विजयी भव!

 

तासन्‌‍तास राबून अभ्यास करणे, ही एक जबरदस्तीची जुनी पारंपरिक पद्धत आहे, ज्यामुळे थकवा येतो आणि सरासरी गुण मिळतात. ‌‘स्मार्ट‌’ विद्याथ विज्ञानाचा वापर करतात. फक्त पुस्तक डोळ्यांसमोर ठेवून वाचणे (जे सोपे वाटते) ते थांबवून स्वतःची चाचणी (जे कठीण वाटते) घेण्याचे धैर्य लागते. लक्षात ठेवा, जर तुमचा अभ्यास करताना मेंदूला ओढाताण जाणवत नसेल, तर तुम्ही खरोखर शिकत नाही आहात. खरे शिक्षण संघर्षात घडते.

 

परीक्षेच्या खूप आधी तयार राहा : काही आठवडे आधीच अभ्यास सुरू करा, जेणेकरून तुम्हाला परीक्षेची तयारी करण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळेल. हातात भरपूर वेळ असला की ‌‘कम्फर्ट झोन‌’ वाढतो आणि ताण न जाणवल्याने मन एकाग्र होते. प्रभावी अभ्यासाच्या धोरणांबद्दल जाणून घेऊन अभ्यास करा.

 

पौष्टिक आहार घ्या : जेव्हा आपण तहान भागवण्यासाठी कॉफी पितो, भूक लागली की बर्गर किंवा फास्ट फूड खातो किंवा अधिक अभ्यास करण्यासाठी रात्रीचे जेवण टाळतो, तेव्हा स्वतःचेच नुकसान करतो. या प्रक्रियेदरम्यान आपल्या शरीराला आवश्यक पोषक तत्त्वे पुरवणे महत्त्वाचे आहे.

 

पुरेशी झोप घ्या : ‌‘न्यूरोसायन्स‌’च्या अभ्यासातून असे दिसून येते की, पुरेशी झोप घेतल्याने दीर्घकाळ लक्षात ठेवणे आणि आठवणे शक्य होते. परंतु, जेव्हा तुम्ही काही महिन्यांनंतर होणाऱ्या शेवटच्या बोर्डाच्या परीक्षेदरम्यान, अभ्यासासाठी आपली झोप कमी करायला सुरुवात कराल, तेव्हा तुम्ही जे शिकला आहात, ते लक्षात ठेवणे कठीण होईल.

 

 

परीक्षेच्या तणावाचा सामना करण्यासाठी दोन मूलभूत पद्धती आहेत. पहिली गोष्ट म्हणजे, परिस्थिती बदलणे आणि दुसरी म्हणजे तुम्ही तिच्यावर कशी प्रतिक्रिया देता, हे बदलणे : 

 

अ. परिस्थिती बदलणे : आपल्यासमोर कितीही समस्या किंवा कामे असली तरी, एक दिवस फक्त २४ तासांचा असतो. माणूस म्हणून आपल्याकडे मूलभूत गरजांकडे दुर्लक्ष न करता, काम करण्यासाठी मर्यादित तास असतात. जरी तुम्ही या काही तासांत तुमचे सर्वस्व दिले, तर पुढील पावले उचलून कोणतीही परिस्थिती बदलणे शक्य आहे :

 

१) अभ्यासातील समस्या ओळखणे. उदा लक्षात ठेवणे. २) पर्यायांचा आढावा घेणे. सर्वोत्तम अभ्यास पद्धत निवडणे. ३) त्या पर्यायावर कृती करून परिणामांचे मूल्यांकन करणे. ४) गरजेनुसार नवीन पर्यायांचा विचार करून प्रक्रिया पुन्हा करणे

ब. तुमची मानसिक प्रतिक्रिया बदलणे : कितीही प्रयत्न केले तरी, आपल्या मार्गात येणारी प्रत्येक परिस्थिती आपण बदलू शकत नाही. आपण त्या समस्यांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन बदलून, स्वतःशी सकारात्मक संवाद साधणे महत्त्वाचे आहे. नकारात्मक विचारांची जागा सकारात्मक विचारांनी घेणेदेखील आव्हानात्मक असू शकते. चिंतेची पातळी व्यवस्थापित करण्यासाठी, सकारात्मक आणि नकारात्मक दोन्ही विचारांची उदाहरणे देऊन आपण परिस्थिती अधिक चांगल्या प्रकारे समजू शकतो.

 

नकारात्मक विचार : “जर मी या परीक्षेत नापास झालो, तर मी पूर्णपणे अयशस्वी झालो आहे.”

 

सकारात्मक विचार : “मी नापास होणार की नाही, हे पूर्णपणे माझ्यावर अवलंबून आहे. जरी मी परीक्षेत नापास झालो, तरी याचा अर्थ असा नाही की, मी निरुपयोगी किंवा अपुरा आहे.” याप्रकारे सकारात्मक पर्यायांनी आपल्याला आपल्या निराशावादी विचारांवर नियंत्रण मिळविण्यात आणि त्यांच्याकडे अधिक वास्तववादी दृष्टिकोनातून पाहण्यास मदत होईल.

 

शारीरिक आरोग्याकडे दुर्लक्ष नको : जेव्हा आपण परीक्षेदरम्यान जास्त वेळ काम करतो, तेव्हा आपले स्नायू ताणले जातात. कार्यक्षमता कमी होते आणि चिंता वाढते. मान, हात, पाठ आणि कमरेच्या स्नायूंना आराम देणारे व्यायाम आपल्याला मानसिक आणि शारीरिकदृष्ट्या शांत करतात. उदाहरणार्थ, जेव्हा आपण श्वासोच्छ्वास व्यायाम योग्यरित्या करतो, तेव्हा आपण हृदयाला शरीराच्या ऊतींपर्यंत ऑक्सिजन पोहोचवणे सोपे करतो आणि शरीराचे एकूण आरोग्य सुधारू शकतो.

शांतता देणारे प्रेरणापत्र : एक शांतता देणारे प्रेरणापत्र काही दिवस आधीच तयार करा. या कागदावर तुम्ही प्रेरणपत्रात प्रेरणादायी सुविचार, तुम्ही यशस्वी होण्याची शक्यता का आहे, श्वासोच्छ्वास तंत्र, तुमच्या समर्थकांचे फोटो आणि इतर काहीही लिहू शकता, ज्यामुळे तुम्हाला चिंता वाटल्यास प्रेरणा मिळेल.

 

अज्ञात प्रश्नांची भीती नको : परीक्षेत काय असेल आणि काय अपेक्षित आहे, याची कल्पना घेण्यासाठी त्या वर्गाच्या जुन्या प्रश्नपत्रिका आणि सराव प्रश्नपत्रिका पाहा. यामुळे तुम्हाला काय अपेक्षित आहे, हे अधिक चांगल्या प्रकारे समजण्यास आणि अधिक चांगली तयारी करण्यास मदत होईल. यामुळे अज्ञात प्रश्नांची भीती आणि चिंतादेखील कमी होईल.

 

 

परीक्षेच्या आदल्या रात्री चांगली झोप घ्या (सात-नऊ तास). पुरेशी झोप घेतल्याने स्पष्टपणे विचार करण्याची आणि चिंतेचा सामना करण्याची तुमची क्षमता सुधारते.

 

एकाग्रता आणि लक्ष केंद्रित करण्यासाठी काहीतरी खा. शरीरातील पाण्याची पातळी राखण्यासाठी पाणी सोबत ठेवा.

जास्त कॅफीन टाळा. जर तुम्ही जागे राहण्यासाठी आणि अभ्यास करण्यासाठी किंवा लक्ष केंद्रित करण्यासाठी खूप जास्त कॅफीन घेत असाल, तर त्याचा तुमच्या मज्जासंस्थेवर नकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.

 

तुम्हाला आवश्यक असलेले सर्व साहित्य, जसे की पेन्सिल, खोडरबर किंवा कॅल्क्युलेटर, आधीच गोळा करा, जेणेकरून परीक्षेपूव तुमची धावपळ होणार नाही.

 

एकाग्रतेला मदत करण्यासाठी प्रेरणादायी सुविचार आठवा, शांत किंवा परिचित संगीत ऐका.

परीक्षेला आत्मविश्वास डळमळू देऊ नका. लक्षात ठेवा की तुमचा आत्मसन्मान आणि बुद्धिमत्ता या एका परीक्षेतील तुमच्या कामगिरीवर अवलंबून नाही.

 

 

परीक्षेदरम्यान काय कराल?

 

तुमच्या शरीराला शांत करा.

 

पोटापासून खोल श्वास घ्या.

 

शरीरातील विविध स्नायू गट आकुंचित करा आणि नंतर त्यांना सैल सोडा.

 

डोळे मिटून दहापर्यंत मोजा.

 

प्रेरणादायी सुविचार, श्वासोच्छ्वास तंत्र, तुमच्या समर्थकांचे फोटो अंतर्मनात आठवा.

 

संशोधनातून असे दिसून आले आहे की, कुबड काढून बसण्याऐवजी ताठ बसल्यास आणि खांदे सैल ठेवल्याने लोकांचा आत्मविश्वास वाढतो; ते स्वतःबद्दल अधिक सकारात्मक विचार करतात. त्यांना अधिक शक्तिशाली, आत्मविश्वासपूर्ण आणि ठाम वाटण्यास मदत होते.

 

विद्यार्थ्यांची अभ्यासाची चिंता ही ‌‘शत्रू‌’ नसून ती एक ‌‘ऊर्जा‌’ आहे. तिला उत्साहात बदलण्यासाठी स्वतःला प्रोत्साहन द्या. विज्ञानाची साथ आणि सकारात्मक विचार यांच्या जोरावर तुम्ही कोणत्याही परीक्षेला आत्मविश्वासाने सामोरे जाऊ शकता.