरावा करण्यास सुरुवात केली. अखेर ३० ऑक्टोबर २०२३ रोजी या प्रयत्नांना मोठी गती मिळाली; जेव्हा भारताने 'सांस्कृतिक मालमत्तेचे मूळ देशात प्रत्यार्पण किंवा अवैध हस्तगत झाल्यास तिची पुनर्स्थापना करण्याला प्रोत्साहन देणाऱ्या आंतर-सरकारी समितीच्या' (ICPRCP) २४ व्या अधिवेशनाच्या कार्यसूचीमध्ये या २१ ताम्रपटांच्या मुद्द्याचा समावेश करण्याची औपचारिक विनंती केली. ICPRCP ला भारताच्या दाव्यामध्ये तथ्य आढळले आणि नोव्हेंबर २०२३ मध्ये त्यांनी नेदरलँड्सला द्विपक्षीय संवादाद्वारे हे ताम्रपट त्यांच्या मूळ देशात परत करण्याची प्रक्रिया सुरू करण्याचे आवाहन केले. युनेस्कोचा (UNESCO - संयुक्त राष्ट्र शैक्षणिक, वैज्ञानिक आणि सांस्कृतिक संस्था) पाठिंबा लाभलेल्या या प्रक्रियेमुळे अखेरीस भारत आणि नेदरलँड्स यांच्यात एक करार झाला; ज्यानुसार पंतप्रधान मोदींच्या नेदरलँड्स दौऱ्यादरम्यान हे ताम्रपट भारताला परत केले जाणार आहेत.?
चोल ताम्रपटांचे महत्व काय?
भारतीय इतिहास आणि तमिळ शिलालेखांचे अभ्यासक असलेल्या अनेक विद्वानांनी या ताम्रपटांचा सखोल अभ्यास केला आहे. तसेच, कल्की कृष्णमूर्ती यांच्या 'पोनियिन सेल्वन' या ऐतिहासिक कादंबरीतही या ताम्रपटांचा संदर्भ आढळतो.या ताम्रपटांमध्ये चोळ राजवंशाची वंशावळ नमूद करण्यात आली आहे. याची सुरुवात हिंदू देवता विष्णूच्या स्तुतीने होते आणि त्यानंतर दैवी पूर्वजांची संपूर्ण यादी दिली जाते; याद्वारे तंजावरवरून राज्य करणाऱ्या या राजघराण्याची कायदेशीर वैधता प्रस्थापित केली जाते.
दोन विभागांमध्ये विभागलेल्या या 'अनैमंगलम ताम्रपटां'पैकी एक भाग संस्कृतमध्ये, तर दुसरा भाग तमिळमध्ये लिहिला गेला आहे. या ताम्रपटांनुसार, राजाराजा चोळ (पहिला) याने अनैमंगलमच्या सीमेवर असलेल्या गावांतून मिळणारा संपूर्ण महसूल, नागपट्टिनम शहरातील एका बौद्ध विहाराच्या देखभालीसाठी दान म्हणून दिला होता. असे मानले जाते की, या विहाराची उभारणी श्रीविजयच्या मलय राजाने केली होती. राजाराजा चोळ (पहिला) याच्या राजवटीच्या २१ व्या वर्षी हे दान देण्यात आले होते आणि या घटनेची नोंद तमिळ भाषेत करण्यात आली होती.
हे दान देण्याचा आदेश राजाराजा चोळ (पहिला) याने दिला असला, तरी या दानाची नोंद कायमस्वरूपी जतन करून ठेवण्यासाठी ती एका टिकाऊ ताम्रपटावर कोरून घेण्याचे काम त्याचा मुलगा, राजेंद्र चोळ (पहिला) याने केले होते. या ताम्रपटांना एकत्र बांधणाऱ्या कांस्याच्या कडीवर राजेंद्र चोळ (पहिला) याची राजमुद्रा उमटवलेली आहे. असे म्हटले जाते की, राजाराजा चोळ याने तोंडी दिलेल्या या आदेशाची नोंद सुरुवातीला ताडपत्रांवर करण्यात आली होती.