Internet Crisis: युद्धाचा डिजिटल फटका? होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणावामुळे भारतासह जगभरात इंटरनेट ठप्प होण्याचा धोका?

 

 

मुंबई : (Internet Crisis) मध्यपूर्वेतील वाढत्या तणावाचा परिणाम आता केवळ तेल बाजारावरच नाही तर जागतिक इंटरनेट नेटवर्कवरही होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनी परिसरात संघर्ष तीव्र झाल्यास समुद्रतळाशी असलेल्या फायबर ऑप्टिक केबल्सना धोका निर्माण होऊ शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, या मार्गातून भारताच्या ३० टक्क्यांहून अधिक आंतरराष्ट्रीय इंटरनेट ट्रॅफिकचा प्रवाह जात असल्याने मोठा परिणाम होऊ शकतो. (Internet Crisis)

 

सामान्य समजुतीप्रमाणे इंटरनेट उपग्रहांद्वारे चालत नाही. प्रत्यक्षात जगातील बहुतांश इंटरनेट ट्रॅफिक समुद्राच्या तळाशी घातलेल्या सबमरीन फायबर ऑप्टिक केबल्समधून प्रवास करते. ईमेल, आर्थिक व्यवहार, क्लाउड डेटा, व्हिडिओ कॉल आणि आंतरराष्ट्रीय डिजिटल सेवा यासाठी या केबल्स अत्यंत महत्त्वाच्या आहेत. (Internet Crisis)

 

 

भारताची जागतिक इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी प्रामुख्याने अरबी समुद्र आणि आखातातून पश्चिमेकडे जाणाऱ्या केबल्सवर अवलंबून आहे. त्यामुळे भारतासाठी होर्मुझ सामुद्रधुनी हे एक महत्त्वाचे डिजिटल प्रवेशद्वार मानले जाते. या मार्गातून भारताच्या सीमापार डेटा एक्सचेंजचा मोठा भाग जातो, जो क्लाउड कॉम्प्युटिंग, आंतरराष्ट्रीय बँकिंग, जागतिक एंटरप्राइझ ऑपरेशन्स आणि सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मसाठी आवश्यक असतो. (Internet Crisis)

 

 

 

मध्यपूर्वेतील संघर्ष वाढल्यास समुद्राखालील केबल्स अनेक प्रकारे प्रभावित होऊ शकतात. अलिकडच्या काळात रेडसी परिसरात सबमरीन केबल्स तुटल्यामुळे भारत, पाकिस्तान आणि मध्यपूर्वेतील अनेक देशांमध्ये इंटरनेट सेवा प्रभावित झाल्या होत्या. (Internet Crisis)

 

 

तज्ज्ञांच्या मते, भारतातील घरगुती इंटरनेट पूर्णपणे बंद होण्याची शक्यता कमी आहे. मात्र आंतरराष्ट्रीय सर्व्हरशी कनेक्शन प्रभावित झाल्यास पुढील समस्या उद्भवू शकतात: (Internet Crisis)

 

क्लाउड सेवांचा वेग कमी होणे 

 

आंतरराष्ट्रीय बँकिंग व्यवहारांमध्ये विलंब

 

व्हिडिओ कॉल्स आणि स्ट्रीमिंग सेवांमध्ये अडथळे

 

परदेशी वेबसाइट्स उघडण्यास जास्त वेळ लागणे

 

 

गेल्या अनेक दशकांपासून होर्मुझ सामुद्रधुनी हा प्रामुख्याने तेल वाहतुकीसाठी महत्त्वाचा मार्ग मानला जात होता. मात्र आता तो जागतिक डिजिटल पायाभूत सुविधांसाठीही एक महत्त्वाचा ‘डिजिटल चोकपॉइंट’ बनत आहे. (Internet Crisis)

 

जगभरातील सबमरीन केबल नेटवर्क दहा लाख किलोमीटरपेक्षा जास्त लांबीचे असले तरी मोठ्या प्रमाणातील डेटा अजूनही काही मोजक्या समुद्री मार्गांमधूनच जातो. त्यामुळे भू-राजकीय तणावामुळे डिजिटल नेटवर्कही असुरक्षित बनू शकते. (Internet Crisis)