Uttarardh Mahotsav : गुजरातच्या मोढेरा सूर्य मंदिरात ‘उत्तरार्ध महोत्सव’ संपन्न

मुंबई : (Uttarardh Mahotsav) गुजरातच्या ऐतिहासिक मोडेरा सूर्य मंदिरात (Uttarardh Mahotsav) १७ आणि १८ जानेवारी २०२६ रोजी दोन दिवसीय ‘उत्तरार्ध महोत्सव’ (Uttarardh Mahotsav) आयोजित करण्यात आला. हा उत्सव सूर्य उपासना आणि गुरु-शिष्य परंपरेला समर्पित असून, यामध्ये ओडिसी, भरतनाट्यम, कथक, मणिपुरी, कुचिपुडी, कथकली आणि सतरिया या प्रमुख शास्त्रीय नृत्यप्रकारांची सादरीकरणे झाली. हा उपक्रम केवळ सांस्कृतिक कार्यक्रमापुरता मर्यादित नाही. मोडेरा सूर्य मंदिर हे भारतीय परंपरेचे जिवंत प्रतीक आहे, जिथे धर्म, विज्ञान, खगोलशास्त्र, काळगणना आणि कला हे परस्परांशी घट्ट जोडलेले आहेत.(Uttarardh Mahotsav)

 

उत्तरार्ध महोत्सवासारख्या (Uttarardh Mahotsav) उपक्रमांमुळे मोडेरा केवळ पर्यटनस्थळ न राहता, सूर्य उपासना आणि ऋतुचक्रांवर आधारित भारतीय संस्कृतीचे आधुनिक सादरीकरण बनते, ज्याची मुळे थेट वैदिक काळापर्यंत पोहोचतात. मोडेरामध्ये होणारा हा उत्सव (Uttarardh Mahotsav) भारतातील त्या प्राचीन परंपरेची आठवण करून देतो, ज्यात सूर्याला जीवन, काळ आणि ऋतूंच्या चक्राचा आधार मानले गेले आहे. जरी या महोत्सवात शास्त्रीय नृत्य सादरीकरणे असली, तरी त्याचे खरे महत्त्व सूर्य आणि काळाविषयीच्या भारतीय दृष्टिकोनाशी जोडलेले आहे. उत्तरायणानंतर सूर्य उत्तर दिशेकडे जात असलेल्या प्रवासाच्या मध्य टप्प्यात हा महोत्सव साजरा केला जातो. हा काळ हिवाळ्याच्या समाप्तीचा असतो, जेव्हा दिवस हळूहळू मोठे होऊ लागतात.(Uttarardh Mahotsav)

 

‘उत्तरार्ध महोत्सव’ (Uttarardh Mahotsav) हा कोणत्याही एका धर्मग्रंथात नमूद केलेला ठरावीक सण नाही, तर तो त्या शाश्वत काळचक्राचे प्रतीक आहे, ज्यात सूर्याला ‘काळाचा स्वामी’ मानले गेले आहे. मोडेरा सूर्य मंदिरात साजरा होणारा हा महोत्सव (Uttarardh Mahotsav) याच सूर्य उपासना आणि काळचक्राच्या भारतीय परंपरेला समर्पित आहे. उत्तरायणाचे आध्यात्मिक महत्त्व महाभारतातही दिसून येते. भीष्म पर्वानुसार, भीष्म पितामह यांनी उत्तरायण येईपर्यंत इच्छामरणासाठी प्रतीक्षा केली होती. ही कथा त्या काळाला आध्यात्मिकदृष्ट्या विशेष आणि पवित्र मानले जात असल्याचे दर्शवते.(Uttarardh Mahotsav)

 

मोडेरा सूर्य मंदिर हे भारतातील त्या परंपरेचे जिवंत उदाहरण आहे, जिथे मंदिरे केवळ पूजेची ठिकाणे नसून, खगोलशास्त्र आणि उत्कृष्ट स्थापत्यज्ञानाची केंद्रेही होती. अशा मंदिरांच्या रचनेत दिशा, सूर्यप्रकाश, काळ आणि ऋतूंना विशेष महत्त्व दिले जात असे.(Uttarardh Mahotsav) यातून स्पष्ट होते की भारतीय सनातन परंपरेत श्रद्धा आणि विज्ञान यांच्यात कोणताही संघर्ष नव्हता, तर दोन्ही एकमेकांचे पूरक होते. म्हणूनच मोडेरासारखी मंदिरे आजही केवळ दगडी रचना नसून, संपूर्ण सभ्यतेचा संदेश देतात.(Uttarardh Mahotsav)