भावनिक बुद्धिमत्तेची नीतिमत्ता

बर्‍याच लोकांना व्यासपीठावरुन भाषणं देताना पोटात गोळा येतो. अशा या काही शारीरिक भावना लक्षात घेऊन आपण इतर संबंधित भावना ओळखू शकता. जसे की चिंताग्रस्तता. खरं तर सकारात्मक स्वसंवाद ही भावना व्यवस्थापित करण्याचा एक उपयुक्त मार्ग असू शकतो. जे भावनिकदृष्ट्या प्रौढ असतात, ते इतरांच्या भावना ओळखण्याच्या बाबतीतही पुढे असतात. एकूणच भावनिक परिपक्वता आपल्याला आपल्या सभोवतालच्या लोकांबद्दल अधिक दया दाखवू देते.

कल्पना करा की, तुमच्या एखाद्या सहकार्‍याचे अथवा मित्राचे चारित्र्याला शोभेल असे वर्तन अजिबात नाही. जर तुम्ही भावनिकदृष्ट्या प्रौढ आणि हुशार असाल, तर तुम्ही तुमच्या मित्रावर रागावणे किंवा गोंधळून जाणे कदाचित टाळूही शकता. त्याऐवजी, तुम्ही लक्षात घ्याल की, कदाचित काही बाह्य घटकांंमुळे तुमच्या मित्राची वागणूक अशी विचित्र आहे. म्हणून मग त्या मित्राला विचारा की, तो ठीक आहे का. तुम्हाला कळेल की, तुमच्या मित्राचा आठवडा तणावपूर्ण आहे किंवा त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात अनेक आव्हाने उभी ठाकली आहेत. असा विचार तुमच्या मनात अधिक करुणा, समज आणि लवचिकता आणू शकतो.

भावनिक बुद्धिमत्ता असलेले लोक कामाच्या ठिकाणी एक समृद्ध संपत्ती मानले जातात. कारण, ते त्यांच्या गरजा सांगू शकतात. सहकर्मचार्‍यांशी सहानुभूती दाखवू शकतात आणि भावनिक संघर्षदेखील कमी करू शकतात. मग ही भावनिक बुद्धिमत्ता कौशल्ये कशी विकसित करावी?

भावनिक सीमा स्थापित कराः कामाच्या ठिकाणी ‘प्रोफेशनल’ राहण्याचा एक उत्तम मार्ग म्हणजे कार्यालयात काम करताना जोडल्या जाणार्‍या मानवी संबंधांमध्ये भावनिक सीमा स्थापित करणे. तुम्ही तुमच्या व्यवस्थापकांशी वैयक्तिक बाबींवर चर्चा न करण्याचा किंवा क्लायंट मीटिंगमध्ये राजकीय विचारांवर भाष्य न करण्याचे धोरण स्वत:पुरते नक्कीच ठरवू शकता.

लवचिक राहा : लवचिकता आपल्याला अनियोजित घटनांशी जुळवून घेण्यास आणि नकारात्मक भावना व्यवस्थापित करण्यात मदत करते. सहकार्‍यांकडून उशीर झालेली कार्ये तुमचा कामाचा वेग मंद करू शकतात, ज्यामुळे तुम्ही निराश होऊ शकता. तुम्ही मानसिकदृष्ट्या लवचिक असल्यास, तुम्ही या बदलांशी सहज जुळवून घेऊ शकता. तसेच तुम्ही प्रोफेशनल असाल, तर कोणत्याही निराश घटनेशी जुळवून घेण्यास तुम्ही अधिक सक्षम असाल.

सहानुभूती विकसित कराः जेव्हा तुम्ही तुमची भावनिक बुद्धिमत्ता सुधारता, तेव्हा तुम्ही तुमची सहानुभूतीदेखील सुधारता. तुमच्या भावनांबद्दल अधिक जाणून घेतल्याने तुम्हाला त्या इतरांमध्ये ओळखण्यास मदत होते. तुमचे सहकर्मचारी विशिष्ट परिस्थितींमध्ये जसे वागतात, तसे ते का वागतात, हे तुम्हाला अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येते. सहानुभूतीने तुम्ही त्यांच्याशी दयाळू आणि आश्वासकरितीने संवाद साधू शकता.

जबाबदार भागीदाराबरोबर कार्य करा : विश्वासू मित्र, गुरू किंवा मानसिक आरोग्य व्यावसायिकांसह काम करण्याचा विचार करा. या व्यक्ती तुम्हाला तुमच्या भावनांना ओळखून नाव देण्यात आणि त्यांच्यामुळे उद्भवणारी शारीरिक लक्षणे शोधण्यात मदत करू शकतात. जोडीदारासोबत तुम्ही प्रगतीच्या दिशेने कसे जात आहेत किंवा कसे अडकून पडले आहेत, हे समजून घेऊ शकाल

अभिप्राय विचारा : तुमची भावनिक बुद्धिमत्ता केंद्रित उद्दिष्टे तयार करताना, सहकर्मींना आणि तुमच्या व्यवस्थापकाला अभिप्रायासाठी विचारा. तुमच्या वर्तनाबद्दल विशिष्ट अभिप्रायाची विनंती करण्याचादेखील प्रयत्न करा. तुम्ही त्यांना विचारू शकता की, तुम्ही एखाद्या सहानुभूतीशील व्यक्तीच्या सवयी तुमच्यात दाखवल्या आहेत किंवा संघर्षावेळी तुमचा आवाज उठवण्याकडे तुमचा कल आहे.

भावनिक बुद्धिमत्तेद्वारे तुमचे जीवन सुधारण्याचे फायददेखील आहेत. ते पुढीलप्रमाणे-

 

भावनिक बुद्धिमत्ता हा एक प्रमुख नेतृत्व गुण आहे. हे नेत्यांना त्यांच्या कार्यसंघाच्या गरजा समजून घेण्यासाठी अधिक सहानुभूती दर्शविण्याची अनुमती देते. प्रभावी नेते स्पष्ट संवादाद्वारे त्यांच्या कार्यसंघांना यश मिळवून देण्यासाठी मदत करू शकतात. भावनिक बुद्धिमत्ता असलेले नेतेही त्यांच्या भावना ओळखू शकतात. हे कौशल्य नेत्यांना भावना चांगल्या प्रकारे व्यवस्थापित करण्यास अनुमती देते. आव्हानात्मक प्रकल्प किंवा कामाच्या ठिकाणी संघर्ष हाताळताना हे विशेषतः महत्त्वाचे असू शकते. संघाचे मनोबल टिकवून ठेवण्यासाठी आणि मजबूत कामकाजाचे संबंध वाढवण्यासाठी व्यवस्थापक जबाबदार असतो. एक उत्तम व्यवस्थापक उदाहरणाद्वारे नेतृत्व करू शकतो आणि संपूर्ण टीममध्ये भावनिक बुद्धिमत्तेला प्रोत्साहन देऊ शकतो.

विसंवाद हे कामाच्या ठिकाणी गैरसमजांचे एक सामान्य कारण म्हणता येईल. जर तुम्ही स्वतःला प्रोफेशनल पद्धतीने व्यक्त करू शकत नसाल, तर तुम्ही गोंधळ-वाद कदाचित वाढवू शकता. यामुळे टीममधील सदस्यांचा वेळ आणि श्रम वाया जाऊ शकतात, ज्यामुळे निराशाच पदरी येते. तुम्ही तुमच्याच भावना नीट समजून घेतल्या, तर इच्छा आणि गरजा चांगल्या प्रकारे व्यक्त करू शकता. असे केल्याने स्पष्ट अपेक्षा निश्चित होतात, जेणेकरून लोक तुमची निराशा करणार नाहीत किंवा तुमच्या वागणुकीबद्दल गोंधळून जाणार नाहीत.

तुम्हाला कसे वाटते आणि का, तसेच तुमच्या भावनांचा तुमच्या वागणुकीवर कसा परिणाम होतो, हे तुम्हाला माहीत असल्यास, तुम्ही तुमच्या कृतींवर अधिक आत्मनियंत्रण मिळवू शकता. नकारात्मक भावना आणि त्यांच्या परिणामी वर्तणुकीचे स्वनियमन करण्यात तुम्ही अधिक यशस्वी व्हाल. असे म्हणा की, एखादा सहकारी त्यांच्या प्रकल्पात उशिरा वळतो, परिणामी तुम्हाला विलंब होतो. त्यांच्यावर रागावण्याऐवजी, प्रक्रिया अधिक कार्यक्षम होऊ शकली असती, अशी ठिकाणे शोधा. भावनिक बुद्धिमत्ता आपल्याला परिस्थितीकडे इतर दृष्टिकोनातून पाहण्याची परवानगी देते.

कुठल्याही प्रकारचा ताणतणाव हा तुमच्या लक्ष केंद्रित करण्याच्या आणि तुमच्या सर्वोत्तम क्षमतेनुसार कार्ये करण्याच्या क्षमतेत अडथळा आणू शकतो. तुमचे काम पूर्ण करण्यासाठी तुम्ही खूप तणावग्रस्त असाल, तर त्यामुळे आणखी ताण येतो. परंतु, उच्च भावनिक बुद्धिमत्तेचा अर्थ असा आहे की, आपण नेमके काय प्रभावित करतो, याबद्दल अधिक जाणून घ्या. जेव्हा कामाच्या ठिकाणी तणाव अटळ असतो, तेव्हा तुम्ही स्वतःला लवकर शांत करू शकता. उदाहरणार्थ, अनेक महत्त्वाच्या मुदतींसह तुमचा कामाचा आठवडा व्यस्त आहे, असे म्हणा. तणावाला बळी पडण्याऐवजी, तुम्ही तणावाचे व्यवस्थापन करण्यासाठी तुमची ‘गो-टू रणनीती’ वापरू शकता. तुम्ही प्रियजनांसोबत वेळ घालवण्याचा निर्णय घेऊ शकता.