मलबार हिलमध्ये नव्या जलाशयासाठी महापालिकेकडून माती तपासणीला सुरुवात

    23-May-2026
Total Views |
Mumbai Water Supply Project
 
मुंबई : (Mumbai Water Supply Project) बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने मलाबार हिल येथे प्रस्तावित ५२ एमएलडी क्षमतेच्या पर्यायी जलाशय प्रकल्पासाठी सविस्तर माती व भू-तांत्रिक तपासणी सुरू केली आहे. हा प्रकल्प जुन्या भूमिगत जलाशयाच्या पर्याय म्हणून उभारला जाणार असून, त्याच्या वर असलेल्या ऐतिहासिक हँगिंग गार्डनचे संरक्षण करण्याचाही आराखडा तयार करण्यात आला आहे.
 
महापालिका अधिकाऱ्यांच्या माहितीनुसार, या जिओटेक्निकल तपासणीद्वारे खडकांची रचना, मातीची मजबुती, पाया किती खोलवर घ्यावा लागेल आणि प्रस्तावित जलाशयाची संरचनात्मक क्षमता यांचा अभ्यास केला जाणार आहे. सध्या प्रस्तावित जागा आणि संबंधित युटिलिटी क्षेत्रांमध्ये विविध ठिकाणी बोअरवेल ड्रिलिंग आणि भूमिगत चाचण्या सुरू आहेत. (Mumbai Water Supply Project)
 
अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, ही प्रक्रिया म्हणजे जमिनीचा “एक्स-रे” करण्यासारखी आहे. अंतिम आराखडा निश्चित करण्यापूर्वी जमिनीखाली कोणत्या प्रकारचे खडक आहेत, माती किती स्थिर आहे आणि पाया किती खोलवर घ्यावा लागेल हे समजून घेणे आवश्यक आहे.
 
अभियंत्यांच्या माहितीनुसार, प्रस्तावित टाकी क्षेत्रात प्रत्येक १०० चौरस मीटर अंतरावर एक बोअरवेल करण्याचे नियोजन आहे. याशिवाय वाल्व चेंबर आणि इतर युटिलिटी विभागांजवळही स्वतंत्र तपासणी केली जाणार आहे. काही बोअरहोल सुमारे २० मीटर खोलपर्यंत करण्यात येणार असून, त्याद्वारे भूमिगत परिस्थितीचा अचूक अभ्यास केला जाणार आहे.
 
या प्रकल्पांतर्गत ५२ दशलक्ष लिटर प्रतिदिन क्षमतेचा नवा जलाशय उभारण्यात येणार आहे. अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, सध्या सविस्तर अभियांत्रिकी आराखड्याचे काम सुरू असून त्यात पायाची रचना, संरचनात्मक लेआउट, कॉलमची मांडणी आणि भारवाहक क्षमतेचा अभ्यास केला जात आहे.
 
महापालिका या ग्राउंड प्लस दोन मजली पर्यायी टाकी संरचनेच्या वर सुमारे २२०० चौरस मीटर क्षेत्रात उद्यान विकसित करण्याची योजना आखत आहे. मात्र, येथे अशा प्रकारची झाडे लावली जाणार आहेत ज्यांची मुळे खोलवर जात नाहीत, जेणेकरून विद्यमान संरचना आणि जलसाठा प्रणाली सुरक्षित राहील.
 
अधिकाऱ्यांच्या मते, प्रस्तावित उद्यानाला शेजारील हँगिंग गार्डनच्या स्तराशी जोडण्याचा प्रयत्न केला जाईल, जेणेकरून परिसराचे विद्यमान नैसर्गिक स्वरूप आणि सौंदर्य कायम राहील.
 
मालाबार हिल जलाशय हा मुंबईतील सर्वात जुन्या जलपुरवठा संरचनांपैकी एक आहे. १८८७ मध्ये ब्रिटिश काळात बांधण्यात आलेला हा जलाशय हँगिंग गार्डनच्या खाली असून दक्षिण मुंबईतील उंच भागांना गुरुत्वाकर्षणाच्या साहाय्याने पाणीपुरवठा करतो. या जलाशयाला वैतरणा तलावातून पाणी मिळते. वैतरणा तलाव हा मुंबईला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सात तलावांपैकी एक आहे.
 
येथून ए, बी, सी आणि डी विभागांना पाणीपुरवठा केला जातो. या भागांमध्ये मालाबार हिल, नेपियन सी रोड, कफ परेड, कुलाबा, मरीन लाइन्स आणि चर्चगेट यांसारख्या महत्त्वाच्या परिसरांचा समावेश आहे.
 
पालिका अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, आराखड्याला अंतिम मंजुरी मिळाल्यानंतर कार्यकारी संस्थेची परवानगी घेतली जाईल आणि त्यानंतर प्रत्यक्ष बांधकामाला सुरुवात होईल. प्रकल्पामुळे प्रभावित होणाऱ्या ७६ झाडांबाबत यावर्षी नोटीसही जारी करण्यात येणार आहे. (Mumbai Water Supply Project)
 
प्रकल्पाशी संबंधित महत्त्वाची माहिती :
 
• प्रभावित होणारी एकूण झाडे : ७६
• प्रकल्प क्षमता : ५२ एमएलडी
• अंदाजित खर्च : सुमारे ३५० कोटी रुपये
• प्रकल्प कालावधी : अंदाजे ४ वर्षे
 
प्रभावित होणारी प्रमुख झाडे :
 
• आंबा : १० ते १२ वर्षे जुनी झाडे
• अशोक : २५ वर्षे जुनी झाडे
• बदाम : १० वर्षे जुनी झाडे
• तामण : २० वर्षे जुनी झाडे
• फणस : ५० वर्षे जुनी झाडे
• कलम : ३५ ते ४० वर्षे जुनी झाडे