धर्मसंकटात पाकिस्तान!

इराणविरोधातील युद्ध संपविण्यासाठी सुरू असलेल्या वाटाघाटींमध्ये अमेरिका आणि इराणच्या अटी परस्परांना छेद देणार्‍या असल्याने त्यावर एकमत होताना अजूनही दिसत नाही. हा पेच कसा सोडवायचा याचा विचार सुरू असताना, ट्रम्प यांनी यात नवाच फांदा मारला आहे. त्यांनी सौदी अरब, पाकिस्तान वगैरे काही इस्लामी देशांना ‘अब्राहम करारा’वर स्वाक्षर्‍या करण्यास सांगितले. या सूचनेमुळे मुस्लीम देशांमध्ये तीव्र नाराजीची लाट उसळली, तर पाकिस्तानात तर वातावरण तापविले जात आहे.

ज्यू, ख्रिश्चन आणि इस्लाम या तिन्ही धर्मांमध्ये ‘अब्राहम’ या प्रेषिताला पूजनीय मानले जाते. तो या तिन्ही धर्मीयांचा आदिपुरुष. या तिन्ही धर्मियांचा समान पूर्वज म्हणून ‘अब्राहम’ यांना मानले जाते आणि त्यावरून या तिन्ही धर्मांचे मूळ एकच आहे, असे दिसून येते. या स्थितीत ज्यू आणि मुस्लीम राष्ट्रांनी एकमेकांशी सशस्त्र संघर्ष करू नये, यासाठी ट्रम्प यांच्याच पहिल्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत हा करार करण्यात आला होता. इस्रायल आणि संयुक्त अरब अमिरात व बहारीन या तीन देशांनी सप्टेंबर २०२० मध्ये सर्वप्रथम या करारावर स्वाक्षर्‍या केल्या आणि तेव्हापासून त्यास ‘अब्राहम करार’ म्हणून ओळखले जाते. यानंतर त्यावर सुदान आणि मोरोक्को या देशांनीही स्वाक्षर्‍या केल्या आणि इस्रायलशी सामान्य राजनैतिक संबंध प्रस्थापित केले. या करारामुळे इस्रायलच्या अस्तित्वाला अप्रत्यक्ष मान्यता दिल्यासारखे वाटते आणि त्यामुळेच इस्लामी देशांमध्ये तीव्र नाराजी निर्माण झाली. पाकिस्तान, सौदी अरब वगैरे देशांना या करारावर स्वाक्षरी करण्यास सांगणे याचा अर्थ, या देशांनी इस्रायलच्या अस्तित्वाचा अधिकार मान्य करणे ठरते आणि नेमकी हीच गोष्ट त्या देशांना मान्य नाही. कारण, या अरब आणि मुस्लीम देशांचे इस्रायलविरोधाचे कारण त्यांना त्याचे अस्तित्वच मान्य नाही, हे आहे. पॅलेस्टाईन या देशाची स्थापना झाल्यासच ते इस्रायलला राजनैतिक मान्यता देतील. पण, तसे इस्रायल व अमेरिका कधी घडू देणार नाहीत.

सौदी अरबमध्ये या सूचनेवर तीव्र भावना उसळल्याचे दिसत नसले, तरी पाकिस्तानमध्ये मात्र त्यामुळे मोठी खळबळ माजली आहे. पाकिस्तानातील काही दहशतवादी संघटनांनी तर पाकिस्तानने त्यावर स्वाक्षरी करण्याचा विचार जरी केला, तरी लष्करप्रमुख जनरल असीम मुनीर आणि पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनाच जीवे मारण्याची धमकी दिली आहे. पाकिस्ताननेच पोसलेल्या दहशतवादी संघटना आता पाकिस्तानी सत्ताधार्‍यांच्या नियंत्रणाबाहेर गेल्या असून, त्यांच्यापासून पाकिस्तानी सत्ताधार्‍यांना निश्चितच धोका संभवितो. मात्र, थेट अध्यक्ष ट्रम्प यांनीच पाकिस्तानचे नाव घेतल्याने पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि लष्करप्रमुख मुनीर यांची प्रचंड पंचाईत झाली. कारण, पाकिस्तानचा सारा कारभारच विश्वासघात आणि दुटप्पीपणावर आधारित आहे. अमेरिकेशी गोड बोलून तिच्याकडून आर्थिक व लष्करी मदत उकळायची आणि प्रत्यक्षात काम अमेरिकेच्या हितसंबंधांच्या विरोधात करायचे, ही पाकिस्तानची जुनीच सवय. ओसामा बिन लादेनला पाकिस्तानी लष्करानेच अबोटाबादमध्ये दडवून ठेवला होता. पण, त्याचा शोध घेण्याच्या सबबीखाली जनरल परवेझ मुशर्रफ यांनी अमेरिकेकडून भरपूर आर्थिक व लष्करी मदत उकळली. आताच्या युद्धातही तो इराणलाही छुप्या पद्धतीने मदत करीत असतो. सध्याच्या युद्धात पाकिस्तानने इराणची काही लढाऊ विमाने आपल्या नूर खान विमानतळावर सुरक्षित लपवून ठेवली होती, असेही मागे उघड झाले होते. म्हणजे, त्याने अमेरिकी हल्ल्यापासून इराणच्या लष्करी सामग्रीचे संरक्षण केले, असे म्हणावे लागते. आपल्या देशातील विमानतळांवर इराणची लढाऊ विमाने दडवून ठेवून त्याने या युद्धात एकप्रकारे इराणचीच बाजू घेतली.